I SA/Wr 269/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. wskutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2009 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy postanawia I. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi; II. odmówić przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca Spółka, której zakres działalności obejmuje prowadzenie restauracji, placówek gastronomicznych, barów, stołówek, cateringu, a także obsługę nieruchomości na własny rachunek i transport drogowy, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w związku z zajęciem rachunków bankowych nie jest w stanie prowadzić swojej bieżącej działalności, to jest przyjmować należności i dokonywać wypłat. W związku z tym, w wyniku pozbawienia możliwości regulowania swoich zobowiązań, istnieje realne zagrożenie, że kontrahenci wypowiedzą jej umowy o współpracy, które mają podstawowe znaczenie dla dalszego funkcjonowania Spółki. Nie jest też w stanie regulować swoich zobowiązań z tytułu kredytu zaciągniętego na budowę stacji paliw w O. Wskazano ponadto, że wnioskująca poniosła ogromne straty finansowe w związku z pożarem na stacji paliw we W. w wyniku pożaru, który miał miejsce w kwietniu 2008 r., gdyż wszystkie znajdujące się tam urządzenia uległy zniszczeniu. W rezultacie konieczna była ich wymiana, co wiązało się z wysokimi kosztami. Natomiast stacja paliw przez długi okres nie funkcjonowała, przez co Spółka utraciła korzyści, które mogła pozyskać z tytułu dzierżawy. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 7.698.000,00 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) – 11.681.343,82 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 447.300,02 zł. Saldo na trzech posiadanych rachunkach bankowych, według stanu konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło (-) 409,52 zł, (-)95,57 zł i 0 zł. Dodatkowo Spółka podała, że obciążona jest trzema kredytami bankowymi – w wysokości 6.207.000 zł, 1.365.000 zł i 900.000 zł. Na wezwanie Referendarza sądowego, w celu uzupełnienia wniosku przedłożono zeznanie podatkowe za 2007 r., bilans oraz rachunek zysków i strat za ostatni rok obrotowy (2008), umowę Spółki, wyciągi z posiadanych trzech rachunków bankowych, dokumenty potwierdzające zajęcia komornicze tych rachunków oraz ruchomości Spółki, tytuły wykonawcze wystawione przez organ podatkowy, a także wniosek o wpisanie hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu zobowiązań podatkowych. Z powyższych dokumentów wynika, że w 2007 roku wnioskująca osiągnęła przychód w wysokości 1.494.247,44 zł i poniosła stratę w kwocie 108.893,18 zł. Na koniec 2008 r. wartość jej aktywów wynosiła tyle samo, co wartość pasywów, to jest 23.332.011,98 zł, wartość przychodów netto – 1.503.214,49 zł, a strata – 876.248,59 zł. Wyciągi z rachunków bankowych potwierdzają brak środków na nich oraz brak jakichkolwiek transakcji w miesiącach styczeń – marzec 2009 r. Należności z tytułu zobowiązań podatkowych, które mają zostać zabezpieczone hipoteką przymusową, wynoszą 1.704.423 zł. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem sprzeciwu, w którym skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wezwał do przedłożenia odpisu deklaracji VAT -7 za ostatnie trzy miesiące 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie przesłano odpisy deklaracji VAT-7 za marzec kwiecień i maj 2009 r., a także dodatkowe dokumenty: bilans na dzień 31 grudnia 2008 r., rachunek zysków i strat za 2008 r. , faktury za energię elektryczną oraz wyciągi z rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestie przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści z 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p. p. s. a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W rezultacie to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne, przytoczoną regulację prawną oraz powyższe uwagi, stwierdzić należy, że wnioskująca Spółka wykazała, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na opłacenie kwoty wpisu od skargi, która wynosi 11.742 zł. Wskazać trzeba przede wszystkim, że nie uzyskuje przychodów, które pozwalałyby na poczynienie oszczędności. Sam fakt zajęcia rachunków bankowych wnioskodawcy będącego osobą prawną stanowi obiektywną przyczynę uniemożliwiającą dysponowanie kwotami pieniężnymi. Natomiast ustanowienie na majątku Spółki (ruchomościach i nieruchomościach) różnych form zabezpieczenia realizacji jej zobowiązań publiczno i cywilnoprawnych uniemożliwia jej uzyskanie ze sprzedaży tych składników majątku środków pieniężnych koniecznych do ponoszenia kosztów prowadzenia przez nią działalności w tym inicjowania postępowań sądowych. Dokumentacja księgowa Spółki świadczy o pogarszaniu się sytuacji finansowej skarżącej, o czym świadczy rachunek zysków i strat wariant porównawczy na dzień 31 grudnia 2008 r. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową i łączną wysokość wpisów w dwóch sprawach, która wynosi 17.705 zł, uznać należy, iż uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym zwolniono skarżącą od uiszczenia wpisu sądowego we wskazanej wysokości. Na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw do zwolnienia skarżącej Spółki od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, ponieważ jeżeli nie będzie dysponowała odpowiednimi środkami na opłacenie tych kosztów, to będzie mogła zwrócić się ponownie o udzielenie prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie wyżej powołanych przepisów , orzekł jak w sentencji.