I SA/Wr 2593/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Edyta Luniak, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie zwolnienia od podatku od nieruchomości za rok 2002 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] Nr [...], II. zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. kwotę 2.715,00 (dwa tysiące siedemset piętnaście) złotych kosztów postępowania sądowego. W dniu [...]skarżąca I. W. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą: Biuro Handlowe A w J. G. wystąpiła z wnioskiem o częściowe zwolnienie z opodatkowania zabytkowego obiektu w którym prowadzi działalność gospodarczą. Podała, że w opodatkowanym budynku [...] zajmuje strych i poddasze, które nie są zagospodarowane. Remont tych pomieszczeń ze względów ekonomicznych nie jest uzasadniony, natomiast Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta w J. G. pismem z dnia [...] zaopiniował negatywnie zamierzenie wyburzenia tej części budynku podkreślając jego wartość zabytkową jako niepowtarzalną architekturę. Decyzją z dnia [...] Nr [...]organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia strony od podatku od nieruchomości za 2002r. za część budynku w którym prowadzi skarżąca działalność gospodarczą. W uzasadnieniu żądania organ I instancji powołał się na zmianę z dniem 1 stycznia 2001r. brzmienia art. 22 ordynacji podatkowej stwierdzając, że organ podatkowy nie posiada uprawnień do zaniechania poboru podatku od nieruchomości jak również zwolnień z podatku od nieruchomości. Od powyższej decyzji podatniczka wniosła odwołanie podnosząc zarzut naruszenia art. 208 i 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 ordynacji podatkowej. Zarzuciła strona odwołująca się, iż opodatkowany budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków a jednocześnie strona otrzymała negatywną opinię w sprawie zamierzenia rozebrania strychu i poddasza z uzasadnieniem, że budynek posiada wartość zabytkową. Zdaniem strony skoro stwierdzono walory zabytkowe obiektu, to właściciel obiektu powinien korzystać z pomocy państwa określonej przepisami ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999r. Nr 98 poz. 1150). Przy czym fakt nie wpisania obiektu do rejestru zabytków nie może stanowić podstawy odmowy przyznania pomocy właścicielowi przez państwo, ponieważ zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy o ochronie dóbr kultury ochronie prawnej przewidzianej w tej ustawie podlegają także nie wpisane do rejestru obiekty, jeżeli ich charakter zabytkowy jest oczywisty. Strona zarzuca, że w uzasadnieniu decyzji nie wskazał organ I instancji czy strona spełnia warunki do zastosowania innych zwolnień o których mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Strona zarzuca, że wniosek strony nie został rozpoznany zgodnie z postanowieniami zasady praworządności, zaufania obywateli organów administracji państwowej, oraz zasady informacji prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] Nr [...]utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podniósł iż postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru stronie podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...]zostało zakończone przez organ podatkowy I instancji wydaniem decyzji w dniu [...], którą strona otrzymała w dniu [...]. W decyzji tej podatkiem od nieruchomości objęto całą powierzchnię budynku tj. [...]. i w sumie podatek od budynku wymierzono w kwocie [...]. Decyzja ta stała się ostateczna. Jednocześnie organ podkreśla, że wniosek strony o zwolnienie z podatku od nieruchomości od części budynku nie znajduje umocowania w przepisach prawa. Zwrócił organ odwoławczy uwagę, iż zgodnie z art. 22 ordynacji podatkowej jedynie Minister Finansów może w drodze rozporządzenia zaniechać w całości lub w części poboru podatku. Organy podatkowe mogą zaś zastosować tylko te zwolnienia i ulgi na jakie zezwalają ustawy. Zwolnienia i ulgi od podatku od nieruchomości wymienione zostały w art. 7 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podatniczka zaś nie spełnia warunków do zwolnienia od podatku gdyż opodatkowany budynek nie został wpisany do rejestru zabytków. Z tych powodów wniosek strony skarżącej oba organy podatkowe I i II instancji uznały za bezpodstawny, zaś wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie znajduje uzasadnienie w art. 208 ordynacji podatkowej. Decyzja organu II instancji stała się przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniosła zarzut naruszenia art. 208 i 210 § 1 pkt 6 i 210 § 4 ordynacji podatkowej. W skardze skarżąca zarzuca, iż wniosek jej nie dotyczył zastosowania ulgi tylko w stosunku do 2002r. ale dotyczył zastosowania jakiejkolwiek innej pomocy przewidzianej przepisami prawa w tym pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Skarżąca zarzuca iż wniosek nie został rozpoznany w całości. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą miedzy innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem zarówno materialnym jak i formalnym. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wszczęcie postępowania podatkowego w przedmiotowej sprawie nastąpiło na wniosek skarżącej z dnia [...]. Wniosek ten w swej treści jest lakoniczny i wynika z niego, iż skarżąca domaga się "Zwolenia z opłacania podatku za te części budynku jako nie zagospodarowane i nie rokujące nadziei na zagospodarowanie". Tak sformułowany wniosek zdaniem Sądu należało potraktować w kontekście szeroko rozumianych ulg i zwolnień podatkowych. Ograniczenie się organów podatkowych do rozpoznania przedmiotowego wniosku wyłącznie w aspekcie przepisów art. 7 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest wątpliwe, gdyż wniosek strona złożyła w okresie kiedy nie upłynął termin do zaskarżenia decyzji wymiarowej w sprawie podatku od nieruchomości a zatem najprawdopodobniej gdyby skarżąca uważała, iż sporna część nieruchomości z uwagi na jej zabytkowy charakter jak twierdzi nie powinna podlegać obowiązkowi podatkowemu to z pewnością argumenty te podniosłaby właśnie w postępowaniu odwoławczym. Rzeczą zatem organu I instancji było ustalenie rzeczywistej treści wniosku a to wyjaśnienie o jaką ulgę podatkową podatniczka ubiega się względnie jakiej pomocy finansowej czy też innej oczekuje. Bez wyjaśnienia bowiem powyższej kwestii trudno uznać legalność zaskarżonych decyzji. Niezależnie od powyższego zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I-szej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego a to art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.). Powołany przepis dotyczy jednego z bardzo ważnych uprawnień podatnika – prawa do zajęcia stanowiska w postępowaniu dowodowym i podjęcia próby obrony swoich racji w ostatniej fazie postępowania podatkowego, tuż przed wydaniem decyzji przez organ podatkowy. Ograniczenie prawa podatnika może mieć podstawę tylko w wyraźnym stwierdzeniu wyrażonym w przepisie przez samego ustawodawcę. W art. 200 § 1 ordynacji podatkowej ustawodawca wyraźnie odnosi wspomniany nakaz do wszelkich organów podatkowych, a dokonana w 2002r. nowelizacja przepisu (Dz. U. z 2002r. Nr 169 poz. 1387) jedynie zmieniła termin do wypowiedzenia się przez stronę w sprawie zebranego materiału dowodowego. W tym miejscu należy odwołać się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2004r. sygn. akt FSK 156/04 w którym wyrażono pogląd, "iż ustawodawca wymienił w art. 200 § 2 ograniczenia w stosowaniu art. 200". Wykładnia systemowa przywołanego przepisu wykazuje, że skoro ustawodawca wprowadził wyjątki od reguły stosowania § 1 to świadomie nie chciał te ograniczenia rozszerzać. Również usytuowanie art. 200 wśród przepisów poprzedzających unormowanie odwołań i szczególnych trybów postępowania podatkowego, świadczy o konieczności uwzględnienia treści tego przepisu w ocenie poprawności przebiegu tych postępowań. Także wykładnia funkcjonalna art. 200 § 1 ordynacji podatkowej dostarcza racji za jego rygorystycznym stosowaniem we wszelkich typach i trybach postępowania podatkowego. Argumenty te podnoszono w piśmiennictwie podatkowym (por. glosa M. Masternaka do wyroku NSA z 5.05.1999r. SA/Sz 1046/98 – Przegląd Orzecznictwa Podatkowego Nr 1 2001r. s. 85-89). Zwrócono uwagę na fakt konieczności zastosowania art. 200 ordynacji podatkowej i w postępowaniu odwoławczym nawet w sytuacji nie zebrania nowych dowodów w postępowaniu odwoławczym. Zastosowanie art. 200 § 1 ordynacji daje stronie możliwość wypowiedzenia się także co do zupełności postępowania dowodowego. Jest to równie ważna kwestia w ocenie postępowania dowodowego jak samo wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Ponadto zgodnie z art. 227 § 2 ordynacji podatkowej organ podatkowy obowiązany jest ustosunkować się do przedstawionych zarzutów. Zastosowanie art. 200 § 1 ordynacji daje stronie ostatnią możliwość zapoznania się z argumentacją organu I instancji i zajęcia wobec niej stanowiska. Przypomnieć należy iż w orzecznictwie NSA uznaje się, że wspomniany art. 227 § 2 ordynacji podatkowej pogląd organu podatkowego I instancji stanowi część składową materiału dowodowego i podlega ocenie organu odwoławczego na równi ze wszystkimi innymi dowodami ujawnionymi w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1995r. SA/Lu 507/95). Reasumując niezastosowanie się przez organy podatkowe do dyspozycji art. 200 § 1 ordynacji podatkowej jest istotnym uchybieniem proceduralnym i pociąga za sobą konieczność uchylenia przez sąd administracyjny decyzji wydanej w wyniku postępowania obarczonego wadą. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z ar. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 ustawy powołanej wyżej.