I SA/Wr 2308/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Izby Skarbowej we W. z dnia 7 lipca 1999 r. (...) w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. na poczet zaległości za 1993 r. - uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji (...) z dnia 10 maja 1999 r.; (...). Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lipca 1999 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego W.-S. M. w sprawie zaliczenia części nadpłaty wynikającej z zeznania o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1998 r. na poczet zaległości w podatku dochodowym osób od fizycznych za 1993 r. W uzasadnieniu tego postanowienia podniosła, że z zeznania o wysokości wspólnych dochodów małżonków A. i J. T. osiągniętych w 1998 r. wynika nadpłata podatku dochodowego w kwocie 373,50 zł. W związku z tym, że podatnik zalegał z tytułu należnego podatku dochodowego za 1993 r. w kwocie 86,40 zł organ I instancji zaskarżonym postanowieniem zaliczył część nadpłaty za 1998 r. na poczet zaległości podatkowej wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 121,10 zł. Rozpatrując wniesione odwołanie Izba Skarbowa wskazała, że decyzją z dnia 21 września 1998 r. organ I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1993 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy i jest przedmiotem skargi do NSA. Stosownie do postanowień art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej na równi z zaległością podatkową traktuje się zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej niż należna, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy. W związku z powyższym należy stwierdzić, zdaniem Izby Skarbowej, że organ podatkowy I instancji wydając postanowienie o zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. działał zgodnie z treścią art. 273 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zwrot spornej kwoty może nastąpić tylko wówczas, gdy Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący skargę podatnika orzeknie, że istnieją przesłanki do stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. W skardze na to postanowienie, domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia, skarżący podniósł, że kwotę 86,40 zł wypłacił mu organ I instancji w dniu 7 października 1998 r. Nastąpiło to 110 dni po wydaniu decyzji (...) i 43 dni po otrzymaniu decyzji Izby Skarbowej z dnia 25 sierpnia 1998 r., w której zaznaczono, że jest to decyzja ostateczna, a także 18 dni po wydaniu decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 21 września 1998 r. Przesłane pieniądze przyjął w tej sytuacji w dobrej wierze i wydatkował na bieżące potrzeby. Niezrozumiałe jest w tym stanie rzeczy naliczanie odsetek i obciążanie go kosztami upomnienia. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że wobec uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji, którą stwierdzono nadpłatę w podatku dochodowym za 1993 r. i odmówienia przez organ I instancji decyzją z dnia 21 września 1998 r. stwierdzenia nadpłaty brak jest podstaw do uwzględnienia żądania z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego został określony treścią przepisu art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, który to przepis stanowi, że "sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej". Oznacza to, że tylko naruszenie, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, powszechnie obowiązującego prawa skutkuje jej uchyleniem, czyli wyeliminowaniem z obrotu prawnego /art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 cyt. ustawy/. Zgodnie z treścią art. 273 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa organ podatkowy wydaje postanowienia w sprawach: - potrącenia zobowiązania podatkowego z bezspornej, wzajemnej i wymagalnej wierzytelności wobec Skarbu Państwa, państwowej jednostki budżetowej, województwa, powiatu lub gminy, - zaliczenia na poczet zaległości podatkowych: a/ wpłaty dokonanej przez podatnika b/ nadpłaty c/ zwrotu podatku. Niewątpliwie przepis ten stanowi podstawę do wydania postanowienia o zaliczeniu istniejącej nadpłaty na poczet zaległości podatkowej. Jest on jednak normą procesową. Koniecznym jest - więc sięgnięcie do prawa materialnego, które daje organom podstawę do wydania jakiego postanowienia. Przepisem takim jest art. 75 par. 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że nadpłaty podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Jeżeli więc skarżący posiadał nadpłatę podatku za rok 1998, a jednocześnie miał zaległości podatkowe za inne okresy, to przepis ten pozwala zaliczyć nadpłatę na istniejące zaległości podatkowe. Nie jest w sprawie spornym, że w dniu 19 czerwca 1998 r. Urząd Skarbowy W.-S. M. wydał decyzję stwierdzającą nadpłatę w podatku dochodowym za rok 1993 w kwocie 86,40 zł i że kwota ta została skarżącemu zwrócona. Nastąpiło to, jak wynika z załączonego do akt polecenia przelewu i zestawienia przekazów pocztowych po dniu 8 lipca 1998 r. Data otrzymania przez podatnika kwoty 86,40 zł nie jest ustalona, bowiem nie wynika ona w sposób jednoznaczny ani z przedłożonych przez Izbę Skarbową w toku procesu dokumentów, ani też nie została ona określona w toku prowadzonego przez organy postępowania. Należy zwrócić uwagę, iż skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze podnosił, że kwota ta została mu zwrócona 110 dni po wydaniu decyzji z dnia 19 czerwca 1998 r. Przedmiotowa decyzja została uchylona przez organ odwoławczy a po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty, a Izba Skarbowa decyzją z dnia 30 listopada 1998 r. utrzymała w mocy to orzeczenie. Decyzja ta była przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 października 1999 r. oddalił skargę. Zgodnie z art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej na równi z zaległością podatkową traktuje się także zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy. Nie ulega wątpliwości, że zwrócony podatnikowi po dacie wydania decyzji z dnia 19 czerwca 1998 r. podatek był zwrotem nienależnym, bowiem wbrew stanowisku skarżącego nie istniała nadpłata w podatku za 1993 r. Jednakże uwadze organów umknęła ostatnia część par. 2 art. 52 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tą regulacją na równi z zaległością podatkową traktuje się tylko taki zwrot podatku, który nastąpił z winy podatnika. Jeżeli więc organy uznały, iż dokonany na skutek decyzji z dnia 19 czerwca zwrot podatku nastąpił z winy podatnika i jest traktowany na równi z zaległością podatkową to tę okoliczność winny wykazać. Tymczasem zarówno w decyzji organu I jak i II instancji ta okoliczność w ogóle nie była brana pod rozwagę. Zwrócić należy także uwagę na treść art. 53 par. 5 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zebrany w sprawie przez organy podatkowe materiał nie daje podstaw do ustalenia pewnej daty, w jakiej nastąpił zwrot podatku. Ta okoliczność nie jest obojętna dla oceny zaskarżonego postanowienia, gdyż ma wpływ na wysokość odsetek, które potrącono z nadpłaty podatku za rok 1998 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy nie w pełni ustaliły i rozważyły okoliczności faktyczne i prawne występujące w sprawie, a co się z tym wiąże podjęły zaskarżoną decyzję z uchybieniem zasad postępowania podatkowego i z tej przyczyny na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 3, art. 29 i art. 55 par. 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekł jak w sentencji wyroku.