I SA/Wr 2478/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów i umorzenia postępowania pierwszej instancji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, skarżąca, reprezentowana przez męża, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powołując się na brak dochodów i zły stan zdrowia. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270. - zwanej dalej p.p.s.a.), na zarządzenie referendarza sądowego wezwano skarżącą do złożenia szeregu dokumentów dotyczących prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz dokumentów dotyczących dochodów jej męża. Pomimo wezwania skarżąca nie przedłożyła wydruków z księgi podatkowej z ostatnich trzech miesięcy, deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które deklaracje te były składane, zestawienia miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania ani wydruków historii rachunków bankowych. Nie przedłożyła również żadnych żądanych dokumentów dotyczących jej męża wskazując, że małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Postanowieniem z 1 czerwca 2016 r. referendarz odmówił przyznania pomocy uzasadniając, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania oraz kosztów wynagrodzenia adwokata. W sprzeciwie skarżąca zarzuciła, że brak dochodów i przebywanie od dłuższego czasu na zwolnieniu lekarskim powadzić powinno do wniosków, iż wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej i deklaracje VAT oraz księga przychodów i rozchodów nie jest niezbędna do określenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić bowiem należy, iż skarżąca uchyliła się od przedstawienia żądanych od niej informacji i dokumentów. Na zarządzenie referendarza wezwano stronę do przedłożenia m.in. wydruków z księgi podatkowej z ostatnich trzech miesięcy, deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które deklaracje te były składane, zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, wydruków historii rachunków bankowych, zeznania podatkowego męża, wskazania źródeł finansowania kosztów utrzymania. Skarżąca ww. dokumentów i informacji nie przedstawiła. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Nie wywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. Skarżąca nie złożyła żądanej przez referendarza dokumentacji i pomimo wyjaśnień referendarza zawartych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, nie uzupełniła dokumentacji na etapie sprzeciwu. Zarzuciła jedynie, iż złożone dokumenty powinny być wystarczające do oceny jej sytuacji. Niezłożenie dokumentów dotyczących sytuacji materialnej męża uzasadniła rozdzielnością majątkową. To do rozpoznającego wniosek należy jednak uznanie, jakich dokumentów potrzebuje do oceny sytuacji finansowej strony. Ta zaś ma podporządkować się wezwaniu, pod rygorem negatywnej oceny jej wniosku. W sytuacji, w której to mąż reprezentuje skarżącą w postępowaniu sądowym, za oczywiście nieuzasadnione należy też uznać nieprzedłożenie dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej (zeznań podatkowych). Przedłożenie tych dokumentów było oczywiście możliwe. Skarżąca nie przedłożyła również zestawienia wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Nie widomo więc, z jakich źródeł skarżąca się utrzymuje. Z wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF wynika bowiem, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów. Reasumując, w ocenie Sądu, skarżąca nie sprostała ciężarowi dowodu, nałożonego na nią przez przytoczone wcześniej przepisy i nie wykazała, że w sprawie zachodzą przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.