I SA/Wr 268/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca, zastępowana przez adwokata, wniosła o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest zatrudniona na umowę o pracę i pozostaje na urlopie rodzicielskim do dnia [...] kwietnia 2018 r. Z tego tytułu, po potrąceniach, w tym egzekucyjnych, otrzymuje 983,95 zł. Od [...] kwietnia 2018 r. planuje być na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Mieszkanie, które zajmuje z rodziną, jest własnością jej męża, zostało kupione na kredyt zabezpieczony hipoteką. Miesięczna rata kredytu wynosi 1.250 zł. Pozostałe opłaty miesięczne to czynsz 500 zł, prąd 179 zł, internet 90 zł, wydatki na żywność, środki higieny i pielęgnacyjne dla dziecka 2.500 zł – łącznie wydatki rodziny wynoszą 4.019 zł. Skarżąca zwróciła uwagę, że poza niniejszą sprawą wniosła też skargę do tutejszego Sądu na decyzję organu podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za rok 2012, a wartość przedmiotu sporu została określona na kwotę 125.304 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i rocznym dzieckiem, posiadają mieszkanie o powierzchni 54 m2 i wartości 240.000 zł. Poza tym strona nie ma jakichkolwiek oszczędności, innych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Źródłami dochodów rodziny skarżącej są: umowa o pracę męża z wynagrodzeniem 6.800 zł netto oraz zasiłek w związku z urlopem rodzicielskim w wysokości 1.845 zł netto. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie udzielono odpowiedzi. W związku z tym referendarz sądowy przyjął do rozpoznania dane wynikające z dokumentów złożonych przez skarżącą w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie I SA/Wr 269/18. Nadesłała własne zeznanie podatkowe za 2017 r., z którego wynika, że za poprzedni rok uzyskała przychody ze stosunku pracy oraz innych źródeł w wysokości 23.707,61 zł. Przedłożone zostało też pismo dotyczące świadczenia rodzicielskiego z zakładu pracy skarżącej, bez pieczęci pracodawcy ani podpisu osoby upoważnionej. Strona oświadczyła ww. sprawie, że źródłem finansowania pełnomocnika zastępującego ją w tutejszym Sądzie jest pomoc pozyskana od rodziny. Nie zostały przedłożone zgodnie z wezwaniem z dnia 6 czerwca 2018 r.: zeznanie podatkowe strony za 2016 r., zeznania podatkowe za ostatnie dwa lata jej męża, zaświadczenia od pracodawcy męża o wysokości jego wynagrodzenia, wydruki historii rachunków bankowych małżonków za okres od lutego do maja 2018 r. oraz oświadczenie o posiadanych środkach transportu. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że skarżąca jest stroną w dwóch jednocześnie toczących się sprawach o sygn. akt I SA/Wr 268-269/18, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 4.000 zł. Mając na uwadze powyższe dane, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Okoliczności uzasadniające swoje żądanie wnioskodawca winien wykazać w sposób logiczny i wiarygodny, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych, które miałyby uzasadnić jego żądanie. Przy czym wykazanie tych okoliczności oznacza ich udowodnienie. Zauważyć należy, że przyznanie prawa pomocy jest równoznaczne z "przerzuceniem" ciężaru poniesienia kosztów udziału strony w jej własnej sprawie na Skarb Państwa, w rezultacie nie jest możliwe uwzględnienie nawet w części żądania wniosku w tym przedmiocie w oparciu o fakty, które mogą być jedynie uznane za uprawdopodobnione. Tymczasem skarżąca ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych w rzeczywistości nie potwierdziła w sposób rzetelny żadnych danych, które podała na urzędowym formularzu wniosku, poza przychodami za 2017 r. Brak jest jakichkolwiek potwierdzonych danych co do dochodów jej męża, zarówno bieżących, jak i za lata poprzednie. Nie jest wiadome, czy kwota podana na urzędowym formularzu jest wynagrodzeniem brutto, czy netto (przy czym zauważyć wypada, że zgodnie z pouczeniem zawartym na formularzu, należy podać dochód miesięczny netto). Nie zostało potwierdzone oświadczenie o braku jakichkolwiek oszczędności, np. poprzez historię rachunków bankowych posiadanych przez małżonków. W kontekście wszystkich tych informacji, w tym także o miesięcznych wydatkach rodziny skarżącej oraz o posiadanych środkach transportu, które również generują wydatki w budżecie domowym, referendarz byłby w stanie ocenić rzetelność oświadczenia o źródłach finansowania pełnomocnika zastępującego stronę postępowaniach w tutejszym Sądzie. Powtórzenia wymaga, iż to strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to na niej ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które wskazywałyby obiektywnie postrzegany brak możliwości pokrycia kosztów sądowych w całości. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się jedynie do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Na wezwanie to jednak skarżąca udzieliła szczątkowej odpowiedzi, wskutek czego nie było podstaw do ustalenia pełnego stanu faktycznego odzwierciedlającego jej rzeczywiste możliwości płatnicze. W tym stanie, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony, w związku z czym postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.