I SA/Wr 243/11

Wrocław, dnia 18 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier z tytułu użytkowania automatów o niskich wygranych za styczeń 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie wyznaczono wpis od skargi w wysokości 1.866 zł. W odpowiedzi na wezwanie od jego uiszczenia, A sp. z o.o. w W. (dalej jako spółka) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że z uwagi na poniesioną w 2010 r. stratę, w wysokości 2.344.896 zł, znalazła się w złej sytuacji finansowej. Nie była wstanie uiszczać terminowo swoich zobowiązań podatkowych, z tytułu prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, czego skutkiem było wszczęcie przeciwko niej szeregu postępowań egzekucyjnych na terenie całego kraju. W ramach tych postępowań zajęto jej rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej. Zgodnie z zawartym we wniosku oświadczeniem o majątku i dochodach kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł, zaś wartość posiadanych przez nią środków trwałych 13.545.27,28 zł, według stanu na koniec 2010 r. Spółka ujawniła rachunek bankowy w Banku B, którego saldo, na dzień 12 maja 2011 r., było ujemne i wynosiło 6.595, 63 zł. Do wniosku załączyła rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) za 2010 r. oraz bilans za ten sam okres. Zgodnie z tymi dokumentami przychód spółki w 2010 r. wyniósł 149.180.425,32 zł, a koszty działalności operacyjnej 151.118.980,97 zł. Aktywa spółki na dzień 31 grudnia 2010 r. zrównoważyły się z pasywami, wynoszącymi 32.421.519,86 zł. Do akt sprawy spółka załączyła także postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] r., nr [...], o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku od gier za wrzesień 2009 r., którego adresatem jest C sp. z o.o. w W. Zarządzeniem z dnia 17 maja 2011 r. referendarz sądowy wezwał spółkę do przedłożenia: a) kopii księgi podatkowej z wykazanym przychodem i dochodem/stratą za okres od lutego do kwietnia 2011 r.; b) wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych za wskazany okres. W odpowiedzi spółka nadesłała do akt sprawy saldo rachunku bankowego w Banku B, które w okresie od lutego do kwietnia 2011 r., wyniosło 2,37 zł. Jednocześnie, w piśmie z dnia 30 maja 2011 r., poinformowała, że z uwagi na skomplikowaną procedurę uzyskania dokumentów księgowych, kopie z księgi podatkowej zostaną nadesłane niezwłocznie po ich uzyskaniu. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia A sp. z o.o. podniosła, że debet na rachunku bankowym jest dostatecznym potwierdzeniem pozostawania przez nią w złej sytuacji majątkowej, pomimo uzyskiwania przychodu. Wskazała, że posiadany przez nią majątek trwały nie może zostać spieniężony, stanowią go bowiem automaty do gier o niskich wygranych, które, z uwagi na zmianę przepisów, mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia odpowiednich licencji. Co więcej sprzedaż tego majątku, stanowiącego jedynie źródło przychodu spółki, musiałaby skutkować jej niewypłacalnością. Nawet późniejsze uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji nie pozwoliłoby jej odzyskać utraconego w ten sposób majątku. Dalej spółka podniosła, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu toczy się jej kilka spraw, a podobne postępowania trwają również przed innymi sądami administracyjnymi. Do sprzeciwu spółka załączyła rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) za okres od 01 stycznia do 31 marca 2011 r. Zgodnie z tym dokumentem, przychód netto spółki wyniósł 28.693.707,82 zł, podczas gdy koszty jej działalności 29.536.032 zł. Z urzędu należy wskazać, że łączna kwota wszystkich wpisów od skarg w sprawach A sp. z o.o. prowadzonych w Wydziale I tut. Sądu przekracza kwotę 6990 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek A sp. z o.o. w W. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem administracyjnym. Stanowi ono zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając na uwadze, że koszty te stanowią daninę publiczną, której obowiązek uiszczenia jest powszechny, przyznanie prawa pomocy stronie oznacza obciążenie nimi pozostałych podatników. Dlatego też korzystanie z tej instytucji powinno mieć charakter wyjątkowy i być wynikiem wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego. Należy ponadto pamiętać, że koszty sądowe powinny być zaspokajane przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Prawo pomocy nie może tu stanowić wygodnej formy kredytowania bieżącej działalności stron, które pokrywając inne wydatki, liczą na zaoszczędzenie środków w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków na uiszczenie kosztów sądowych, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma ona środków dostatecznych na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko ona zna w pełni swoją sytuację faktyczną i prawną. Wymaga również podkreślenia, że wszelkie dokumenty złożone w dotychczasowym postępowaniu, pomimo wniesienia sprzeciwu, zachowują swoją moc dowodową. Przechodząc do oceny wniosku spółki, należy stwierdzić, że wskazane w nim okoliczności faktyczne budzą wątpliwości, a przedstawiona do akt sprawy dokumentacja nie jest zupełna. Przede wszystkim konieczne jest wskazanie, że sam fakt przynoszenia przez działalność gospodarczą straty nie oznacza, że spółka utraciła płynność finansową. Koszty uzyskania przychodu stanowią bowiem pojęcie prawa podatkowego i nie są zawsze tożsame z faktycznymi nakładami finansowymi, ponoszonymi przez przedsiębiorcę. Wobec powyższego, mając na uwadze to, że koszty sądowe powinny być zaspokajane w tej samej kolejności co inne daniny publiczne, a więc przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi, trudno jest przyjąć, że A sp. z o.o., przy osiąganiu tak znacznych przychodów nie jest wstanie ich uiścić. Zwłaszcza, że spółka nie przedstawiła żadnych dowodów, które wykazałyby, że w istocie, pomimo osiągania znacznego przychodu, boryka się ona z groźbą niewypłacalności. Wątpliwości Sądu budzi tu zwłaszcza fakt, ujawnienia przez spółkę tylko jednego rachunku bankowego, w dodatku bez przedstawienia dokonywanych na nim operacji finansowych, pomimo prowadzenia przez nią działalności gospodarczej w znacznej skali. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity z 2010 r., Dz. U. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przedsiębiorca ma obowiązek dokonywania i przyjmowania płatności w obrocie profesjonalnym (z innymi przedsiębiorcami w związku z wykonywaną działalnością) za pośrednictwem rachunku bankowego. Bez wątpienia zatem, ujawniony rachunek bankowy, z saldem w wysokości 2,37 zł, nie może być głównym rachunkiem bankowym spółki, na którym dokonywane są jej operacje finansowe, zwłaszcza, że w samym wniosku o przyznanie prawa pomocy wspomniała o rachunkach bankowych, zajętych przez organy podatkowe. Spółka nie przedstawiła również dokumentów, które miały potwierdzić prowadzenie przeciwko niej licznych postępowań egzekucyjnych. Załączone do akt sprawy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] r. dotyczy bowiem jej udziałowca, co nie ma znaczenia dla sytuacji samej spółki. Reasumując, wskazane braki i wątpliwości nie pozwalają przyjąć, że spółka wykazała w sposób dostateczny swoją złą sytuację majątkową. Z tego też względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.