I SA/Wr 2483/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wraz ze skargą na wyżej oznaczoną decyzję skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podał, że koszty utrzymanie znacznie przewyższają dochody jego gospodarstwa domowego, przez co zadłuża się u rodziny i znajomych, z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć pracy, natomiast ZUS odmówił przyznania mu renty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo tylko z żoną, posiada dom o powierzchni 240 m2, poza tym nie dysponuje żadnym majątkiem, w tym zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Miesięcznym dochodem tego gospodarstwa domowego jest kwota 800 zł uzyskiwana przez żonę skarżącego tytułem prowadzenia działalności gospodarczej w "sp. A’". Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego i jego żony, wnioskodawca oświadczył, że ani on, a ani żona nie prowadzą działalności gospodarczej, nie uzyskiwali też w 2013 r. i 2014 r. żadnych dochodów, w związku z czym nie dysponują zeznaniami podatkowymi za te lata. Na bieżące utrzymanie wydatkują około 1.000 zł, które pożyczają od dzieci. Dzieci też opłacają czynsz domu, w którym małżonkowie mieszkają. Skarżący, ani jego żona, nie posiadają rachunków bankowych i środków transportu. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła w sprzeciw, do którego nie załączyła żadnych nowych dokumentów. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 558 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270.; dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przedstawionych przez skarżącego danych wynika, że faktycznie małżonkowie są na utrzymaniu dzieci, które opłacają nie tylko dom, ale także skarżącego i jego żonę. Wprawdzie małżonkowie posiadają dochody z prowadzonego [...] , ale jest to kwota około 700-800 zł, która w połowie przeznaczana jest na leki wnioskodawcy. Trzeba jednak zauważyć, że skarżący jako swój majątek wskazał dom jednorodzinny o powierzchni 240 m2. Koszty utrzymania takiej nieruchomości są co do zasady bardzo wysokie. Trudno dać więc wiarę, że są one ponoszone w całości przez dzieci małżonków, chyba że mieszkają wspólnie z nimi, o czym mogłaby świadczyć wielkość domu. Oznaczałoby to jednak, że oświadczenie wnioskodawcy co do stanu rodzinnego jest niezgodne z prawdą. Oprócz żony, także dzieci, pozostawałaby z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe trzeba bowiem rozumieć wszystkie osoby, które mieszkają wspólnie i przyczyniają się do utrzymania jednego miejsca zamieszkania. Nadto, zdaniem Sądu, nielogiczne są wyjaśnienie wnioskodawcy, który wskazuje, że na bieżące utrzymanie zadłuża się u znajomych i rodziny, a jednocześnie nie ma dochodów, ZUS odmówił mu przyznania renty oraz jest na utrzymaniu dzieci. W konsekwencji, skarżący nie dysponuje źródłami, z których mógłby zaciągnięte pożyczki zwrócić. W opinii Sądu, w takiej sytuacji udzielanie pożyczek - bez możliwości późniejszego odzyskania środków pieniężnych - wydaję się nieracjonalne. Ponadto zauważyć należy, że w wezwaniu, skierowanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., referendarz sądowy zażądał nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym m.in. szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez skarżącego i jego rodzinę. Wymogu tego nie spełnia - w ocenie Sądu - oświadczenie strony wydatkowania na "potrzeby bieżącego życia kwoty ok. 1000 zł". Trzeba bowiem zauważyć, że skarżący - posiadając dom - nie opłaca czynszu, lecz odrębne wydatki za prąd, ogrzewanie, wodę i ścieki, wywóz śmieci. Jakkolwiek wydatki te pokrywają dzieci, to jednak są one ściśle związane z utrzymaniem skarżącego. Ponadto skarżący nie wskazał, ile dokładnie wydatkuje na swoje podstawowe potrzeby socjalne, tj. wyżywienie i środki higieny. W tym stanie rzeczy, Sąd nie mógł obiektywnie ocenić realną sytuację majątkową i finansową skarżącego. Z tego powodu niemożliwe było przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.