I SA/Wr 2479/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, A. W., po doręczeniu jej odpisu postanowienia tutejszego Sądu z dnia 19 października 2015 r. w przedmiocie odrzucenia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. W wyniku wezwania do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF Skarżąca złożyła ponownie wniosek. Na urzędowym formularzu w uzasadnieniu strona powołała się na swój stan zdrowia, który bezpośrednio wpływa na sytuację finansową i uniemożliwia uiszczenie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami (ur. [...]), posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni 53 m2 o wartości ok. 95.000 zł i samochód osobowy [...], rocznik 2006, o wartości ok. 25.000 zł. Córki nie mają żadnego majątku i nie pracują. Skarżąca z działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny netto ok 750 zł, a jako zobowiązania i stałe wydatki wymieniła opłaty za energię elektryczną około 75 zł, za gaz 90 zł oraz na leki ok. 30 zł. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem z dnia 22 marca 2016 r. wezwano Skarżącą do przedłożenia dokumentacji poświadczającej jej sytuację majątkową. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, mąż Skarżącej działający w jej imieniu w niniejszej sprawie oświadczył, że w 2016 r. Skarżąca nie uzyskała dochodu, od 1996 r. mają ustanowioną małżeńską rozdzielność majątkową i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Córki nie mają statusu bezrobotnych – obie studiują. Wskazano, że wydatki Skarżącej ograniczają się do zakupu wyżywienia ok 300 zł. Pełnomocnik w imieniu Skarżącej przesłał kopię zeznania podatkowego PIT-36 z 2014 r. z wykazanymi wartościami zerowymi we wszystkich rubrykach. W załączniku PIT-B z 2014 r., w obu rubrykach dotyczących kwot przychodu i dochodu/straty w spółce niebędącej osobą prawną, w której podatnik jest wspólnikiem wykazano przychód przypadający na Skarżącą w kwocie 18 186,28 zł, koszty w kwocie 19 103,22 zł oraz odnotowano stratę (-)916,94 zł. W rubryce dotyczącej przychodu z działalności gospodarczej wykazana została wartość 109 009,77 zł, koszty uzyskania przychodu to 131 296,37 zł, a poniesiona strata to kwota (-)22 286,60 zł. Nie przedłożono, pomimo wezwania, kopii zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych Skarżącej za 2015 r. oraz jej męża za lata 2014-2015, uwierzytelnionych odpisów deklaracji podatkowych VAT dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które składała takie deklaracje, szczegółowych wyciągów z rachunków bankowych i lokat Skarżącej oraz jej męża za ostatnie trzy miesiące, zaświadczenia z Urzędu Pracy poświadczające status bezrobotnych obu córek Skarżącej oraz przysługiwania z tego tytułu zasiłku dla bezrobotnych, aktualnego i szczegółowego zestawienia ponoszonych wydatków oraz informacji o korzystaniu przez Skarżącą i jej rodzinę ze wsparcia Pomocy Społecznej lub innej formy wsparcia państwowego. Przedłożono również dokumentację dotyczącą stanu zdrowia skarżącej. Postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy Skarżącej. Przesyłka zawierająca ww. postanowienie nie została odebrana z placówki pocztowej. Pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o ponowne przesłanie przesyłki oraz wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności, które zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 czerwca 2016 r., Sąd potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. W oparciu o ww. zarządzenie wezwano Skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej z tytułu ponownego doręczenia postanowienia referendarza oraz doprecyzowania, czy Skarżąca wnosi o doręczenie odpisu czy kserokopii orzeczenia. Na ww. zarządzenie pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie z dnia 21 lipca 2016 r. (k. 130 akt sądowoadministracyjnych). Pismem z dnia 11 sierpnia 2016 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu (pisma procesowe z dnia 10 czerwca 2016 r.) przez złożenie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Brak formalny został uzupełniony w terminie. W dniu 3 października 2016 r. Sąd postanowił odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu (k. 141 akt sądowoadministracyjnych). W tym samym dniu Sąd wydał postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy (k. 145 akt sądowoadministracyjnych). Od obu ww. postanowień tutejszego Sądu Skarżąca wniosła zażalenia wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego celem sporządzenia i wniesienia zażalenia na postanowienia Sądu z dnia 3 października 2016 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po uzupełnieniu braków formalnych zażaleń w drodze przesłania podpisanych zażaleń tutejszy Sąd przedstawił akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Oba zażalenia postanowieniami NSA z dnia 28 lutego 2017 r. zostały oddalone (k. 176 oraz k. 182 akt sądowoadministracyjnych). Postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r. Sąd odrzycił zażalenie Skarżącej na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 czerwca 2016 r. w przedmiocie wezwania do sprecyzowania pisma z uwagi na niedopuszczalność zażalenia. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie prawa pomocy (k. 203 t. II akt sądowoadministracyjnych). Pismem z dnia 27 kwietnia 2017 r. Skarżąca wniosła zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 20 marca 2017 r., a pismem z dnia 15 maja 2017 r. zażalenie na postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2017 r., które na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I postanowiono potraktować jako sprzeciw. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2017 r. Sąd umorzył postępowanie w sprawie prawa pomocy. Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. Sąd wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 19 października 2015 r. odrzucającego skargę poprzez przedłożenie skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego. W dniu 29 grudnia 2017 r. Skarżąca zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego celem sporządzenie i przedłożenia skargi kasacyjnej. W wyniku wezwania Skarżącej do przesłania ww. wniosku na formularzu urzędowym PPF, czego Skarżąca nie uczyniła, tutejszy Sąd zarządził w dniu 5 lutego 2018 r. o pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W dniu 28 lutego 2018 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca przytoczyła te same okoliczności, które zawarła we wniosku z dnia 22 lutego 2016 r. (k. 90 akt sądowoadministracyjynch). Ponadto, Skarżąca wskazała, że jedynym źródłem dochodu jej rodziny jest lokal niemieszkalny, który wynajmuje, a od maja 2018 r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Skarżąca powołała się na zaległości w płatnościach wobec wspólnoty, do której należy wynajmowany lokal. Z uwagi na stan zdrowia Skarżąca nie może kontynuować poprzedniej pracy i obecnie zarabia 1459 zł. Skarżąca wskazała, że posiada nieruchomość o pow. 33,40 m2 bez wskazania rodzaju nieruchomości oraz miejscowości, w której jest położona. Ponadto, Skarżąca podkreśliła, że najemca zalega z płatnością czynszu, a więc wynajmowany lokal nie przynosi przychodu. Do wniosku załączono pismo Zarządcy Nieruchomości "A s.c." w S. adresowane do Skarżącej, z którego wynika, że jej zadłużenie czynszowe za okres od 26 stycznia 2017 r. do 31 października 2017 r. wynosi 2 672,86 zł bez odsetek oraz pozew złożony w dniu 20 października 2017 r. przez Skarżącą przeciwko T. K., gdzie wartość przedmiotu sporu wynosi 5.073,93 zł. W wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 1 marca 2018 r. wezwano Skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni dodatkowych informacji i dokumentów. Wezwanie doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 29 marca 2018 r. pozostało bez odpowiedzi, wobec czego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na podstawie danych z akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na początku rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) do niniejszej sprawy należy stosować przepisy regulujące instytucję prawa pomocy wynikające z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: jako p.p.s.a.) według stanu prawnego przed zmianą dokonaną ww. ustawą nowelizującą z dnia 9 kwietnia 2015 r. Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje na to również treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy, że Skarżąca w ogóle nie odpowiedziała na wezwanie Sądu do przedłożenia dokumentacji poświadczającej jej stan majątkowy, jednak w aktach sprawy znajduje się dokumentacja przedłożona uprzednio w związku ze złożonym wnioskiem, którą Sąd uwzględnił rozpoznając wniosek. W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą informacje są wybiórcze, a nadto wątpliwości budzi ich wiarygodność. Pomimo wezwania strona nie przedłożyła deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które deklaracje te były składane, zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez siebie i jej rodzinę ani wydruków historii rachunków bankowych. Nie przedłożyła również żadnych żądanych dokumentów dotyczących stanu finansowego jej męża argumentując, że małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Co do ustanowionej rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz wskazania, że małżonkowie od stycznia bieżącego roku nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności te są bez znaczenia. Nawet, jeśli małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, to nadal mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy czym zaznaczyć trzeba, ze obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Ponadto, rozbieżne są informacje dotyczące zaprzestania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez Skarżącą i jej męża bowiem z pisma z dnia 20 kwietnia 2016 r. wynika, że nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa od stycznia 2016 r., natomiast z wniosku PPF z dnia 21 lutego 2018 r., że okoliczność ta zaistniała w maju 2018 r. Poza tym ze złożonego na wezwanie oświadczenia, że skarżąca ponosi wyłącznie koszty wyżywienia, wywieść należałoby, iż pozostaje ona praktycznie na utrzymaniu męża. Podobnie córki, które studiują. Tym bardziej zatem zasadne było żądanie dokumentów odzwierciedlających jego stan finansowy. Udzielone informacje są nadto niespójne. Na urzędowym formularzu wniosku, datowanym na 22 lutego 2016 r., strona oświadczyła, ze uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w kwocie 750 zł miesięcznie. Następnie w wyniku wezwania wskazano, że w tym roku nie uzyskała dochodu. Treść zeznania podatkowego z 2014 r., którego kopia została złożona, jest niezrozumiała. W załączniku PIT-B, zawierającym informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej, zeznane zostały wartości niespójne. Podano bowiem tylko przychody z działalności spółki osobowej, wynoszące 18.000 zł i łączne przychody podatnika w kwocie 109.000 zł, które powinny być sumą wszystkich jego przychodów z wszystkich form działalności gospodarczej. Jednocześnie dane z PIT-B powinny mieć swoje odzwierciedlenie w zeznaniu PIT-36, w którym są podane wyłącznie wartości zerowe we wszystkich rubrykach – również w tych, które dotyczą małżonka podatnika, mimo że strona składała zeznanie samodzielnie. Z tych względów nie można uznać złożonej kopii zeznania podatkowego za wiarygodną. Natomiast nawet jeśli by przyjąć, że dane zeznania, a przynajmniej załącznika PIT-B, są prawdziwe, to zaprzeczają one twierdzeniu strony, która argumentuje, że zła sytuacja finansowa jest spowodowana stanem zdrowia. Nadto z przedłożonej dokumentacji wynika, że strona praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej od połowy 2013 r. Z treści "Opinii wydanej przez biegłych lekarzy Sądu Okręgowego w S." z 30 listopada 2015 r. wynika, że strona miała zasiłek chorobowy od 18 marca 2013 r. do 24 kwietnia 2014 r., następnie świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 25 kwietnia 2014 r. do 19 kwietnia 2015 r. z powodu problemów z kręgosłupem i ponowny zasiłek chorobowy od 18 kwietnia do 3 czerwca 2015 r. oraz świadczenie rehabilitacyjne od 5 czerwca do 3 lipca 2015 r. Reasumując udostępnione dane są na tyle wybiórcze i niespójne, iż nie mogły być podstawą dokonania oceny jej faktycznych możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.