I SA/Wr 2479/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wskutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika (męża), wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, złożyła jednocześnie pismo z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata albo radcy prawnego, celem sporządzenia i wniesienia ww. środka zaskarżenia. Na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zarządzenie referendarza sądowego wezwano skarżącą do złożenia szeregu dokumentów dotyczących prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz dokumentów dotyczących dochodów jej męża. Pomimo wezwania skarżąca nie przedłożyła wydruków z księgi podatkowej z ostatnich trzech miesięcy, deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które deklaracje te były składane, zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania ani wydruków historii rachunków bankowych. Nie przedłożyła również żadnych żądanych dokumentów dotyczących jej męża wskazując, że małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uzasadniając, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi w dniu 3 czerwca 2016 r. w trybie prawnej fikcji doręczenia. Następnie pełnomocnik skarżącej wniósł w dniu 10 czerwca 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu wraz ze sprzeciwem. Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r. wniosek o przywrócenie terminu został odrzucony z uwagi na to, że termin przypadający na zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego nie został uchybiony. W sprzeciwie skarżąca zarzuciła, że ocena przeprowadzona przez referendarza, a wskazana w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, jest błędna i nie ma podstaw w złożonych dokumentach. Skarżąca podniosła, że brak dochodów i przebywanie od dłuższego czasu na zwolnieniu lekarskim prowadzić powinno do wniosków, iż wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej i deklaracje VAT oraz księga przychodów i rozchodów nie jest niezbędna do określenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto stwierdziła, że rachunek bankowy nie jest obowiązkowy do istnienia i prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Należy przyjąć, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), że do niniejszej sprawy ma zastosowanie art. 260 w brzmieniu obowiązującym przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Zatem wniesienie sprzeciwu powoduje, na mocy art. 260 p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata albo radcy prawnego, wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Nie ulega wątpliwości, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów związanych z udziałem w sprawie pełnomocnika. Stwierdzić bowiem należy, że skarżąca uchyliła się od przedstawienia żądanych od niej informacji i dokumentów. Na zarządzenie referendarza wezwano stronę do przedłożenia m.in. wydruków z księgi podatkowej z ostatnich trzech miesięcy, deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które deklaracje te były składane, zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, wydruków historii rachunków bankowych, zeznania podatkowego męża, wskazania źródeł finansowania kosztów utrzymania. Skarżąca ww. dokumentów i informacji nie przedstawiła. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Niewywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. Skarżąca nie złożyła żądanej przez referendarza dokumentacji i pomimo wyjaśnień referendarza zawartych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, nie uzupełniła dokumentacji na etapie sprzeciwu. Zarzuciła jedynie, iż złożone dokumenty powinny być wystarczające do oceny jej sytuacji. Niezłożenie dokumentów dotyczących sytuacji materialnej męża uzasadniła rozdzielnością majątkową. To do rozpoznającego wniosek należy jednak uznanie, jakich dokumentów potrzebuje do oceny sytuacji finansowej strony. Ta zaś ma podporządkować się wezwaniu, pod rygorem negatywnej oceny jej wniosku. W sytuacji, w której to mąż reprezentuje skarżącą w postępowaniu sądowym, za oczywiście nieuzasadnione należy też uznać nieprzedłożenie dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej (zeznań podatkowych). Przedłożenie tych dokumentów było oczywiście możliwe. Skarżąca nie przedłożyła również zestawienia wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Nie widomo więc, z jakich źródeł skarżąca się utrzymuje. Z wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika bowiem, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów. Reasumując, w ocenie Sądu, skarżąca nie sprostała ciężarowi dowodu, nałożonego na nią przez przytoczone wcześniej przepisy i nie wykazała, że w sprawie zachodzą przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.