I SA/Wr 261/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej W. W. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. z tytułu nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług za lipiec 2002 r. oraz odsetek za zwłokę postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W sprawie W. W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, że jego zadłużenie wobec firmy leasingowej powstało na skutek nieuczciwego postępowania jego kontrahenta i doprowadziło do wszczęcia komorniczej egzekucji w stosunku do jego majątku. Argumentował także, że uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie 1.300 zł (brutto), z którego ponosi koszty utrzymania dwóch synów. Wnioskodawca nadmienił o przyznaniu mu prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1766/07, I SA/Wr 1767/07, I SA/Wr 1768/07 oraz od I SA/Wr 1541/09 – I SA/Wr 1547/09. Poinformował również, że reguluje świadczenie alimentacyjne na rzecz syna W. (400 zł miesięcznie) i łoży na utrzymanie młodszego syna T. (250-300 zł), oraz że jest właścicielem udziałów w spółce A sp. z o. o. o wartości 247.000 zł, która od roku 2004 nie prowadzi żadnej działalności, nie posiada żadnego majątku i środków pieniężnych, nawet na przeprowadzenie procesu likwidacji. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał kserokopię zaświadczenia o uzyskiwanym wynagrodzeniu z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony w kwocie 1.386zł (brutto), dotyczącego roku 2010 zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, aneksu do umowy z dnia [...]zawartej z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o rozłożeniu na raty zaległości w kwocie 6.018,79 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, a także elektroniczne zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres od dnia 10 grudnia 2010 r. do dnia 10 marca 2011 r. Z dokumentów tych wynika, że skarżący w roku 2010 uzyskał dochód brutto w łącznej kwocie 14.232,39 zł, natomiast na jego rachunku bankowym dokonywane były operacje, których kwota nie przekracza 404,80 zł. W piśmie procesowym przesłanym do Sądu w dniu 11 marca 2011 r. wnioskodawca oświadczył, że ponosi koszty własnego utrzymania w łącznej kwocie około 600 zł miesięcznie, natomiast zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spłaca w kwotą 70 zł miesięcznie dzięki pomocy B. W. Z urzędu wskazać należy, że w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1543/09 i I SA/Wr 1545/09 postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 29 marca 2010 r. skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Natomiast zarządzeniem z dnia 2 lutego 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczył wpis sądowy od skargi na oznaczoną w sentencji decyzję w kwocie 500 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, a zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo, do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego (adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi winno kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania. Świadczą o tym wysokość obecnie uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów oraz kwota jego miesięcznych wydatków, a także fakt, że jego sytuacja materialna, wynikająca z przedstawionych do akt sprawy dokumentów, nie uległa zmianie w porównaniu ze stanem faktycznym ocenianym przy rozpoznawaniu wcześniejszych wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji. Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.