I SA/Wr 2325/13

Wrocław, dnia 5 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 4 grudnia 2013 r. w kwocie 100 zł A sp. z o.o. w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że postępowanie w niniejszej sprawie jest jednym z wielu analogicznych, toczących się przed sądami administracyjnymi na terenie całego kraju. W związku z tym łączne obciążenie spółki nie ogranicza się tylko do kwoty jednostkowego wpisu stosunkowego, niejednokrotnie wysokiego, ale do sumy opłat sądowych w kilkuset sprawach. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosiła, według bilansu za ostatni rok (2012) – 1.000.000 zł, wartość jej środków trwałych – 300.155,92 zł a wysokość zysku – 713.731,90 zł. Stan konta na posiadanym rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 180.334,29 zł. Spółka podniosła, że posiada w swoim majątku automaty o niskich wygranych, które ze względu na przewidziane w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. u. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) eliminowanie z rynku działalności podmiotów urządzających tego rodzaju gry, nie przedstawiają obecnie realnej wartości. Zgodnie z dokumentami nadesłanymi na wezwanie referendarza sądowego, spółka w 2012 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży w kwocie 43.615.520,80 zł. Do końca listopada 2013 r. uzyskała przychód w wysokości 35.718.938,20 zł i odnotowała zysk o wartości 240.556,09 zł. We wrześniu i październiku 2013 r. wartość sprzedanych towarów wynosiła odpowiednio 3.344.490 zł i 3.540.489 zł. Saldo rachunku na koniec listopada 2013 r. wyniosło 331.150,99 zł. Jako okoliczność znaną z urzędu, należy wskazać, że spółka zobowiązana jest na dzień 5 maja 2014 r. do uiszczenia kwoty 19.957 zł, tytułem kosztów sądowych od skarg w dziewięćdziesięciu pięciu sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia spółka podniosła, że tylko pozornie dysponuje znacznymi środkami obrotowymi albowiem musi na bieżąco ponosić koszty dzierżawy lokali, wypłaty wygranych nagród, obsługi automatów do gier oraz płacić podatek od gier bez względu na wynik finansowy. Z kolei wskazana wartość aktywów jest wartością jedynie księgową, nie odzwierciedla bowiem tego, w obowiązującym stanie prawnym automaty do gier mają jedynie wartość materiałów wtórnych, jakie można pozyskać z ich demontażu. Końcowo zauważyła, że niezwykle wysokie i nieprzewidziane obciążenie podatkowe, jakie nałożyła ustawa o grach hazardowych na działalność spółki w zakresie gier o niskich wygranych, stanowczo wykroczyło poza możliwe do przewidzenia ryzyko finansowe i prawne dla tego rodzaju aktywności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ocenę merytoryczną wniosku należy rozpocząć od wskazania, że w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje ono, w oparciu o art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei według art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika zatem wprost, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających żądanie wniosku spoczywa tylko i wyłącznie na stronie ubiegającej się o prawo pomocy. Przez pojęcie "środki" należy rozumieć tu zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych jak i wartość środków trwałych czy wysokość kapitału zakładowego. Ponadto analiza sytuacji materialnej strony postępowania nie może ograniczać się jedynie do sprawdzenia, czy ma ona dostateczne środki na pokrycie kosztów postępowania. Powinna również dotyczyć tego, czy strona ma realną możliwość pozyskania dodatkowych środków i czy dokładając należytej staranności podjęła wszelkie działania by to uczynić. Prawo pomocy nie może być uznawane za wygodną i tanią metodę kredytowania działalności ubiegających się o nie podmiotów a inne wydatki mieć pierwszeństwo przed kwotami należnymi budżetowi państwa. Instytucja ta stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony, o której mowa w art. 199 p.p.s.a. Dlatego podstawy jego przyznania powinny być interpretowane ścisłe a ono samo przyznawane tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest rzeczywiście i obiektywnie poważnie utrudnione bądź wręcz niemożliwe. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się ponadto, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien zasadniczo poczynić pewne rezerwy na poczet ewentualnych kosztów sądowych a ubieganie się o prawo pomocy poprzedzić próbą zgromadzenia odpowiednich środków we własnym zakresie i to nawet wówczas, gdy prowadzona przez ten podmiot działalność nie jest obarczona zwiększonym ryzykiem występowania sporów sądowych. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Już sama analiza wyników finansowych spółki na dzień 30 listopada 2013 r. prowadzi do wniosku, że jej sytuacja finansowa jest dobra a ona sama prowadzi działalność gospodarczą na szeroką skalę. Według nadesłanych dokumentów, spółka na koniec listopada 2013 r. odnotowała przychód w kwocie 35.718.938,20 zł. a zysk w wysokości 240.559,09 zł. Należy także wskazać, że na koniec grudnia 2013 r. spółka posiadała kwotę 105.436,88 zł na ujawnionym przez siebie rachunku bankowym. Biorąc ponadto pod uwagę wysokość kapitału zakładowego oraz wartość majątku spółki, stwierdzić należy, że spółka powinna dysponować znaczącymi rezerwami finansowymi, które może przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w prowadzonych przez siebie sprawach. Zwłaszcza, że nic nie wskazuje, aby nie mogła ubiegać się o pozyskanie odpowiednich środków na rynku (kredyt) bądź dokonać sprzedaży części posiadanego przez siebie mienia. Warto przy tym zaznaczyć, że spółka nigdy nie twierdziła, że automaty o niskich wygranych stanowią jedyny składnik tego mienia. Wreszcie należy wskazać, że łączny wpis we wszystkich sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem wynosi 19.957 zł. Kwota ta stanowi zaledwie 0,06 procenta przychodu spółki uzyskanego na dzień 30 listopada 2013 r. i 8,3 procenta wypracowanego na ten dzień zysku. Jednocześnie spółka nie podała żadnych informacji o tym ile prowadzi aktualnie spraw przed sądami administracyjnymi na terenie całego kraju. Nie ma zatem możliwości określić w tym zakresie jej rzeczywistego obciążenia. Wreszcie nie ma podstaw by uznać, że w 2014 r. przychody i zyski spółki będą kształtować się na innym poziomie niż w latach poprzednich. Zwłaszcza, że sytuacja prawna spółki, w zakresie prowadzenia gier o niskich wygranych, pozostaje niezmienna od dnia wejścia w życie ustawy o grach hazardowych, to jest od dnia 01 stycznia 2010 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.