I SA/Wr 2396/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi R. C. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego 587,80 zł - tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. sygn.akt 3 I SA/Wr 2396/01 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] i [...], skierowaną do R. C., Dyrektor Urzędu Celnego we W. po przeprowadzeniu wznowionego postępowania uchylił decyzję zawartą w zgłoszeniu celnym SAD [...] z dnia [...] w części dotyczącej roku produkcji i kwoty wynikającej z długu celnego od sprowadzonego samochodu osobowego Renault Laguna w ten sposób, że objął procedurą dopuszczenia do obrotu w/w pojazd, rok produkcji 1995, ze stawką celną obniżoną 15%, minimum [...], zmienił kwalifikację towaru z kodu 8703 23 90 1 na kod 8703 23 90 9 (pole 33 SAD) i określił kwotę wynikającą z długu celnego na kwotę [...] (zamiast [...] długu celnego -uiszczonego już). Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł w/w decyzję organu celnego I instancji utrzymał w mocy. Z akt sprawy wynika, że: zgodnie ze zgłoszeniem celnym [...] z dnia [...] strona zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym uszkodzony samochód osobowy Renault Laguna, rok produkcji 1996r. (o niespornym numerze nadwozia, silnika i pojemności) objęty kodem PCN 8703 23 90 1; do zgłoszenia dołączono m.in. rachunek zakupu samochodu i ocenę techniczną; w toku weryfikacji sprawdzano wartość transakcyjną towaru oraz rok produkcji samochodu; w wyniku potwierdzenia przez przedstawiciela handlowego Renault w Ś. , że sprowadzony samochód wyprodukowano w 1996r. - w tym zakresie prawidłowości zgłoszenia celnego nie negowano; odnośnie zaś wartości transakcyjnej organ celny zakwestionował ją powołując przepis art.23§7 Kodeksu celnego i decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego na podstawie art.65§l w zw. z art.23§7 kodeksu celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej pojazdu i określił kwotę wynikającą z długu celnego; postanowieniem z dnia [...] organ celny I instancji z urzędu wznowił postępowanie - z uwagi na uzyskanie od przedstawiciela Renault Polska spółki z o.o. w W. informacji, że przedmiotowy samochód wyprodukowany został w 1995 a nie w 1996r.; - organ celny I instancji, po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, uchylając wcześniejszą decyzję w części dotyczącej roku produkcji samochodu i związanej z tym kwoty długu celnego wskazał, że uzyskana informacja stanowiła, zgodnie z art.240§5 Ordynacji podatkowej, do przesłankę wznowienia postępowania celem wyjaśnienia rzeczywistego wyjaśnienia stanu rzeczy oraz czy zaistniały fakt mógł spowodować konieczność wydania decyzji rozstrzygającej w sposób odmienny niż dotychczasowy. Dyrektor Urzędu sygn.akt 3 I SA/Wr 2396/01 3 Celnego we W. uznał, że dowody przedstawione przez stronę nie określały w sposób jednoznaczny roku produkcji na podstawie analizy oznakowania fabrycznego (powoływały się na oznakowania części zamiennych), pismo zaś od oficjalnego przedstawiciela producenta potwierdza, że przedmiotowy pojazd wyprodukowany został w 1995r. i ta okoliczność faktyczna istniała w dniu wydania dotychczasowego rozstrzygnięcia, lecz nie była organowi celnemu znana. W odwołaniu - wnosząc o uchylenie decyzji organu celnego I instancji -strona zarzuciła, że błędnie oceniono materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w szczególności nieprawidłowo przyjęto, iż opinie przedstawione przez stronę odnosiły się jedynie do daty rejestracji samochodu, a nie do daty produkcji; ponadto strona podniosła, że organ celny nie obalił prawidłowości kolejnej opinii, sporządzonej na zlecenie importera przez rzeczoznawcę A S.A. po wznowieniu postępowania, a oparł się na opinii "..." spółki z o.o., mimo iż opinia ta sporządzona została bez oględzin samochodu, zawiera arbitralne stwierdzenia bez podania podstaw do sformułowania takich stwierdzeń. Prezes Głównego Urzędu Ceł, po zapoznaniu się z aktami sprawy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę do wydania decyzji stanowią przepisy Kodeksu celnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz.U. Nr 158,poz.l036 ze zm.). Powołując art.85 ust.l kodeksu celnego organ odwoławczy wywodził, że należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wskazano, że o ujęciu towaru w danym kodzie taryfy celnej decydują cechy charakteryzujące go w sposób najbardziej szczegółowy. Do każdego towaru przypisana jest odpowiednia pozycja taryfy celnej (będącej załącznikiem do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów; taryfa celna przyjęła przy tym nazewnictwo i pełne zasady interpretacji Scalonej Nomenklatury Określania i Kodowania Towarów). Organ odwoławczy ustalił, że niesporne były numery nadwozia i silnika sprowadzonego i zgłoszonego do odprawy samochodu osobowego Renault Laguna. Uzyskanie [...] informacji od firmy Renault Polska spółki z o.o., iż numer fabryczny pojazdu świadczy o tym, iż został on wyprodukowany w 1995 a nie w 1996r. uzasadniało - w ocenie organu odwoławczego -wznowienie postępowania na podstawie art.240 pkt 5 Ordynacji podatkowej; wywodzono, że przywołana okoliczność istniała bowiem w dniu wydania decyzji lecz jedynie nie była organowi celnemu znana. Zwrócono uwagę, że dokumenty identyfikacyjne pojazdu samochodowego nie zawsze wyraźnie wskazują rok produkcji danego egzemplarza, producenci stosują różne systemy kodowania pojazdów samochodowych. W tych okolicznościach, zdaniem organu celnego II instancji, niewątpliwie datę produkcji wyprodukowanego przez siebie samochodu sygn.akt 3 I SA/Wr 2396/01 4 najlepiej zna przedstawiciel producenta. Podkreślono, iż opinia rzeczoznawcy jest jednym z dowodów w sprawie i podlega swobodnej ocenie dowodów (art.191 Ordynacji podatkowej). Informacje przedstawiciela producenta samochodu uznano za jedynie miarodajne źródło informacji w zakresie określenia daty produkcji samochodu, co uzasadniało ustalenie, że sprowadzony samochód wyprodukowany został w 1995r. a nie w 1996r. W konsekwencji powyższego, według organu odwoławczego, przedmiotowy pojazd samochodowy niewątpliwie objęty winien być kodem PCN 8703 23 90 9 ze stawką celną obniżoną - 15% (nie mniej niż [...]), bowiem jest to pojazd o pojemności skokowej 1500 cm, nieprzekraczającej 3000 cm, ponad cztero letni. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem R.C. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagał się w niej uchylania decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż sporne w sprawie jest jedynie ustalenie roku produkcji sprowadzonego samochodu. Zdaniem skarżącego ustalenia w tym zakresie poczyniono z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Wywodzono, iż organ orzekający arbitralnie przyjął, że opinii spółki z o.o. Renault Polska należy dać wiarę natomiast dwóm pozostałym opiniom przedstawionym w sprawie i informacji udzielonej przez dwóch innych przedstawicieli Renault w Polsce (z W. i ze Ś.) wiary dać nie należy, choć niczym wiarygodności tych dowodów nie podważono. Nie zgodził się też skarżący ze stwierdzeniem, iż przedstawił jedynie dowody na fakt daty pierwszej rejestracji, nie zaś na fakt daty produkcji. W tych okolicznościach, w ocenie R. C., organ celny nie dokonał wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie -podtrzymując prezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji sygn.akt 3 I SA/Wr 2396/01 5 publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Wskazać też należy, iż zgodnie z przepisem art.l34§l powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie jest związany zarzutami skargi. W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie, uchybia ona bowiem prawu. Zgodnie z przepisem art.240 §1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej (Dz.U.z 1997r.Nr 137,poz.926 ze zm.) - mającym zastosowanie w związku z art.262 Kodeksu celnego (Dz.U. z 1997r. Nr 23,poz.l 17 ze zm.) - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Literalne brzmienie cytowanego przepisu świadczy o tym, że podstawą do wznowienia postępowania może być zarówno ujawnienie się 1/nowych dowodów jak i 2/ nowych okoliczności (oczywiście o ile są istotne dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji a były organowi nieznane). Nie jest sporne, że pismo pochodzące od spółki z o.o. Renault Polska, zgodnie, z treścią którego samochód sprowadzony przez skarżącego wyprodukowany został w 1995 a nie w 1996r. sporządzono [...], uchylona decyzja zaś wydana została [...]. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości, że pismo to nie stanowi w sprawie nowego dowodu, w rozumieniu art.240§l pkt 5 Ordynacji podatkowej, dowód ten nie istniał bowiem w dniu wydania decyzji przez organ celny. Wprawdzie ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych, jak już wyżej wskazano, stanowić może samoistną podstawę wznowienia postępowania, niezależną od nowych dowodów w sprawie, jednakże istnienie podstawy do wznowienia postępowania i fakt wznowienia postępowania nie przesądza jeszcze możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej na podstawie powołanego przez orany w sprawie przepisu art.245§l pkt 4 Ordynacji podatkowej.. Organ celny powinien był, już w toku wznowionego postępowania, ustalić czy okoliczność, powoływana jako nowa, istotnie występowała. Zwrócenia uwagi wymaga, że w niniejszej sprawie okoliczność, wskazywana jako nowa, pozostaje w ścisłym związku z oceną dowodów (w tym nowych, powstałych już po dacie wydania uchylonej decyzji). W orzecznictwie z jednej strony prezentowany był pogląd, iż nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań czy i innych powodów (wyrok z 27.01.1984r. sygn.akt SA/Wr 649/83). Naczelny Sąd Administracyjny zajmował jednak także odmienne sygn.akt 3 I SA/Wr 2396/01 6 stanowisko. W wyroku z dnia [...] przyjęto, że przy wznowieniu postępowania istotne jest, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy też z innych powodów. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, rozstrzygniecie tej kwestii zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Z pewnością nie można przyjąć, aby dana okoliczność (wskazywana następnie jako nowa) nie była organowi znana, gdy wynikała z materiałów będących w dyspozycji organu. Wnikliwego rozważenia wymaga zatem, czy fakt, że funkcjonariusz organu nie dostrzegł okoliczności wskutek przeoczenia czy niedokładnego zapoznania się z materiałami uzasadnia samo wznowienie a następnie czy może prowadzić do uchylenia wydanej decyzji (vide wyrok NSA z dnia 10.02.1999r. sygn.akt III SA 5019/98). Jak wynika z akt niniejszej sprawy organ ceny I instancji poddawał w wątpliwość prawidłowość wskazania przez importera daty produkcji samochodu, stąd wskazał, że było to przedmiotem weryfikacji dokonanego zgłoszenia. Organ celny celem wyjaśnienia tej kwestii zwrócił się o udzielenie informacji co do roku produkcji sprowadzonego pojazdu także do spółki z o.o. Renault Polska z/s w W. (w dniu [...]). Nie oczekując jednak na nadejście odpowiedzi okoliczności faktyczne istotne dla sprawy ustalono na podstawie innych dowodów zgromadzonych w sprawie, a to na przedłożonych opiniach jak i na informacjach udzielonych [...] przez firmę autoryzowanego dealera Renault w Ś. Powyższe oznacza, że dowody te oceniono jako wiarygodne i że na ich treści oparto ustalenia - prowadzące do rozstrzygnięcia w dniu [...]. Skoro zatem w dniu [...] organ celny otrzymał odpowiedź od Renault Polska spółki z o.o. w W. to zdaniem sądu uznać należy, iż pojawił się jedynie nowy dowód, który jednakże nie istniał w dniu wydania decyzji. Dowód ten rzutować mógłby na odmienną ocenę dowodów a tym samym na dokonanie odmiennych ustaleń okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Pamiętać jednak należy, iż obowiązek przeprowadzania całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności, spoczywa na organie i nie może być przerzucany na stronę. Ciężar dowodu obciąża organ administracyjny. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy czy materiał, co do wiarygodności wątpliwy - organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Zaniedbanie w tym zakresie nie może być uznane za przesłankę faktycznego istnienia nowych okoliczności, nieznanych organowi w dacie wydawania decyzji, które uzasadniałyby uchylenie dotychczasowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy - na podstawie art.245§l pkt 4 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu ówcześnie obowiązującym. Nie może być bowiem tak, że pojawienie się nowego dowodu (nieistniejącego w dacie wydawania decyzji) dającego ewentualną możliwość odmiennego ocenienia wcześniejszych dowodów i poczynienia odmiennych ustaleń stanu faktycznego sprawy - sygn.akt 3 I SA/Wr 2396/01 7 przesądza o rzeczywistym ujawnieniu się nowych okoliczności, istniejących w dniu wydania decyzji a nieznanych organowi, który decyzję wydał. Skoro ustawa rozróżnia ujawnienie się nowych dowodów i nowych okoliczności to nie można przyjąć, że nową okolicznością - uzasadniającą wznowienie a następnie umożliwiającą uchylenie dotychczasowej decyzji -jest okoliczność wynikająca z nowych ustaleń stanu faktycznego sprawy, dokonanych w oparciu o nowe dowody, nieistniejące w dacie wydawania decyzji. Prowadziłoby to w efekcie do możliwość dokonania nowych ustaleń faktycznych w oparciu o dowody niespełniające wymogu art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze, zdaniem sądu w niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby okoliczność, zgłaszana jako nowa, istniała rzeczywiście w rozumieniu powoływanych przepisów. Nie jest ona niesporna. Ustalenie jej istnienia wymaga poczynienia ustaleń stanu faktycznego z uwzględnieniem nowego dowodu, nieistniejącego w dniu wydawania decyzji. Uchybiałoby to zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, pamiętać przy tym należy, iż wznowienia postępowania, stwarzając możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych, jest instytucją wyjątkową nie jest zatem dopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej przepisów instytucję tę normujących. Skoro zaskarżona decyzja we wskazanym zakresie uchybia prawu należało ją wyeliminować z obrotu. Z tych wszystkich względów - działając na podstawie przepisów art.l45§l pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzeczono jak w sentencji wyroku.