I SA/Wr 2450/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. przy udziale —- sprawy ze skargi A.W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...], skierowaną do A. W., Dyrektor Urzędu Celnego we W. określił kwotę długu celnego w wysokości [...] od wprowadzonego na polski obszar celny towaru (naczepa niskopodłogowa typu Figiel SDS 440, rok prod.l998r.) kwalifikując towar do kodu PCN 87163930 ze stawką celną autonomiczną 15%; nadto obliczył odsetki za zwłokę od długu celnego w wysokości [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ celny I instancji powołał przepis art.207 Ordynacji podatkowej oraz art.39, art.84, art.210§l i §3, art.242§3, art.262 Kodeksu celnego i §1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19.12.1997r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej. Wg ustaleń Dyrektora Urzędu Celnego we W. A.W. wykorzystywał naczepę - dla potrzeb prowadzonej firmy świadczącej usługi transportowe na rzecz innych podmiotów - na mocy umowy najmu z dnia [...], zawartej z niemiecką spółką prawa handlowego. Umowa ta, jak stwierdzono, została rozwiązana [...] a naczepa została zwrócona kontrahentowi w lutym 2000r. Stwierdzono, że zarówno w momencie wprowadzania naczepy na polski obszar celny jak i w momencie jej wyprowadzania nie była ona przedstawiona organowi celnemu, co A. W. tłumaczył brakiem znajomości przepisów celnych. W odwołaniu - wnosząc o uchylenie decyzji – A.W. stwierdził, że po zakończeniu umowy najmu naczepa opuściła granice kraju i tym samym jego firma utraciła możliwość korzystania, stąd - zgodnie z przepisami artykułów 36,37,39 i 180§2 Kodeksu celnego dług celny w przywozie nie powstał. Nadto odwołujący się wskazał, że w dniu [...] dokonał zakupu w/w naczepy, sprowadził ją na polski obszar celny i dokonał zgłoszenia celnego JDA SAD [...] z dnia [...]. Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] w/w decyzję organu celnego I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art.60§l Kodeksu celnego każdy towar, który ma być objęty procedurą celną powinien być zgłoszony do tej procedury. Po myśli art. 9§2 Kodeksu celnego, jeżeli w trakcie kontroli celnej nie można ustalić, że wprowadzonym na polski obszar celny towarom - których rodzaj i ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej - zostało nadane przeznaczenie celne zgodnie z przepisami prawa celnego, uważa się, że towary te zostały wprowadzone na polski obszar celny nielegalnie i sprawę należy rozpatrzyć w oparciu przepis art.210 Kodeksu celnego. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie kwalifikacja prawna zastosowana przez organ celny I instancji, a to art.210§2 Kodeksu celnego, nie jest prawidłowa. Wywodzono, że z brzmienia art.9§2 kodeksu celnego wynika, iż uznać można, że towar wprowadzony został sygn.akt 3 ISA/Wr 2450/01 3 nielegalnie dopiero, gdy zostanie ustalone, że towar nie otrzymał żadnego przeznaczenia. Zdaniem organu odwoławczego nie jest wykluczone, że wprowadzenie naczepy na polski obszar celny nastąpiło w trybie odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z cła, z zastosowaniem ustnego zgłoszenia do procedury; możliwość taka istnieje na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1.12.1997r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U.Nr 147,poz.989 ze zm.). Stwierdzono, że zgodnie z § 134 pkt 2 powołanego rozporządzenia przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła mogą być pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z naczepami, zarejestrowane za granicą inne niż określone w pkt 1, jednakże w myśl §141 pkt 2 rozporządzenia środki produkcji i środki transportu (z wyjątkiem samochodów osobowych) wydzierżawione lub wynajęte lub oddane do użytkowania, przywożone w związku z prowadzona działalnością gospodarczą nie podlegają procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z cła, ale procedurze odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od cła. Stwierdzono przy tym, że przedmiotowa naczepa spełnia określone powołanym przepisem wymogi objęcia jej procedurą odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z cła, jednakże korzystanie z gospodarczej procedury celnej wymaga pozwolenia organu celnego (art.90§l kodeksu celnego). W niniejszej sprawie zaś strona nie wystąpiła ze stosownym wnioskiem (§ 142 ust.l i §149 ust.2 rozporządzenia). W niespornym stanie faktycznym (co do faktu umowy najmu, czasu jej trwania, wwozu i wywozu naczepy) konsekwencją niedopełnienia koniecznego warunku do objęcia towaru procedurą odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od cła jest uznanie, że dług celny powstał na mocy art.212§l pkt 2 ustawy Kodeks celny (a nie jak przyjął organ I instancji art.210). Powołując art.212§3 ustawy organ stwierdził, że dłużnikiem w tym przypadku jest A.W. Mimo zmiany podstawy prawnej organ odwoławczy uznał, że wysokość długu celnego organ celny I instancji określił prawidłowo w oparciu o art.222§3 Kodeksu celnego, zasadnie przyjmując, iż najbardziej wiarygodną datą w jakiej dług ten powstał jest dzień zawarcia umowy najmu tj. [...]. Odnosząc się do obliczonych odsetek organ II instancji wskazał, że orzeczenie w tym zakresie zgodne jest z art.242§3 Kodeksu celnego. W ocenie organu celnego II instancji powołany przez stronę przepis art.214§l Kodeksu celnego nie uzasadnia wniosku o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Wywodzono, że zwrot towaru po wygaśnięciu umowy najmu nie stanowi utraty możliwości korzystania z towaru, o jakim mowa w powoływanym artykule. Prezes GUC podniósł nadto, że także art.212§l pkt 2 nie przewiduje, aby późniejszy wywóz towaru objętego tą procedurą powodował wygaśniecie kwoty wynikającej z powstałego już z mocy prawa długu celnego. Organ II instancji stanął nadto na stanowisku, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, iż niespornie przedmiotowa naczepa sygn.ak t3 I SA/Wr 2450/01 4 została przez stronę następnie kupiona, przywieziona do Polski i dopuszczona do obrotu na polskim obszarze celnym. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem A.W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagał się w niej uchylenia decyzji Prezesa GUC i zasądzenia kosztów postępowania. Twierdził, że żądanie podwójnej opłaty celnej (w związku z najmem i w związku z kupnem tej samej naczepy) jest bezzasadne. Stał na stanowisku, że zwrot naczepy po zakończeniu umowy najmu i jej opuszczenie polskiego obszaru celnego uznać należy za ostateczną utratę możliwości korzystania z niej przez firmę. Tym samym zadanie zapłaty określonego decyzją długu celnego oraz odsetek skarżący uznał za bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie uchybia prawu, stąd zawarty w skardze wniosek ojej uchylenie nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, zgodnie z przepisami proceduralnymi, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. W stanie prawnym obowiązującym w spornym okresie zgodnie z przepisem art.60 §1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. kodeks celny (Dz.U.Nr sygn.akt 3 I SA/Wr 2450/01 5 23,poz.ll7 ze zm.) każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Po myśli art. 210 §1 pkt.l i §2 i §3 pkt.l powołanej ustawy dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru, przy czym dłużnikiem jest osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia. Nielegalne wprowadzenie towaru ma zaś miejsce, stosownie do treści przepisu art.9§2 Kodeksu celnego, jeżeli w trakcie kontroli celnej nie można ustalić, że wprowadzonym na polski obszar celny towarom, których rodzaj i ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, zostało nadane przeznaczenie celne zgodnie z przepisami prawa celnego. Dług celny w przywozie powstaje także w wypadku niedopełnienia warunku wymaganego do objęcia towaru procedurą celną lub do zastosowania obniżonych lub zerowych stawek należności celnych przywozowych, ze względu na przeznaczenie towaru, albo do zwolnienia towaru z należności celnych przywozowych ze względu na przeznaczenie (art.212§l pkt 2). Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z 1.12.1997r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U.Nr 147,poz.989 ze zm) istnieje możliwość czasowych odpraw z całkowitym zwolnieniem z cła (w wypadkach określonych § 134 w/w rozporządzenia jak i możliwość odpraw czasowych z częściowym zwolnieniem od cła (stosownie do treści §141 aktu wykonawczego). Jednakże korzystanie z gospodarczej procedury celnej uzależnione jest od uzyskania pozwolenia organu celnego (art.90§l Kodeksu celnego). W tym stanie prawnym ustalenia w sprawie wymagało zatem, czy powstał dług celny dłużnikiem którego byłby skarżący. W świetle dowodów zgromadzonych w sprawie zgodzić należy się z organami celnymi, że A.W. wprowadził na polski obszar celny dla celów prowadzonej działalności gospodarczej (świadczenie usług transportowych) przedmiotową naczepę, wynajmowaną od niemieckiej firmy w okresie od [...] do [...]. Poza sporem po zakończeniu umowy jej przedmiot zwrócono właścicielowi, wywożąc naczepę z polskiego obszaru celnego. W sprawie brak dowodu, iż przedmiotowemu towarowi, przeznaczonemu do działalności gospodarczej, nadano przeznaczenie celne w rozumieniu art.3 §2 Kodeksu celnego. Powyższe uzasadniałoby ustalenie, iż doszło do nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru, podlegającego należnościom celnym przywozowym, co z kolei pozwalałoby na stwierdzenie powstania długu celnego w przywozie, po stronie skarżącego na podstawie art.210§l pkt.l i §2 i §3 Kodeksu celnego. Jeśli zaś wziąć pod uwagę, iż przedmiotowy towar to wynajęty środek transportu, przywieziony w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, to towar ten mógłby być przedmiotem czasowej odprawy z częściowym sygn.akt 3 I SA/Wr 2450/01 6 zwolnieniem z cła. Brak jednak dowodu, aby skarżący uzyskał stosowne zezwolenie, o którym mowa w art.90§l Kodeksu celnego, na skorzystanie z w/w procedury gospodarczej - przewidzianej przepisami wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z 1.12.1997r., w szczególności jego §141 ("przedmiotem odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od cła nie mogą być towary inne niż środki produkcji i środki transportu, z wyjątkiem samochodów osobowych, wydzierżawione, wynajęte lub oddane do użytkowania, przywożone w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą"); skarżący nie twierdził nawet aby fakt taki miał miejsce. W świetle powyższego zasadne jest przyjęcie, że skarżący jest dłużnikiem długu celnego w przywozie czy to wskutek nielegalnego wprowadzenia wynajmowanej naczepy na polski obszar celny (art.210§l pkt 1, §2 i §3) czy to wobec niedopełnienia warunku wymaganego do objęcia procedurą celną lub zastosowania obniżonych lub zerowych stawek należności celnych przywozowych, ze względu na przeznaczenie towaru, albo do zwolnienia towaru z należności celnych przywozowych ze względu na przeznaczenie (art.212§lpkt2, §2 i §3). Konsekwencją powyższego zaś jest naliczenie odsetek w oparciu o przepis art.242§3 Kodeksu celnego. W ocenie Sądu całkowicie chybiony jest zarzut podniesiony w skardze, że dług celny nie powstał z uwagi na fakt, że towar po rozwiązaniu umowy najmu został zwrócony. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż opuszczenie w tych okolicznościach polskiego obszaru celnego świadczy o ostatecznej utracie towaru - w rozumieniu art.241 Kodeksu celnego. Wprawdzie zgodnie z §1 tego przepisu "W wypadkach, o których mowa w art. 210 i art. 212 § 1 pkt 1, uważa się, że dług celny w przywozie nie powstaje, gdy osoba, której to dotyczy, udowodni, że niewykonanie obowiązków, o których mowa w art. 36, art. 37, art. 39 i art. 180 § 2 lub wynikających z czasowego składowania towarów bądź z zastosowania procedury celnej, którą został objęty ten towar, spowodowane było całkowitym zniszczeniem lub ostateczną utratą tego towaru ze względu na jego charakter, wypadek losowy lub działanie siły wyższej albo że towar został zniszczony za zgodą organu celnego". Niemniej stosownie do treści §2 powołanego przepisu "Za ostatecznie utracony uważa się towar, który nie może już zostać przez nikogo wykorzystany. Utraty towaru w wyniku kradzieży nie traktuje się jako jego całkowitego zniszczenia lub ostatecznej utraty". W świetle powyższego oczywista niemożność korzystania z towaru dobrowolnie zwróconego - wskutek rozwiązania umowy najmu - nie może być traktowana jako ostateczna utrata towaru - skutkująca niepowstaniem długu celnego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niemniejszej sprawie jest to, że w późniejszym okresie spółka cywilna, wspólnikiem której jest skarżący, kupiła sporną w sprawie naczepę, sprowadziła ją na polski obszar celny, dokonała zgłoszenia celnego i uiściła należności celne z tym związane. Powyższe żadną sygn.akt 3 I SA/Wr 2450/01 7 miarą nie oznacza, wbrew stanowisku skarżącego, że organy celne domagają się od skarżącego "podwójnego" cła. Skoro zatem podniesione w sprawie zrzuty są bezzasadne a decyzja nie narusza prawa - w stopniu mającym czy mogącym mieć wpływ na wynik sprawy - to skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.