I SA/Wr 2487/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za rok 2008 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.379 zł skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że w 2012 r. doznał obrażeń w wypadku samochodowym, stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy, utracił już prawo do zasiłku i od 13 maja 2013 r. pozostaje bez żadnych środków finansowych. Podał nadto, że płaci alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie na trzynastoletniego syna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał natomiast, że prowadzona jest wobec niego egzekucja zaległości w spłacie kredytu, w jego gospodarstwie domowym pozostaje małoletni syn, osiąga dochody w kwocie 1.680 zł (brutto) miesięcznie. Z przedłożonych do akt sprawy na wezwanie dokumentów wynika, że w roku 2013 skarżący uzyskał dochód w łącznej kwocie 4.433,75 zł. W treści pisma procesowego z dnia 25 lutego 2015 r. wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego, a jedynie ze wsparcia rodziny. Z przedłożonym zaświadczeniu pracodawca skarżącego podał, że pracownik nie został dopuszczony do pracy z powodu stanu zdrowia i nie otrzymuje wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca polemizowała z uzasadnieniem postanowienia referendarza. Podał nadto, że pomaga mu rodzina oraz przyjaciele. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej p.p.s.a.) , w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych od niego informacji i dokumentów. Na zarządzenie referendarza z 10 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do przedłożenia aktualnego, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego i jego gospodarstwa domowego (opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek - bankowych i prywatnych, podatki, zajęcia komornicze, inne), ze wskazaniem źródeł ich finansowania - z dowodami opłat. Na wezwanie skarżący przedłożył wykaz opłat za mieszkanie (k. 107 akt sądowoadministracyjnych). Nie ujął w nim jednak wydatków na żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa oraz nie przedłożył żadnych dowodów opłat. Nie są więc znane ani wydatki skarżącego, ani też źródła ich finansowania. We wniosku skarżący twierdzi, że nie osiąga żadnych dochodów. Zaś dopiero na etapie sprzeciwu wskazał, że otrzymuje pomoc od rodziny i przyjaciół. Nie precyzuje jednak w jakiej wysokości oraz od kogo. Sądowi nie są więc znane wydatki strony, które można by zestawić z deklarowanymi dochodami i w ten sposób zweryfikować wiarygodność twierdzeń wnioskującego. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Niewywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r. sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.