I SA/Wr 231/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2010 oraz odsetek za zwłokę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego uzasadniając, że nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych w kwocie żądnej przez Dyrektora Izby Skarbowej. Jest rolnikiem i wspólnie z mężem prowadzi małe gospodarstwo rolne (3,5 ha ziemi rolnej), a jedynym majątkiem jest dom w zabudowie siedliskowej wraz z jego wyposażeniem we wsi S. Samochód służy głównie do obsługi przydomowej uprawy borówki amerykańskiej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, dom, który posiada, ma 119 m2, a nieruchomość rolna o powierzchni 3,5 ha to grunty orne klasy IVa i IVb oraz łąki. Małżonkowie posiadają dwa samochody osobowe i ww. dom we wspólności małżeńskiej. Źródłem dochodów małżonków są dopłaty z ARiMR i z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w 2015 r. Jako zobowiązania i stałe wydatki podano ratę kredytu bankowego 447 zł oraz koszty mieszkaniowe z mediami 570 zł. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że skarżąca mieszka wyłącznie z mężem. Zmuszona została do zawieszenia działalności gospodarczej z dniem 21 stycznia 2016 r. i nie posiada z nich dochodów. Miesięczne wydatki małżonków obejmują opłaty za energię elektryczną 214,67 zł, internet 56,58 zł, za wodę wg zużycia około 84 zł, wywóz śmieci 20 zł, telefon 80 zł, podatek rolny i od nieruchomości 24 zł, ubezpieczenie społeczne rolnika KRUS 260 zł za oboje małżonków, kredyt bankowy 447,48 zł oraz wydatki na żywność i środki higieny 200 zł. Strona wskazała, że wszystkie wydatki starali się opłacać z własnych pieniędzy, obecnie będzie to stanowić problem. Oświadczyła, że posiadają z mężem wspólnie samochód osobowy marki Dodge Charger, rocznik 2007, o wartości 24.000 zł i samochód osobowy VW Polo, rocznik 1998, o wartości 900 zł. Oświadczyła również, że mieszkanie we W. przy ul. [...] nie należy do niej i nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do tego mieszkania. Z zeznań podatkowych wynika, że w latach 2014 i 2015 przychody do opodatkowania uzyskiwała tylko skarżąca z działalności gospodarczej. Przychody te wyniosły odpowiednio 174.651,49 zł (dochód 17.449, 67 zł) i 95.500 zł (strata 2.142 zł). Za ostatni kwartał 2015 r. skarżąca dokonała dostaw towarów i usług na kwotę 97.534 zł i dokonała zakupów związanych z działalnością o wartości 32.775 zł. W styczniu 2016 r. nie dokonała dostaw ani nabyć w ramach działalności. Na wydrukach rachunku bankowego należącego do męża skarżącej odnotowane są wpływy z tytułu zasiłku chorobowego (po 310 zł w styczniu i marcu) dopłat z ARiMR (8.056,90 zł w styczniu i 2.199,12 zł w marcu), jednorazowego odszkodowania oraz zwrotu składek z KRUS w kwotach 7.037,60 zł i 290 zł. Na wydruku rachunku skarżącej przedstawiającym historię tylko za styczeń 2016 r., odnotowana jest wypłata gotówki przez posiadacza rachunku w wysokości 8.800 zł. Pozostałe dokumenty potwierdzają zawieszenie działalności gospodarczej i wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż są stronami w ośmiu sprawach toczących się równocześnie w tutejszym Sądzie (sygn. akt I SA/Wr 224-231/16), w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 2.245 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie jest zasadny. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że wniosek podlegał ocenie w kontekście okoliczności, iż na obojgu małżonkach ciąży jednocześnie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w ośmiu sprawach. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W takiej sytuacji z pewnością nie znajdują się małżonkowie. Jakkolwiek skarżąca zawiesiła działalność gospodarczą, to nie oznacza to, że małżonkowie zostali pozbawieni środków do życia. Jak wynika z wydruków historii rachunków bankowych, w ciągu pierwszych trzech miesięcy mąż skarżącej miał wpływy z tytułu dopłat w ARiMR, zasiłku chorobowego, odszkodowania i zwrotu składek z KRUS w łącznej wysokości 17.913,62 zł. Strona natomiast w dniu 12 stycznia 2016 r. dokonała wypłaty gotówki o wartości 8.800 zł. Zatem w okresie od stycznia do marca 2016 r. małżonkowie dysponowali środkami w wysokości 26.713,62 zł. Istotne jest, że skargi zostały wniesione 6 lutego 2016 r., gdyż najpóźniej od tej daty skarżący powinni spodziewać się konieczności ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie sądowej i czynić na ten cel stosowne rezerwy. Ze złożonych oświadczeń (które są tożsame we wnioskach obojga małżonków) wynika, że małżonkowie wydatkują miesięcznie niespełna 1.400 zł – a więc w okresie od stycznia do marca ich koszty utrzymania powinny wynosić około 4.200 zł. Co za tym idzie, skarżąca i jej żona byli w stanie zabezpieczyć środki na koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu takiego obowiązku w pozostałych siedmiu sprawach. Przy czym zdaniem referendarza strona nie podała wszystkich danych związanych z jej sytuacją majątkową i finansową. Co do zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, to trudno dać wiarę, że przy obecnych cenach żywności małżonkowie wydatkują na wyżywienie łącznie ze środkami higieny 200 zł miesięcznie. Poza tym, powyższe zestawienie nie obejmuje wydatków na utrzymanie samochodów. Podane wartości samochodów zostały znacznie zaniżone. Wartość rynkowa VW Polo, rocznik 1998 to około 1.500-2.000 zł, zaś Dodge’a Charger, rocznik 2007 – około 40.000 zł. Nie jest natomiast zrozumiałe posiadanie dwóch samochodów, w tym jednego, z którego utrzymaniem wiążą się znaczne koszty, gdy małżonkowie twierdzą, że są trudnej sytuacji materialnej. Nie jest wiarygodne oświadczenie skarżącej, że nie ma żadnego tytułu do mieszkania we W. przy ul. [...]. Adres ten jest podawany jako adres strony w sprawie, jako adres zamieszkania małżonków w zeznaniach podatkowych za lata 2014 i 2015 oraz jako adres prowadzenia zawieszonej działalności gospodarczej. Poza tym z przedłożonych dokumentów wynika, że małżonkowie mają dwie nieruchomości we wsi S.– pod numerami [...] (adres podany na wydruku rachunku należącego do męża skarżącej) i [...] (adres zamieszkania wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy). Zwrócić należy uwagę, że stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Obowiązek ten wynika z faktu wyjątkowego charakteru instytucji prawa pomocy, co już wyżej zostało powiedziane. Powołana wyżej regulacja art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wyraźnie też wskazuje, że to ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien wykazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Nie mogą to być jednak tylko wybiórcze dane wykazujące złą kondycję finansową, ale wszelkie okoliczności odzwierciedlające w sposób obiektywny możliwości płatnicze wnioskodawcy. Mając na względzie poczynione uwagi co do danych udostępnionych przez skarżącą, stwierdzić należało, że przedmiotowy wniosek nie spełnia powyższych warunków. W tym stanie rzeczy, wniosek należało ocenić jako uzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.