I SA/Wr 239/13

Wrocław, dnia 10 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 13 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 lutego 2013 r. J. R. (dalej wnioskodawca) został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.739 zł, od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 13 grudnia 2012 r., nr [...]. W odpowiedzi wnioskodawca wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 04 marca 2013 r. podał, że zobowiązanie podatkowe wynikające z zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. wynosi 86.903 zł. W chwili obecnej nie posiada żadnych środków pieniężnych na uiszczenie wpisu od skargi, ponieważ cały jego majątek został zabezpieczony przez organy podatkowe. Do wniosku załączył szereg tytułów wykonawczych wraz z odpowiadającymi im zawiadomieniami o zajęciu praw majątkowych, na łączną kwotę ponad 563.000 zł. W nawiązaniu do wezwania referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu do przedłożenia dodatkowych dokumentów, wnioskodawca oświadczył, że jego miesięczne wydatki wynoszą około 5650,49 zł miesięcznie, w tym: - na czynsz – 150 zł; - media – 428 zł; - kredyt mieszkaniowy – 2.072.49 zł; - żywność, ubrania, środki higieny i lekarstwa – około 1.500 zł. Do wydatków wnioskodawca zaliczył także 1.500 zł pobieranych w ramach toczących się postępowań egzekucyjnych. Wnioskodawca wyjaśnił, że pod adresem wskazanym w skardze funkcjonuje jego przedsiębiorstwo – Szkoła Jazdy "A." (lokal nie należy do niego), natomiast on sam zamieszkuje wraz z żoną w lokalu mieszkalnym w S. Wskazał także, że prowadzona przez niego Szkoła Jazdy przynosi straty z powodu zmian w obowiązującym prawie, które weszły w dniu 19 stycznia 2013 r. W związku z tym nie ma środków na opłacenie czynszu za lokal, paliwa do samochodów szkoleniowych; musiał zwolnić zatrudnionych instruktorów nauki jazdy. Znalazł się tym samym w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Końcowo wyjaśnił, że profesjonalnego pełnomocnika opłacił przed zajęciem mu środków na rachunkach bankowych. Wnioskodawca przedłożył przy tym dodatkowe dokumenty, w tym rachunki, zgodnie z którymi jego przychód z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w 2011 r. wyniósł 594.921,99 zł a dochód 183.834,82 zł. Na ujawnionym przez wnioskodawcę rachunku bankowym dokonywał on w okresie od grudnia 2012 r. do lutego 2013 r. liczne operacje bankowe na znaczące kwoty: wpłaty od kontrahentów wyniosły w tym okresie łącznie 90.768 zł, natomiast wypłaty wnioskodawcy – 92.4561,27 zł. W grudniu 2012 r. saldo końcowe rachunku wnioskodawcy wynosiło 40.982,40 zł, natomiast lutym 2013 r. 3.392,13 zł. Postanowieniem z dnia 03 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Na powyższe rozstrzygnięcie sprzeciw wniósł wnioskodawca, podając, że od stycznia 2013 r. jego działalność przyniosła stratę ekonomiczną w wysokości 14.273 zł, co oznacza, że nie ma wolnych środków na opłacenie kosztów sądowych. Zadeklarował likwidację działalności gospodarczej z momentem ukończenia trwających jeszcze kursów i przejście na zasiłek dla bezrobotnych. Powtórzył stanowisko, że nie posiada żadnych wolnych środków finansowych; wszystkie jego rachunki bankowe zostały zajęte przez organy egzekucyjne. Podniósł wreszcie, że jego pełnomocnik wypowiedział mu pełnomocnictwo procesowe z uwagi na to, że referendarz sądowy uznał fakt występowania pełnomocnika procesowego w sprawie jako przeszkodę przyznania prawa pomocy. Wobec istnienia dalszych wątpliwości co do stanu majątkowego wnioskodawcy sędzia prowadzący zwrócił się do niego o przedłożenie dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie sędziego wnioskodawca oświadczył, że lokal mieszkalny w S. należy do jego żony. Ich wspólne wydatki wynoszą około 6.808 zł miesięcznie; są one finansowane z dochodów żony i córki. Składają się na nie: opłaty za gaz w kwocie 388,82 zł; opłaty za energię elektryczną 96,35 zł; opłata za mieszkanie 153,11 zł; opłata za telewizję cyfrową 89,80 zł; lekarstwa 56,04 zł; żywność około 1.000 zł, środki higieny 80 zł; kredyt hipoteczny z ratą w kwocie 2.074 zł; pożyczka z zakładu pracy żony 833 zł miesięcznie; poborca podatkowy 1.000 zł. Wnioskodawca podał także, że on i jego rodzina nie korzysta z jakichkolwiek form pomocy. Oświadczył, że posiada cztery samochody, przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej, zajęte przez organy podatkowe. Do akt równolegle rozpoznawanej sprawy o sygn. akt I SA/Wr 238/13 wnioskodawca załączył szereg dokumentów, zgodnie z którymi: 1) wnioskodawca zawarł w dniu 04 stycznia 2013 r. ze swoją żoną umowę o częściowym podziale majątku wspólnego, na mocy której znieśli oni wspólnotę majątkową małżeńską i przyznali żonie na wyłączną własność lokal mieszkalny w S. (wraz z przynależnościami i udziałem w części wspólnej nieruchomości); 2) żona wnioskodawcy w 2011 r. osiągnęła dochód w kwocie 37.383,21 zł, zaś w 2012 r. - 37.462,11 zł – ze stosunku pracy; 3) małżonkowie zaciągnęli na zakup przedmiotowego lokalu kredy hipoteczny na kwotę 163.000 zł z terminem jego spłaty w 2019 r.; 4) małżonkowie zaciągnęli pożyczkę z Wspólnego Funduszu Mieszkaniowego prowadzonego przez Biuro Obsługi Socjalnej w W. na kwotę 60.000 zł (rata 857 zł miesięcznie); 5) na ujawnionym rachunku bankowym żony wnioskodawcy saldo wyniosło na dzień 20 maja 2013 r. 1.272,36 zł.; 6) w dniu 29 grudnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał zajęcia dwóch samochodów osobowych i jednego ciężarowego wnioskodawcy. Sąd wskazuje z urzędu, że we wszystkich sprawach wnioskodawcy, zawisłych aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 236-239/13), został on wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w łącznej kwocie 6.697 zł. Sąd podnosi również z urzędu, że z informacji dostępnych na stronie WWW przedsiębiorstwa wnioskodawcy (www.A..com.pl), wynika, że przyjmuje on zapisy na nowe kursy w trybie ciągłym (nowy kurs rozpoczyna w dniu 12 czerwca 2013 r.), zatrudnia instruktorów jazdy oraz dysponuje on nieujawnionym do tej pory rachunkiem bankowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny zasadności wniosku skarżącego, należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też, przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powinien dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków. Prawo pomocy nie może bowiem być wygodną formą kredytowania - naruszałoby to bowiem zasadę równości wobec prawa. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie przedstawił swojej rzeczywistej sytuacji materialnej. Tym samym nie ma możliwości udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Jak wynika ze strony WWW przedsiębiorstwa wnioskodawcy, prowadzi on, wbrew swoim dotychczasowym oświadczeniom a zwłaszcza deklaracjom dotyczącym ponoszonych strat, działalność gospodarczą na znaczną skalę. Świadczy o tym fakt przyjmowania w trybie ciągłym zapisów na kursy na prawo jazdy, co sugeruje stały i nieprzerywany cykl szkoleniowy. Zwłaszcza, że na swojej stronie wnioskodawca informuje, że zatrudnia instruktorów jazdy i wykorzystuje pojazdy samochodowe, w tym nie wykazane do tej pory w aktach (na przykład autobus marki [...]). Ze strony WWW działalności gospodarczej wnioskodawcy wynika również, że płatności za kursy kursanci mają uiszczać na rachunek bankowy nieujawniony dotychczas w aktach sprawy. Prowadzi to do wniosku, że wnioskodawca uzyskuje dodatkowe środki finansowe, o których nie poinformował Sądu. Nie kwestionując nawet wysokości miesięcznych wydatków rodziny wnioskodawcy należy wskazać, że w obecnym stanie sprawy nie jest możliwe dokonanie oceny, czy konieczność uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie spowoduje skutki o których mowa w 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Kwota ta może bowiem okazać się niska w porównaniu do dochodów wnioskodawcy (podobnie jak wykazane wydatki jego rodziny). Wobec czego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.