I SA/Wr 271/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł, wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uwagi na zaangażowanie środków finansowych na stałe odnawianie i uzupełnianie oferty handlowej, jak również na opłacenie kosztów związanych z funkcjonowaniem sklepów, wnioskodawca nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami, które umożliwiłyby zapłacenie opłaty sądowej w pełnej wysokości. Zwrócił przy tym uwagę, że już uiścił wpisy w kwotach 1.599 zł i 1.600 zł w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 2507/14 i I SA/Wr 2521/14. Opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie spowodowałoby, zdaniem wnioskodawcy, pogorszenie i tak już nienajlepszej płynności finansowej i w konsekwencji utratę możliwości regulowania dalszych zobowiązań. Na skutek dużej konkurencji na rynku wnioskodawca zmuszony jest obniżyć marżę handlową z 18% do 15% Skarżący podkreślił, że wpis od skargi może opłacić tylko w przypadku sprzedaży posiadanych rzeczy. Natomiast każda taka sprzedaż w trybie pilnym niesie za sobą ryzyko nieotrzymania żądanej kwoty – potencjalni kupcy chcą wymusić jak największe obniżenie ceny. Wnioskodawca zauważył, że sprzedaż samochodu lub sprzętu pozbawiłaby go środków pracy. Z kolei utrata majątku spowoduje wzrost kosztów, co skutkować będzie wzrostem cen sprzedaży, co jest nieuzasadnione z uwagi na dużą konkurencję. Wnioskodawca zwrócił uwagę na szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z żoną, synem, córką i wnukiem, posiada dom o powierzchni użytkowej 98 m2, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Również członkowie rodziny nie posiadają żadnego majątku. Żona nie pracuje. Pełnomocnik wnioskodawcy podał, że źródłem środków finansowych na utrzymanie rodziny wnioskodawcy jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza oraz renta. Średnio miesięcznie wydatki rodziny wynoszą około 950 zł. W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wyszczególniono m.in. 600 zł na wyżywienie, 110 zł na utrzymanie domu, 50 zł za telefon i RTV, 30 zł kosztów leczenia, po 80 zł na osobę na odzież, 80 zł na inne wydatki. Pełnomocnik wskazał, że zgodnie z umową zawartą ze skarżącym, opłata za świadczone usługi będzie równa wynagrodzeniu ustalonemu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 212, poz. 2075). Do wniosku załączony został też formularz z informacjami przedstawianymi przy ubieganiu się o pomoc de minimis, kopie zaświadczeń o pobieraniu zasiłku rodzinnego na syna z Pomocy Społecznej, o zarejestrowaniu córki jako bezrobotnej od [...] czerwca 2014 r., oraz o jej przyjęciu na studia w Wyższej Szkole Bankowej we W. na kierunku Finanse i Rachunkowość. Z pozostałych przedłożonych do wniosku dokumentów wynika, że w 2014 r. przychody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego wyniosły 170.659,47 zł, wydatki na zakup towarów – 120.477 zł i pozostałe wydatki – 49.203,80 zł. W 2013 r. – zgodnie z zeznaniem podatkowym – przychody z działalności wyniosły ponad. 280.000 zł. Żona natomiast za 2014 r. zgłosiła do opodatkowania przychody w wysokości 6.000 zł z wynajmu. Według deklaracji VAT-7 za październik, listopad i grudzień 2014 r., wnioskodawca dokonał sprzedaży towarów i usług o wartości odpowiednio 15.134 zł, 14.837 zł i 14.246 zł oraz nabył towary i usługi za 12.430 zł, 11.702 zł i 11.246 zł. Przedłożono również wydruki historii rachunków bankowych każdego z małżonków oraz rachunków związanych z działalnością gospodarczą, za grudzień 2014 r. oraz za styczeń i luty 2015 r. Nie przedłożono na wezwanie wydruków historii rachunków za marzec i kwiecień 2015 r. oraz zeznania podatkowego skarżącego za 2014 r. W ocenie referendarza sądowego, powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. W procesie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności wnioskodawca winien rzetelnie wypełnić urzędowy formularz wniosku, składając w nim pełne oświadczenia dotyczące stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego, zgodne ze stanem rzeczywistym, dotyczące zarówno samego wnioskodawcy, jak i osób wspólnie z nim zamieszkujących. Na tej podstawie rozpoznający wniosek Sąd/ referendarz sądowy ustala, czy i w jakim zakresie należy te dane uzupełnić lub wyjaśnić poprzez wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedstawienia wymaganych informacji w sposób jasny i czytelny. W niniejszej sprawie zaś wszelkie informacje, które skarżący powinien oświadczyć na urzędowym formularzu, należało wywnioskować z historii rachunku bankowego należącego do jego żony. Z wydruku rachunku wynika mianowicie, że zasiłek rodzinny pobierany na syna wynosi 106 zł, renta skarżącego – 569,80 zł Skarżący pobiera też świadczenie z PFRON w kwocie 185,56 zł. Dane rachunku nadto sprzeczne są podanym zestawieniem miesięcznie ponoszonych wydatków, który zresztą jest mało wiarygodny. Nie można bowiem dać wiary, że 5-osobowa rodzina (małżonkowie, dwoje dzieci i wnuk) wydatkuje na żywność zaledwie 600 zł. Również mało prawdopodobne jest, aby na utrzymanie domu zamieszkiwanego przez 5 osób wydatkowano 110 zł. Z wydruku rachunku bankowego wynika, że za samą energię elektryczną opłata wynosi około 100-200 zł miesięcznie, za wywóz śmieci – 49 zł, za telewizję kablową również około 50 zł. Także opłaty za telefony są znacznie wyższe niż 50 zł – wynoszą około 200-300 zł. Z dalszych informacji wynika, że małżonkowie spłacają kredyty w ratach 600-3.500 zł, opłacają czynsz osobie prywatnej w wysokości 1.230 zł, posiadają samochód (operacja opłaty polisy w wysokości 771 zł z rachunku żony skarżącego – skarżący, wzywany o złożenie oświadczenia o posiadanych środkach transportu, nie udzielił w tym zakresie odpowiedzi), który również generuje stałe miesięczne koszty. Ponadto zauważyć należy, że córka wnioskodawcy – zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem – uczęszcza do Szkoły Wyższej Bankowej, (kierunek Finanse i Rachunkowość), która jest uczelnią prywatną. Wiąże się to tym samym z koniecznością opłacania czesnego, które w tej szkole wynosi około 300 zł miesięcznie. Z powyższego wynika, że miesięczne wydatki rodziny skarżącego są wielokrotnie wyższe niż zadeklarowane. Być może część tych wydatków stanowi koszty uzyskania przychodu w działalności gospodarczej, jednak po pierwsze trudno wywieść, które to wydatki, po drugie, wszystkie wydatki ponoszone są z prywatnego konta żony wnioskodawcy, która – jak twierdzi wnioskodawca – nie pracuje. Z kolei na osobistym rachunku skarżącego odnotowane są wyłącznie wpłaty z rachunku żony. Jeśli zaś chodzi o wydruki z rachunków firmowych, to brak na nich jakichkolwiek operacji, co jednak świadczy wyłącznie o tym, że działalność gospodarcza prowadzona jest z pominięciem tych rachunków. Wynika to z prostego zestawienia z wydrukiem z księgi podatkowej oraz z danymi z deklaracji VAT-7, które potwierdzają dokonywanie zakupów oraz wpływy. Z tak udostępnionych informacji nie sposób wywieść, jakie są faktyczne dochody rodziny i jakie stałe, niezbędne wydatki. Chybiona natomiast jest argumentacja wniosku, która ma przemawiać za zwolnieniem od uiszczenia wpisu od skargi, a wskazująca, że posiadane środki są niezbędne przede wszystkim na prowadzenie działalności gospodarczej. Zaznaczyć trzeba, ze wpis od skargi nie wiąże się ze stałym miesięcznym obciążeniem – jest to opłata jednorazowa. Poza tym jest to koszt sądowy, a więc jedna z form daniny publicznej. Zobowiązania publiczne natomiast mają zawsze pierwszeństwo przed tymi o charakterze prywatnoprawnym. Skoro zaś wnioskodawca ma możliwość zaciągnięcia kredytów, spłaca je, to jest w stanie pozyskać środki na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, nawet z uwzględnieniem, że podobny obowiązek ciąży na nim w kilku sprawach toczących się w tutejszym Sądzie. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy pozostaje również oświadczenie jego pełnomocnika, który wskazał, że zgodnie z umową zawartą ze swoim klientem, jego wynagrodzenie będzie ustalone według stawek minimalnych. Niniejsza sprawa dotyczy należności pieniężnej –VAT za poszczególne miesiące 2009 r., którego łączna wartość wynosi 71.678 zł. Co za tym idzie, stawka minimalna wynagrodzenia dla doradcy podatkowego – zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. f/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. – wynosi 3.600 zł. Na marginesie tylko zauważyć wypada, że podane przez pełnomocnika rozporządzenie nie obowiązuje od daty ogłoszenia ww. aktu, przy czym stawki minimalne nie uległy zmianie. W każdym razie z powyższego wynika, że wnioskodawca jest przygotowany na opłacenie wynagrodzenia we wskazanej wyżej wysokości, co uzasadnia tylko fakt jego zdolności płatniczych. Przy czym podkreślić należy, iż zobowiązanie wobec pełnomocnika ma charakter prywatny. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, iż nie zostały wykazane przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.