I SA/Wr 237/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek - sprawozdawca, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: Edyta Luniak, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2012 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2010 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Z. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz "A" Sp. z o.o. w Z. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Przedmiotem skargi "A" Sp. z o.o. w Z. (dalej: spółka, skarżący, strona postępowania) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą spółce umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2010 r. w wysokości 100.000 zł. W stanie faktycznym - pismem z dnia 24 lutego 2011 r. spółka zwróciła się do Burmistrza Miasta Z. (dalej: organ I instancji, Burmistrz) z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2010 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała spółka, że niemożność zapłaty należnego podatku spowodowana jest brakiem wzrostu koniunktury na rynku i brakiem wzrostu sprzedaży w spółce w stosunku do 2009 r., podkreśliła, że stagnacja na rynku objęła wszystkie segmenty działalności spółki. Poinformowała, że spółka podejmuje działania restrukturyzacyjne mające na celu utrzymanie przedsiębiorstwa w obecnym rozmiarze. Wskazała, że wraz ze spółkami z grupy kapitałowej jest największym pracodawcą na terenie Gminy Z. i ewentualne przeniesienie produkcji poza teren Gminy spowoduje wzrost bezrobocia, czego spółka chce uniknąć. Udzielenie wsparcia ze strony samorządu lokalnego w postaci wnioskowanej ulgi pozwoliłoby na uczynienie produkcji spółki rentowną i tym samym na uniknięcie zwolnień grupowych. Ważnym interesem publicznym, którym organ udzielający ulgi mógłby się kierować jest według spółki wola spółki utrzymania miejsc pracy na poziomie zbliżonym do aktualnego. Do wniosku (na wezwanie organu) spółka dołączyła dokumenty dotyczące jej sytuacji ekonomicznej i stanu zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. W uzasadnieniu stwierdził, że analiza dokumentów oraz argumentów spółki nie daje podstaw do udzielenia ulgi. Wskazał organ I instancji, że decyzja o udzieleniu ulgi ma charakter uznaniowy, że spółka korzystała już z pomocy publicznej, że jej aktualna sytuacja nie jest spowodowana zdarzeniami losowymi, że podejmowane działania restrukturyzacyjne nie przyniosły rezultatów, a ponadto z dokumentów wynika, że w spółce odnotowuje się zmniejszenie zatrudnienia. Strona od ww. decyzji złożyła odwołanie, w którym zarzuciła brak zrozumienia dla trudnej sytuacji finansowej strony spowodowanej czynnikami zewnętrznymi i powtórzyła argumentację o ważnym interesie publicznym, jakim jest utrzymanie miejsc pracy i ograniczenie bezrobocia w Gminie Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO, organ II instancji) opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji odwołał się do uznaniowego charakteru decyzji o umorzeniu oraz powołał się na art. 233 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) o ograniczonym zakresie decyzji SKO. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji SKO oraz organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zarzuciła naruszenie: art. 233 § 3 w związku z art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67b § 1 pkt 2 O.p. przez błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do udzielenia ulgi; art. 191 O.p. przez błędną wykładnię i przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów; art. 132 § 1 w zw. z art. 130 § 1 O.p. poprzez niewyłączenie się z urzędu przez Burmistrza Z. od udziału w postępowaniu z uwagi na fakt, że pozostaje korzystającym z urlopu bezpłatnego pracownikiem spółki. W uzasadnieniu powtórzyła strona argumentację o zasadności udzielenia ulgi. Odnośnie zarzutu niewyłączenia się Burmistrza od rozpoznania sprawy stwierdziła spółka, że ma wątpliwości co do jego bezstronności, podała również, że S. G. przed objęciem funkcji Burmistrza był aktywnym działaczem związkowym broniącym interesów pracowników. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. W zakresie zarzutu niewyłączenia się S. G. od udziału w sprawie organ II instancji podkreślił, że jest to nowy zarzut, a ponadto w sprawie mógłby mieć zastosowanie wyłącznie art. 132 O.p., a przesłanki w nim zawarte nie wystąpiły. W piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2012 r. SKO wyjaśniło, powołując się na orzecznictwo, że art. 130 § 1 pkt 2 O.p. o wyłączeniu pracownika odnosi się również do osób zajmujących stanowisko organu administracji publicznej, a więc również do organów podatkowych. Stwierdził organ II instancji, że bezsporne jest, że S. G. pozostaje pracownikiem spółki na urlopie bezpłatnym, jednak podjęcie spornej decyzji pozostaje bez wpływu na łączący Burmistrza ze spółką stosunek pracowniczy, nie ma wpływu na jego prawa lub obowiązki, poza tym Burmistrz odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. Do pisma dołączone zostały dokumenty dotyczące zatrudnienia S. G. w spółce. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę, rozstrzygniętą decyzją ostateczną, z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji (bądź postanowienia) w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać też trzeba, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy podatkowe nieprawidłowo przyjęły, że w stanie faktycznym sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 130 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z art. 130 § 1 pkt 2 O.p. m.in. pracownik urzędu gminy (miasta), podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których pozostaje ze stroną w takim stosunku prawnym, że rozstrzygnięcie sprawy może mieć wpływ na ich prawa lub obowiązki. Powołany przepis odnosi się również do osób zajmujących stanowiska organów administracji publicznej, a więc również do osób zajmujących stanowiska organów podatkowych. "(...) osoba piastująca stanowisko organu administracyjnego podlega tym samym rygorom procesowym, co szeregowi pracownicy i stosują się do niej przepisy o wyłączeniu pracownika a ponadto o wyłączeniu organu (...). Stanowisko to należy odnieść w równej mierze do wszystkich piastujących stanowisko organu, a więc zarówno do organów administracji rządowej, jak również do właściwych w sprawach podatkowych organów samorządu terytorialnego pomimo odrębności regulacji prawnej wynikającej z przepisów art. 131 i 132. Przepisy te wprowadzają bowiem kwalifikowane, szczególne przyczyny wyłączenia, dodatkowe w stosunku do obowiązujących wszystkich pracowników lub funkcjonariuszy" ( Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa, B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki, Unimex, 2005). A zatem przepis ten ma zastosowanie w stosunku do S. G. sprawującego w dacie wydania decyzji, to jest w dniu [...] r. stanowisko Burmistrza Miasta Z. Z art. 130 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że wyłączenie pracownika następuje w przypadku: po pierwsze - gdy pozostaje on ze stroną w stosunku prawnym, po drugie - gdy rozstrzygnięcie sprawy może mieć wpływ na prawa lub obowiązki pracownika wynikające z tego stosunku. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, ponieważ samo istnienie tylko stosunku prawnego pomiędzy pracownikiem a stroną postępowania nie jest podstawą do wyłączenia pracownika. W stanie faktycznym sprawy nie ma sporu, że S. G. w dacie wydania decyzji jako Burmistrz Miasta Z. był organem podatkowym właściwym w sprawie podatku od nieruchomości. Nie jest również kwestionowane, że w dacie wydania decyzji S. G. był również pracownikiem spółki (pozostaje w stosunku pracy), a jedynie w związku z pełnieniem funkcji Burmistrza Miasta Z. korzysta z urlopu bezpłatnego. Okoliczności te potwierdziło SKO w piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2012 r. wraz z załącznikami. Sąd na podstawie art. 106 w zw. z art. 113 § 2 p.p.s.a. dopuścił jako dowód w sprawie (i przeprowadził dowód poza rozprawą) pisma załączone do pisma procesowego (umowa o pracę, pismo o udzieleniu urlopu bezpłatnego) na okoliczność pozostawania Burmistrza Z. pracownikiem strony. Powyższe oznacza, że wyczerpana jest pierwsza z przesłanek przewidzianych w art. 130 § 1 pkt 2 O.p. – strony pozostają w stosunku prawnym. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku prezentowanemu przez SKO, istnieją podstawy do uznania, że wyczerpana jest również druga przesłanka z art. 130 § 1 pkt 2 O.p., tj. rozstrzygnięcie sprawy może mieć wpływ na prawa lub obowiązki pracownika (Burmistrza) wynikające z łączącego strony stosunku prawnego. W sprawie spółka wniosła o udzielenie ulgi – umorzenie swoich zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości wobec Gminy Z., argumentując zasadność swojego wniosku m.in. tym, że jest największym niepublicznym pracodawcą na terenie Gminy i przyznanie jej ulgi pozwoli na zachowanie dotychczasowego zatrudnienia w spółce, a jej nieudzielenie spowoduje konieczność redukcji zatrudnienia i zwolnień grupowych. W takich okolicznościach faktycznych rozpatrzenie wniosku spółki i podjęcie decyzji odnośnie wnioskowanej ulgi niewątpliwie może mieć wpływ na sytuację pracownika – Burmistrza (jego prawa lub obowiązki), ponieważ podjęte rozstrzygnięcie może mieć potencjalny wpływ na dalsze zatrudnienie Burmistrza w spółce, już po zakończeniu kadencji. Nie ma również racji, zdaniem Sądu, SKO twierdząc, że skoro w niniejszej sprawie Burmistrz odmówił udzielenia ulgi, to tym samym jego pozostawanie w stosunku pracy ze spółką (wnioskodawcą o udzielenie ulgi) nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i nie ma tym samym zastosowania przepis art. 130 § 1 pkt 2 O.p. Kwestia wyłączenia pracownika od rozstrzygania sprawy (od udziału w postępowaniu) nie jest oceniana post fatum, ze względu na już podjęte rozstrzygnięcie, ale jest brana pod uwagę na moment podjęcia i prowadzenia danego postępowania. Ponadto dla wyłączenia pracownika na podstawie art. 130 § 1 pkt 2 O.p. nie jest niezbędne złożenie przez podatnika wniosku, ani też podatnik nie ma obowiązku wykazywania, że zaistniały podstawy do wyłączenia. Brak podniesienia w tym zakresie argumentacji przez podatnika nie zdejmuje z pracownika/organu obowiązku wyłączenia od udziału w sprawie z urzędu. Skutkiem prawnym nie wyłączenia pracownika w przypadku występowania okoliczności, których następstwem - zgodnie z art. 130 O.p. - powinno być jego wyłączenie od udziału w sprawie jest wadliwość postępowania, która pociąga za sobą - w przypadku decyzji ostatecznej - sankcje w postaci wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 3 O.p. Stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje ten skutek, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jednocześnie jako przedwczesne uznać należy odniesienie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.