I SA/Wr 253/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, wniósł o zwolnienie go z tego obowiązku w całości. W obszernym uzasadnieniu wniosku wskazał, że organ podatkowy określił mu zobowiązania w podatku dochodowym za lata 2008 i 2009 w kwotach odpowiednio 783.724 zł i 947.470 zł. Określenie tych zobowiązań jest skutkiem rozliczeń z byłymi wspólnikami w związku z wystąpieniem ze spółki cywilnej i spółki z o.o. W wyniku tych rozliczeń doszło do nieporozumień ze wspólnikami, co doprowadziło do sytuacji, że wnioskodawca został pozbawiony wszelkich środków finansowych, które stały się podstawą określenia spornych obecnie zobowiązań. Musiał też zaciągnąć niezbędne pożyczki w 2010 r. (jedna z nich to 648.000 zł), których następnie nie był w stanie spłacić. Sprzedał udziały w spółce z o.o. po bardzo zaniżonej cenie, na spłatę pożyczek, przy czym wszczęto wobec niego postępowania egzekucyjne, generujące koszty egzekucyjne. W związku z zaskarżeniem decyzji w przedmiocie zobowiązań w podatku dochodowym za lata 2008 i 2009, skarżący zobowiązany jest obecnie do uiszczenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 253-254/15 w łącznej wysokości 17.313 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że w gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, nie ma żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Nie uzyskuje żadnych dochodów – obecnie jest zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Nie otrzymuje żadnych innych świadczeń. Pozostaje na utrzymaniu rodziny, a przede wszystkim matki będącej na emeryturze. Sam ma problemy zdrowotne wynikające ze schorzeń przebytych we wcześniejszych latach. Do wniosku załączone zostały kopie dokumentów dotyczących sprzedaży udziałów, zaciągnięcia pożyczki przez spółkę z o.o. od wnioskodawcy w wysokości 2.300.000 oraz poddaniu egzekucji ww. pożyczek. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2013 r. wnioskodawca zeznał uzyskanie przychodów z działalności gospodarczej wysokości w wysokości 420.000 zł i poniesienie straty – 2.495.000 zł. Na rachunkach bankowych brak jakichkolwiek operacji. Matka wnioskodawcy uzyskuje emeryturę w kwocie 2.301,15 zł. Wnioskodawca dodatkowo oświadczył, że obecnie mieszka samodzielnie w K., w lokalu niebędącym jego własnością. Nie ma żadnych osób na utrzymaniu, sam pozostaje na utrzymaniu członków rodziny, szczególnie matki. Jego miesięczne wydatki obejmują opłaty czynszowe – 310 zł, media – 100 zł, telefon – 100 zł, wyżywienie samodzielne 200-300 zł, środki higieny osobistej itp. – około 100 zł. Skarżący nie ponosi stałych wydatków na zakup lekarstw, nie spłaca żadnych kredytów. Nie posiada żadnego środka transportu, do nieruchomości pod adresem, gdzie jest zameldowany, nie przysługuje mu żaden tytuł prawny. Za kolejnym pismem przedłożone zostały kopie dokumentów z lat 2004 i 2005, dotyczących leczenia oraz kopia orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności na okres do listopada 2008 r. Powyższe okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. W ocenie referendarza sądowego, dane udostępnione przez wnioskodawcę powyższych warunków nie spełniają. Oświadczenia dotyczące źródła pokrycia bieżących wydatków, tytułu prawnego do nieruchomości, gdzie skarżący jest zameldowany, gdzie faktycznie mieszka są "niedopowiedziane". Wynika z nich, że wnioskodawca nie ma żadnych dochodów i utrzymuje się z pomocy rodziny, zwłaszcza matki, która ma 2.300 zł emerytury. Przyjmując, że rzeczywiście jest na utrzymaniu matki, to matce pozostaje na życie niespełna 1.400 zł po pokryciu wydatków miesięcznych syna. Wnioskodawca bowiem nie podał, kto jeszcze z rodziny udziela pomocy i w jakiej formie. Przy czym podane kwoty miesięcznych wydatków też są mało wiarygodne i niespójne z innymi oświadczeniami. Mieszkanie zajmowane przez wnioskodawcę nie jest jego własnością, nie wyjaśnił przy tym, czy jest wynajmowane, użyczane, udostępniane nieodpłatnie. Trudno natomiast dać wiarę, że czynsz za lokal mieszkalny, który nie jest własnością wnioskodawcy, wynosi jedynie 310 zł. Tak samo mało wiarygodne jest, aby skarżący, który we własnym zakresie się żywi, ponosił wydatki na ten cel miesięcznie w wysokości 200-300 zł przy obecnych cenach żywności. Na wezwanie o podanie tytułu prawnego do nieruchomości, gdzie jest zameldowany, wnioskodawca odpowiedział, że nie ma do niej żadnego tytułu prawnego. Nie wyjaśnił przy tym okoliczności, jakie wiążą go z domem we W.. Jeśli chodzi o fakt zobowiązań pieniężnych, których powstanie zostało obszernie wyjaśnione i udokumentowane, to z przedstawionych danych wynika, że są one ściągane w postępowaniach egzekucyjnych. Z kolei z punktu widzenia przepisów, które regulują postępowania egzekucyjne w administracji oraz komornicze, skarżący nie dysponuje majątkiem, z którego egzekucja byłaby skuteczna. Brak środków, z których egzekucja mogłaby być dokonana nie jest jednak równoznaczny z rzeczywistym brakiem środków majątkowych i finansowych. Postępowanie egzekucyjne, w przeciwności do badania przesłanek przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowym, ma charakter bardziej formalny – to jest uwzględnia jedynie składniki majątku zobowiązanego, które są udokumentowane. W prawie pomocy badany jest faktyczny stan finansowy, majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. W niniejszej sprawie dane w tych trzech aspektach budzą natomiast wątpliwości. W istocie, wnioskodawca wykazał gotowość przedstawienia wszelkich dodatkowych wyjaśnień w razie potrzeby, jednakże prawo pomocy jest wyłącznie postępowaniem wpadkowym w sprawie i nie polega na wielokrotnym wzywaniu strony do udzielenia dodatkowych wyjaśnień. Powtórzyć trzeba, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek jak najobszerniejszego wyjaśnienia wszelkich okoliczności, które mają wpływ na jego możliwości płatnicze. Nie może przy tym bynajmniej usprawiedliwiać się niewiedzą, jakie dane są niezbędne dla oceny tych możliwości – wynika to bowiem z treści samego formularza wniosku, ale także z wezwania skierowanego na podstawie art. 255 p.p.s.a. Końcowo, odnośnie dokumentów dotyczących stanu zdrowia, to są to dane sprzed ponad 10 lat. Orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim utraciło ważność prawie 7 lat temu. Zaś z oświadczenia o bieżących wydatkach nie wynika, aby leczenie obciążało stale dostępny budżet wnioskodawcy. Częściowe zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, to jest od uiszczenia kwoty przewyższającej 2.000 zł, zostało podyktowane nie tyle wykazaniem możliwości płatniczych w takim zakresie, co przekonaniem referendarza, iż w istocie kwota 17.000 zł (łączna wartość wpisów sprawach I SA/Wr 253-254/15, których opłacenie winno nastąpić w jednym czasie) jest na tyle znaczna, że może te możliwości przekraczać. W związku z tym za wyznacznik przyjęta została dolna granica przedziału według którego obliczony został w niniejszej sprawie wpis stosunkowy, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.