I SA/Wr 2513/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant: Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi J. B. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku akcyzowego za 2013 r. w kwocie 20.868 zł. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Izby Celnej prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 marca 2014 r. obejmującego należności z tytułu podatku akcyzowego za 2013 r., które zostały określone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] r., nr [...] , utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...]. Odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 24 kwietnia 2014 r. W toku postępowania organ egzekucyjny – zawiadomieniem z dnia 29 maja 2014 r. – dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w "A" sp. z o.o. z/s w S. Zobowiązany pismem z dnia 6 czerwca 2014 r., sprecyzowanym pismami z dnia 9 lipca i 1 września 2014 r., wystąpił do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, iż w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) we Wrocławiu wystąpił o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Ponadto wskazał, iż wystąpił do sądu administracyjnego o wstrzymanie także innych decyzji wydanych przez organ egzekucyjny. Dalej wskazał, iż sąd na dzień sporządzenia pisma nie zajął w sprawie stanowiska. Wobec powyższego działania organu egzekucyjnego są przedwczesne. Jak argumentował zobowiązany, wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania uzasadnione było niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto skarżący podniósł, iż egzekucja pozbawi zobowiązanego płynności finansowej i spowoduje trudne do przezwyciężenia skutki dla jego rodziny. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ egzekucyjny pierwszej instancji odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, określona art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Ponadto organ wskazał, iż postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 748/14 WSA we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...]. Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 56 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie. W ocenie skarżącego okolicznością uzasadniającą zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest wniesienie przez niego skargi do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również trudne dla zobowiązanego konsekwencje związane z prowadzoną wobec niego egzekucją administracyjną. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r., [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. B., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...]. Analizując treść art. 56 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w sprawie nie istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W myśl bowiem powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W ocenie organu nadzoru, powoływane się przez zobowiązanego na wniosek o wstrzymanie, zawarty w skardze do WSA we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., nie uzasadnia zawieszenia postępowania. Podobnie wydanie przez WSA we Wrocławiu postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Jak zauważył organ, żadna z tych okoliczności nie została wymieniona w art. 56 § 1 u.p.e.a. Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w ww. przepisie ma bowiem charakter zamknięty i jedynie okoliczności wymienione w ww. przepisie stanowią podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Złożenie wniosku o wstrzymanie, jak i jego negatywne rozpatrzenie przez WSA, nie wypełniają jednak – w ocenie organu nadzoru – żadnej przesłanki z art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Organ wskazał, że dopiero wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego mogłoby doprowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do argumentów skarżącego dotyczących ewentualnego pogorszenia się jego i rodziny sytuacji majątkowej w związku z dalszym prowadzeniem wobec niego postępowania egzekucyjnego, organ II instancji zauważył, iż celem postępowania egzekucyjnego nie jest pozbawienie zobowiązanego środków do życia oraz jego majątku, lecz doprowadzenie do przymusowego wykonania ciążącego na nim obowiązku. W związku z tym ustawodawca przewidział w toku prowadzenia egzekucji szereg ograniczeń mających na celu zapewnienie zobowiązanemu minimum egzystencji. Należą do nich zarówno ustawowe wyłączenia określonych składników majątkowych z egzekucji, jak i ograniczenia w dokonywaniu potrąceń wynagrodzenia, świadczeń emerytalno-rentowych, czy rachunków bankowych. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Wprawdzie pozbawienie skarżącego części wynagrodzenia za pracę niewątpliwie wpłynęło na pogorszenie jego sytuacji materialnej jednak – zdaniem organu – egzekucja administracyjna jest szczególnym rodzajem postępowania, które z uwagi na swój przymusowy charakter wpływa negatywnie na sytuację materialną zobowiązanego i z reguły jest dla niego uciążliwe. Zobowiązany może jednak samodzielnie wpłynąć na uniknięcie tego typu dolegliwości, poprzez dobrowolne wykonanie nałożonego na niego obowiązku, albo przedstawienie innych możliwych sposobów pozwalających na zastosowanie mniej uciążliwych od zajęcia wynagrodzenia za pracę środków egzekucyjnych. Dodatkowo organ II instancji zauważył, że w aktach sprawy znajduje się pismo dłużnika zajętej wierzytelności, w którym poinformował organ egzekucyjny, iż z dniem 2 lipca 2014 r. zakończył współpracę ze skarżącym i odstąpił od realizacji zajęcia wynagrodzenia za pracę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, a także poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Celnej oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 56 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, podczas gdy w przypadku skarżącego nastąpiły okoliczności przemawiające za zawieszeniem postępowania egzekucyjnego w stosunku do niego. Uzasadniając skargę, skarżący podniósł, że egzekucja pozbawi go płynności finansowej i spowoduje trudne do przezwyciężenia skutki dla jego rodziny oraz pozbawi ją środków utrzymania. Według skarżącego, ww. okoliczności wypełniają przesłanki z art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zasadnie organ nadzoru uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiły podstawy do zawieszenia toczącego się wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego, złożenie przez niego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, uzasadnia zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W opinii Sądu, stanowisko skarżącego nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Przypomnieć należy, że zgodnie z u.p.e.a. zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić z urzędu, na wniosek wierzyciela albo zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2004 r., sygn. akt III SA 2376/03, wyrok NSA z 5 marca 1999 r., sygn. akt III SA 4497/97, wszystkie w CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl zaś art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Trzeba przy tym zaznaczyć, że organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią ww. normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W rezultacie, jeśli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania (zob. wyrok NSA z 14 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1502/96, CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). Z drugiej zaś strony, w razie niewystąpienia żadnej z okoliczności wskazanych w art. 56 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna natomiast nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny. Należy także zauważyć, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma charakter szczególny. Głównym celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, wynikających z przepisów prawa, czy też ostatecznej decyzji administracyjnej. Z tego względu przesłanki zawieszenia winny być interpretowane wąsko. W rozpatrywanej sprawie skarżący, jako przyczynę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wskazał złożenie do WSA we Wrocławiu, wraz ze skargą, wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej, będącej podstawą tytułu wykonawczego. Zdaniem Sądu, żądanie skarżącego o zawieszenie postępowania było bezpodstawne. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Ustawodawca przewidział jednak, w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwość wstrzymania przez sąd administracyjny – na wniosek skarżącego – wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, o ile ustawa szczególna nie wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Kompetencja sądu do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powiązana jest zaś z przesłankami zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W art. 56 § 1 u.p.e.a. wskazano bowiem, jako podstawę zawieszenia, wstrzymanie wykonania obowiązku. Należy jednak zwrócić uwagę, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, z której wynika obowiązek podlegający egzekucji, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skutek ten może dopiero nastąpić, gdy sąd rozpatrzy pozytywnie wniosek skarżącego o wstrzymanie zaskarżonego aktu. W analizowanej zaś sprawie WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 748/14, WSA we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...]. Oznacza to, że w chwili orzekania przez organ egzekucyjny obowiązek, wynikający z decyzji administracyjnej, podlegał wykonaniu. Skarżącemu nie została więc udzielona ochrona tymczasowa, która uzasadniałaby zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Prawidłowo więc uznały organy obu instancji, że art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie miał zastosowania w sprawie. Należy także wyjaśnić, że dla oceny podstaw zawieszenia z art. 56 § 1 u.p.e.a., nie ma wpływu to, czy prowadzona egzekucja jest nadmiernie uciążliwa. W powołanym przepisie ustawodawca nie zawarł bowiem takiej przesłanki. Niewystarczające są więc do zawieszenia postępowania egzekucyjnego twierdzenia skarżącego o pozbawieniu go (i jego rodziny) środków utrzymania w wyniku przeprowadzenia egzekucji administracyjnej. Jak trafnie zauważył organ nadzoru, jedną z zasad postępowania egzekucyjnego jest zasada poszanowania minimum egzystencji, która uregulowana jest w art. 8-10 u.p.e.a. Wprowadzeniu tej zasady zadecydowały przede wszystkim względy humanitarne, w świetle których pomimo prowadzonej egzekucji nie powinno się pozbawiać zobowiązanego środków do życia. W rezultacie ustawodawca stworzył katalog rzeczy i praw, które podlegają wyłączeniu spod egzekucji. Należą do nich zarówno ustawowe wyłączenia określonych składników majątkowych z egzekucji, jak i ograniczenia w dokonywaniu potrąceń wynagrodzenia, świadczeń emerytalno-rentowych, czy rachunków bankowych. Oznacza to, że w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany ma zapewnioną ochronę podstawowych dóbr, jak np. podstawowa odzież, czy przedmioty potrzebne do wykonywania pracy. Warto także odnotować, że wierzyciel, który często jest także organem egzekucyjnym, nie ma swobody co do prowadzenia egzekucji. Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Obowiązkiem więc wierzyciela jest wystawienie tytułu wykonawczego, a organu egzekucyjnego przymusowe wykonanie obowiązku administracyjnoprawnego. Sytuacja zobowiązanego nie ma więc wpływu na zasadność wszczęcia egzekucji administracyjnej. Należy zgodzić się z organem nadzoru, że pozbawienie skarżącego części wynagrodzenia za pracę niewątpliwie wpłynęło na pogorszenie jego sytuacji materialnej. Nie mniej jednak trzeba mieć także na uwadze to, że egzekucja administracyjna z samej swojej istoty ma negatywny wpływ na sytuację materialną zobowiązanego i z reguły jest dla niego uciążliwa. Zobowiązany może jednak samodzielnie wpłynąć na uniknięcie tego typu dolegliwości, poprzez dobrowolne wykonanie nałożonego na niego obowiązku, albo przedstawienie innych możliwych sposobów pozwalających na zastosowanie mniej uciążliwych od zajęcia wynagrodzenia za pracę środków egzekucyjnych. Ponadto zobowiązanemu przysługują stosowne środki obrony w postaci np. zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej, czy też skargi na czynności egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, organy zasadnie odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.