I SA/Wr 246/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca) Sędziowie: SWSA Tadeusz Haberka SWSA Jarosław Horobiowski po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 2 stycznia 2025 r. nr SKO/4121/317/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia kosztów upomnienia oddala skargę w całości 1. Postępowanie przed organami administracji. 1.1. Przedmiotem skargi A. W. (dalej Podatnik/Strona/Skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia 2 stycznia 2025 r. nr SKO/4121/317/2024 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej organ pierwszej instancji) z dnia 15 października 2024r., nr BKP.3120.1.16.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia kolejnych kosztów upomnienia z tytułu podatku od nieruchomości za lokal położony w W. przy ul. [...]. 1.2. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 18 lipca 2024 r., uzupełnionym pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r. Podatnik wniósł o "umorzenie w całości wszelkich zaległości podatkowych dot. podatku od nieruchomości przy ul. [...] w W. [...] kosztów kolejnych upomnień o ich zapłatę od tejże nieruchomości. 1.3. Organ pierwszej instancji, wydając powołane na wstępie postanowienie, powołał się na treść art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej KPA) oraz art. 60 pkt 7, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1530; dalej uFP). Organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że koszty upomnienia stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym i możliwość udzielenia ulg w ich spłacie uregulowana jest w uFP. Umorzona może być wyłącznie zaległość istniejąca w dniu złożenia podania. Nie można umorzyć przyszłych/kolejnych kosztów upomnienia, których jeszcze nie ma. Dodatkowo organ pierwszej instancji poinformował, iż wniosek Strony o umorzenie zaległości podatkowych dotyczących podatku od nieruchomości jest rozpatrywany w odrębnym postępowaniu podatkowym. 1.4. Na skutek wniesionego zażalenia, SKO wydało powołane na wstępie postanowienie. SKO podkreśliło, że organ pierwszej instancji nie zastosował instytucji uregulowanej w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) uFP, gdyż w omawianym przypadku nie został spełniony warunek istnienia należności budżetowej w charakterze kosztów upomnienia - wniosek Podatnika w omawianej części dot. umorzenia ,,kosztów kolejnych upomnień o ich zapłatę" czyli - jak rozumieć treść tego stwierdzenia - kosztów upomnień przypadających od przyszłych zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Podkreślono, że koszty upomnienia nie mieszczą się w definicji podatku, w stosunku do którego stosowałoby się w całości przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej OP). Koszt upomnienia nie wynika z ustawy podatkowej, ale z ustawy dotyczącej procedury egzekucji administracyjnej. Zatem koszty upomnienia nie stanowią także zobowiązania podatkowego w rozumieniu OP czyli wynikającego z obowiązku podatkowego zobowiązania podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, terminie oraz miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego obowiązek ich zapłaty wynika ze stosunku publicznoprawnego wobec domagania się wierzyciela publicznoprawnego zapłaty należności, która może być dochodzona w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej uPEA). Oznacza to, że w zakresie postępowania w odniesieniu do kosztu upomnienia organ musi prowadzić postępowanie na podstawie przepisów KPA, natomiast co do skutków, np. wygasania zobowiązań, czy terminu przedawnienia zastosowanie mają przepisy OP. Na przeszkodzie merytorycznemu rozpatrzeniu wniosku Strony w części dot. umorzenia ,,kosztów kolejnych upomnień o ich zapłatę" stanął brak podstawy prawnej organu administracji do realizacji oczekiwanego przez Stronę działania - umorzenia kosztów upomnienia w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a) uFP, mających zaistnieć ewentualnie w przyszłości. Tym samym brak przepisu prawa pozwalającego wydać wnioskowaną przez Stronę decyzję ulgową wyklucza możliwość uwzględnienia jej wniosku, którego treścią organ administracji był związany. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący podniósł głównie zarzuty dotyczące przedawnienia należności podatkowych oraz kwestie zaliczenia kwot pobranych w drodze postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy we Wrocławiu ze świadczenia emerytalnego zmarłej matki L. W. 2.2. W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi i podtrzymano stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. 2.3. W piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2025 r. zaskarżono w całości ww. postanowienie SKO i zarzucono naruszenie: - art. 67a § 1 pkt 3 OP, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. organ bezzasadnie przyjął, że w sprawie nie wystąpił ,,ważny interes podatnika" ani ,,interes publiczny", podczas gdy zgromadzone okoliczności jednoznacznie świadczą o istnieniu co najmniej jednej z tych przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości; w konsekwencji doszło do niezgodnego z prawem odmowy wszczęcia podstępowania wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, mimo spełnienia ustawowych warunków jej przyznania; - art. 67a § 1 pkt 3 OP w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez nadużycie uznania administracyjnego i wydanie rozstrzygnięcia rażąco niesprawiedliwego, sprzecznego z zasadą zaufania obywatela do państwa oraz zasadą proporcjonalności; organ, dysponując wprawdzie pewną swobodą decyzji, przekroczył granice tego uznania, przedkładając wyłącznie fiskalny interes budżetu nad obiektywne względy humanitarne i społeczne, a także pomijając konstytucyjne wartości, takie jak sprawiedliwość społeczna i ochrona godności człowieka; SKO nie rozważyło w należyty sposób całokształtu okoliczności sprawy, ignorując skutki, jakie realizacja zaległości wywrze na sytuację życiową Skarżącego, co stanowi naruszenie zasady proporcjonalności; - art. 121 § 1 OP (zasada zaufania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie) w związku z art. 67a § 1 pkt 3 OP, poprzez rozstrzygnięcie, które nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani elementarnego poczucia sprawiedliwości, podczas gdy okoliczności sprawy uzasadniają wyjątkowe potraktowanie Skarżącego; postanowienie SKO stoi w sprzeczności z deklarowanymi w OP zasadami, iż władza publiczna powinna działać w granicach prawa, w sposób rozsądny i sprawiedliwy, zwłaszcza korzystając z uznania administracyjnego; - art. 210 § 4 OP, poprzez, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jest lakoniczne i nie zawiera należytej, indywidualnej oceny zgromadzonych dowodów i argumentów; - art. 122 OP, art. 187 § 1 OP oraz art. 191 OP, poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności nieuwzględnienie kwot potrąconych z emerytury matki Skarżącego (L. W.) przez Naczelnika US Wrocław-Krzyki przez okres 10 lat; - art. 70 § 1 OP, poprzez nieuzasadnione uznanie, że zobowiązania za lata 2012-2018 nie uległy przedawnieniu, mimo iż pobierane były środki egzekucyjne, które powinny skutkować zmniejszeniem lub wygaśnięciem zaległości podatkowych. Wniesiono o uchylenie postanowień organów podatkowych obu instancji, zobowiązanie przez sąd organu podatkowego do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 2012 r. do marca 2024 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Skarga jest bezzasadna. 3.2. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej PPSA) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. 3.3. Trzeba jednak podkreślić, że powołany art. 134 § 1 PPSA wskazuje, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, [...]. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 września 2025 r. sygn. akt III FSK 497/25, CBOSA). 3.4. Sprawą, która jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest kwestia odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia kolejnych kosztów upomnienia z tytułu podatku od nieruchomości za lokal położony w W. przy ul. [...]. Taką sprawą nie jest umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 2012 r. do marca 2024 r., jak próbuje twierdzić pełnomocnik Skarżącego, czy też określenie zobowiązania podatkowego w ww. podatku, jak też postępowanie egzekucyjne, jak próbuje wskazywać sam Skarżący. Podnoszone zatem zarzuty i okoliczności nie dotyczą przedmiotu sporu w niniejszej sprawie i nie mogą być objęte kontrolą legalności przez tut. Sąd. Należy tym samym uznać, że zarzuty zawarte w skardze, jak i w piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2025 r. są bezpodstawne, bo nie dotyczą sprawy, która była przedmiotem rozstrzygania w zaskarżonym postanowieniu SKO. Dodać należy, że sprawa Skarżącego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata: 2012, od 2014 do 2023 i I, II i III ratę za 2024 r. wraz z odsetkami za zwłokę została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt I SA/Wr 426/25 i nie została jeszcze rozpoznana na moment orzekania w niniejszej sprawie. 3.5. Zaskarżone postanowienie SKO zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 KPA, jako utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 KPA. Powołany przepis stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalna wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 KPA, muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Tym samym musi zachodzić oczywistość i dostrzegalność tychże przyczyn na "pierwszy rzut oka", muszą one być obiektywne, a zatem ich ustalenie i wskazanie (podanie) nie powinno wymagać prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 647/25, CBOSA). Zastosowanie art. 61a § 1 KPA wyklucza jednoczesne analizowanie sprawy pod kątem materialnoprawnym - jeżeli organ zaczyna oceniać, czy żądanie jest zasadne według przepisów prawa materialnego, to de facto wchodzi w rozpoznanie merytoryczne, do czego tryb odmowy wszczęcia nie jest przeznaczony (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 września 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 322/25, CBOSA). 3.6. Punktem odniesienia jest treść art. 60 pkt 7 uFP środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. W myśl art. 2 § 1 pkt 9a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej uPEA) egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki: koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 § 1 uPEA). Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i, z zastrzeżeniem § 3, są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Koszty te podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych (art. 15 § 2 uPEA). Należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) uFP) 3.7. Tymczasem z wniosku Skarżącego wynika, że żąda on umorzenia kolejnych kosztów upomnienia z tytułu podatku od nieruchomości za lokal położony w W. przy ul. [...], które jeszcze nie powstały. Słusznie organy administracji obu instancji wskazały, że nie istnieją należności budżetowe w postaci kosztów upomnienia. Nie można umorzyć przyszłych należności budżetowych, które jeszcze nie powstały, bo nie zostały jeszcze doręczone upomnienia. A te z kolei mogą być doręczone dopiero wówczas, gdy Podatnik nie płaci podatku. Takiej możliwości art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) uFP nie przewiduje. Przypomnieć trzeba, że w myśl art. 6 KPA organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zatem twierdzenie, że organy podatkowe działały w sprzeczności z ww. zasadą jest bezpodstawne. Jako, że postępowanie administracyjne nie zostało zainicjowane przez organy podatkowe, to trudno też twierdzić, że organy administracji naruszyły zasady prowadzenia takiego postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 KPA), czy naruszyły inne zasady postępowania administracyjnego określone w treści art. 7 KPA, art. 77 KPA i art. 80 KPA. Postanowienie SKO zawiera stosowne uzasadnienie faktyczne i prawne, zgodnie z art. 124 § 2 KPA. Przy czym błędnie podniesiono naruszenie art. 121 § 1 OP, art. 122 OP, art. 187 § 1 OP oraz art. 191 OP, art. 210 § 4 OP, art. 67a § 1 pkt 3 OP samodzielnie albo w związku z art. 2 Konstytucji RP, albowiem nie mają one w sprawie zastosowania. Za bezpodstawny należy uznać również zarzut naruszenia art. 70 § 1 OP ten również pozostaje poza granicami niniejszej sprawy, jak i wszelkie wątpliwości w zakresie toczonej egzekucji. 3.8. Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 PPSA. 3.9. Z tych też względów skargę oddalono w całości na podstawie art. 151 PPSA.