I SA/Wr 2487/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jego sytuacja finansowa i życiowa znacznie się pogorszyła od czasu złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] stycznia 2015 r.) – nie ma oszczędności i nie korzysta już z pomocy rodziny i przyjaciół, gdyż nie jest w stanie zwrócić pożyczonych pieniędzy. Po wypadku komunikacyjnym nadal przebywa na chorobowym. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z synem (ur. w [...] r.), nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Skarżący zaznaczył, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie ma żadnych dochodów. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, pełnomocnik skarżącego będący adwokatem oświadczył, że wnioskodawca, wobec braku dochodu w 2014 r. nie składał zeznania za ten rok, również w 2015 r. nie uzyskał żadnego dochodu. Nie otrzymuje też wynagrodzenia za pracę, bo nie jest w stanie jej świadczyć ze względu na stan zdrowia (nie został dopuszczony przez lekarza medycyny pracy). Nie otrzymuje też żadnych świadczeń z ZUS. Na potwierdzenie powyższego przedłożone zostało zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, że skarżący, zatrudniony na czas nieokreślony z wynagrodzeniem 1.286,16 zł netto, od [...] listopada 2012 r. do [...] maja 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nie otrzymał zasiłku rehabilitacyjnego ani zaświadczenia o zdolności do wykonywania pracy, w związku z czym nie został do niej dopuszczony i nie uzyskuje wynagrodzenia Wnioskodawca ponosi miesięczne stałe wydatki: czynsz za mieszkanie – 580 zł, energia – 100 zł, gaz – 25 zł, internet/ telefon – 95 zł, żywność, środki higieny odzież, lekarstwa – trudno określić. Na potwierdzenie wydatków na mieszkanie przedłożone zostały dowody opłat. Nie posiada rachunku bankowego ani lokat, w tym dewizowych, nie posiada środka transportu. Jego syn mieszka z matką – wnioskodawca łoży na niego miesięcznie 300 zł. W aktach niniejszej sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające postępowanie egzekucyjne wszczęte z inicjatywy banku oraz dotyczące leczenia po wypadku komunikacyjnym. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie podniesiono, iż błędnie referendarz przyjął, że skarżący nie korzysta z pomocy rodziny i przyjaciół, co stało się podstawą wątpliwości co do oświadczenia o braku bieżących dochodów. Wnioskodawca zwrócił też uwagę, że wyniki postępowania podatkowego wskazują na jego stan majątkowy i pozwalają na weryfikację aktualnego oświadczenia majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zaznaczyć przy tym trzeba, że z uwagi na wszczęcie postępowania sądowego w niniejszej sprawie przed wejściem w życie nowelizacji ww. ustawy procesowej, przytoczona regulacja ma zastosowanie w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym Sąd ponownie rozpoznał przedmiotowy wniosek na podstawie danych udostępnionych przez skarżącego i z akt sprawy. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym spójne i logiczne. Tymczasem danych udostępnionych przez wnioskodawcę nie można uznać jako takich. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że skarżący na kolejnych etapach rozpoznania przedmiotowego wniosku składał sprzeczne oświadczenia. Na urzędowym formularzu argumentował, że jego sytuacja się pogorszyła, gdyż nie korzysta już z pomocy rodziny i przyjaciół, następnie zaprzeczył temu wskazując, że są to błędne ustalenia przyjęte przez referendarza sądowego. Taki stan rzeczy natomiast rzutuje na ocenę wiarygodności złożonych oświadczeń. Nawet jeśli zaś przyjąć, że nadal źródłem finansowania utrzymania skarżącego jest wskazana wyżej pomoc, to wskazać trzeba, że miesięczne stałe wydatki (poza wyżywieniem) wynoszą ponad 1.000 zł. Skarżący nie ma żadnych dochodów od dwóch lat, jednocześnie – jak wynikałoby z udostępnionych danych – nie zalega z podanymi przez niego płatnościami. Trudno jednak dać wiarę temu, że rodzina i przyjaciele praktycznie skarżącego utrzymują. O ile taka sytuacja byłaby wiarygodna w krótkim przedziale czasowym, na skutek zdarzeń losowych, o tyle przestaje taką być, jeżeli wskazana pomoc, w opłacaniu nawet alimentów, trwa ponad 2 lata. Zauważyć też trzeba, że pomoc rodziny i znajomych jest źródłem finansowania wszelkich wydatków skarżącego, w tym również profesjonalnego pełnomocnika. Na ocenę złożonych oświadczeń co do braku jakichkolwiek dochodów rzutuje fakt prowadzenia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego w związku z zobowiązaniem na kwotę ponad 3.000.0000 zł. Chybiony jest tutaj argument, że weryfikacji sytuacji majątkowej można dokonać na podstawie ustaleń postępowania podatkowego. Postępowanie to dotyczyło lat 2008 i 2009. Tym samym ustalenia dotyczące okresu sprzed 6-7 lat nie mogą stanowić podstawy oceny aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i obiektywny jego sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej. Skarżący tymczasem niezmiennie podaje informacje, którym nie można dać wiary kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. W związku z tym, na podstawie art. 260, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.