I SA/Wr 2488/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi kasacyjnej L. S., od wyroku z dnia 10 lipca 2015 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że ze względu na stan zdrowia nie jest nigdzie zatrudniony, nie posiada oszczędności ani majątku , z którego mógłby pokryć koszty procesu. Podkreślił ponadto, że posiada wymagalne zobowiązania kredytowe na kwotę ponad 3.000 000 zł. Wskazał też, że korzysta ze skromnej pomocy rodziny i przyjaciół. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem (ur. w [...] r.), przy czym gospodarstwo to prowadzi samodzielnie. Nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, a także nie posiada żadnych dochodów. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, pełnomocnik skarżącego będący adwokatem oświadczył, że wnioskodawca, wobec braku dochodu w 2014 r. nie składał zeznania za ten rok, również w 2015 r. nie uzyskał żadnego dochodu. Nie otrzymuje też wynagrodzenia za pracę, bo nie jest w stanie jej świadczyć ze względu na stan zdrowia (nie został dopuszczony przez lekarza medycyny pracy). Nie otrzymuje też żadnych świadczeń z ZUS. Na potwierdzenie powyższego przedłożone zostało zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, że skarżący, zatrudniony na czas nieokreślony z wynagrodzeniem 1.286,16 zł netto, od [...] listopada 2012 r. do [...] maja 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nie otrzymał zasiłku rehabilitacyjnego ani zaświadczenia o zdolności do wykonywania pracy, w związku z czym nie został do niej dopuszczony i nie uzyskuje wynagrodzenia Wnioskodawca ponosi miesięczne stałe wydatki: czynsz za mieszkanie – 580 zł, energia – 100 zł, gaz – 25 zł, internet/ telefon – 95 zł, żywność, środki higieny odzież, lekarstwa – trudno określić. Nie posiada rachunku bankowego ani lokat, w tym dewizowych, nie posiada środka transportu. Jego syn mieszka z matką – wnioskodawca łoży na niego alimenty. Wskazano również, że w kwestii opłacenia profesjonalnego pełnomocnika wnioskodawca korzysta z pomocy rodziny i przyjaciół. W aktach niniejszej sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające postępowanie egzekucyjne wszczęte z inicjatywy banku oraz dotyczące leczenia po wypadku komunikacyjnym. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie podniesiono, iż referendarz sądowy przyjął zbyt daleko idące wnioski, nie dając wiary twierdzeniom skarżącego w zakresie otrzymywanej pomocy rodziny i znajomych. Zaznaczono także, że fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego powinien stanowić istotny aspekt przemawiający za wskazaniem na wyjątkowo złą sytuacje majątkową skarżącego. Zwrócono również uwagę na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie dokonania wpisu w rejestrze dłużników niewypłacalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskujący podniósł, że korzysta ze skromnej pomocy rodziny i przyjaciół. Pomoc ta, wedle jego oświadczeń, obejmuje wydatki ponoszone na mieszkanie, energię, gaz i internet w łącznej kwocie 800 zł. Obejmuje ona także wydatki, które, wg wnioskodawcy, trudno określić, tj. ubrania, środki czystości, lekarstwa i żywność. Jednocześnie z tej samej, skromnej pomocy rodziny i przyjaciół, wnioskodawca finansuje udział pełnomocnika w sprawie oraz łoży alimenty na małoletniego syna. W ocenie Sądu pomoc ta nie mieści się w granicach skromnej pomocy rodziny i przyjaciół, zwłaszcza, że trwa już dłuższy czas. Przy czym koszty zastępstwa procesowego tyczą się nie tylko tej, ale również innych postępowań prowadzonych przed tutejszym Sądem w sprawach ze skarg L. S.. Abstrahując od powyższej oceny uwagę zwraca fakt, że wnioskujący jest w stanie opłacić koszty zastępstwa procesowego – choćby z pomocy rodziny i przyjaciół. Jednocześnie zwraca się z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. W tym miejscu należy przypomnieć, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Dlatego też środki uzyskane z pomocy rodziny i przyjaciół powinny w pierwszej kolejności służyć do uiszczenia obowiązkowych kosztów sądowych, a następnie dopiero do opłacenia profesjonalnej pomocy prawnej. Nie znajduje bowiem uzasadnienia sytuacja, w której koszty zastępstwa procesowego (w tej czy innych postępowaniach prowadzonych przed tutejszym Sądem) otrzymują pierwszeństwo przed opłaceniem kosztów sądowych, które, jak wyżej nadmieniono, stanowią daninę publiczną. Koszty sądowe należy traktować jak wydatki bieżące w budżecie domowym na równi z innymi podstawowymi wydatkami, przy czym nie można przyjmować, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Nadto uwagę Sądu zwróciło to, że wnioskujący w toku innych toczących się przed tut. Sądem postępowań (np. o sygn. akt I SA/Wr 2489/14) również wnioskował o prawo pomocy. Jednocześnie, tak jak w niniejszej sprawie, opłaca pełnomocnika z własnych środków. Skoro środki uzyskane ze skromnej pomocy rodziny i przyjaciół starczają na opłacenie profesjonalnej pomocy prawnej w niejednym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, to tym bardziej powinny wystarczyć na opłacenie kosztów sądowych. Skoro zaś instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej), to należało odmówić przyznania prawa pomocy W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a..