I SA/Wr 2752/02
WyrokWSA we Wrocławiu2004-09-24
Skład orzekający: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki, naruszył przepisy Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności mogących zwolnić członka zarządu od tej odpowiedzialności, w tym jego stanu zdrowia i prób zgłoszenia wniosku o upadłość?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 116, 122, 187 § 1 i 191. Organ nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego, w szczególności nie zbadał wpływu stanu zdrowia skarżącej oraz jej prób zgłoszenia wniosku o upadłość na możliwość zwolnienia jej z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Mimo że ciężar udowodnienia przesłanek zwalniających spoczywa na członku zarządu, organ ma obowiązek wezwać stronę do przedstawienia dowodów i ustosunkować się do nich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności W. N., członka zarządu Spółki z o.o. A, za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych. Organy podatkowe orzekły o odpowiedzialności W. N. po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Skarżąca podnosiła argumenty dotyczące swojego stanu zdrowia (zaburzenia depresyjno-lękowe), trudności w uzyskaniu środków od kontrahentów spółki, nieudanych prób zgłoszenia wniosku o upadłość oraz braku własnego majątku. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie uwzględniając tych argumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska - sprawozdawca Protokolant: Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2004 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] [...] w przedmiocie odpowiedzialności Pani W. N. - członka zarządu Spółki z o.o. A z siedzibą w M. za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za październik, listopad i grudzień 2000 r. oraz za styczeń i luty 2001 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę 1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Przymiotem skargi jest decyzja Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzje Urzędu Skarbowego w J. G. nr [...] z [...] w sprawie odpowiedzialności za zaległe zobowiązania podatkowe Spółki z o.o. A w M. (jako płatnika) w podatku dochodowym od osób fizycznych za: październik, listopad, grudzień 2000 r. oraz styczeń i luty 2001 r. w łącznej kwocie [...].
Decyzją z [...] nr [...] Urząd Skarbowy w J. G. na podstawie art. 30 §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.) orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika Spółki z o.o. A w M. z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za: październik, listopad i grudzień 2000r. oraz marzec i kwiecień 2001 r. w łącznej kwocie [...]. Natomiast decyzją z [...] nr [...] Urząd Skarbowy w J. G. także na podstawie art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej orzekł o odpowiedzialności w/w płatnika z tytułu pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za: styczeń i luty 2001 r. w łącznej kwocie [...].
O odpowiedzialności Pani W. N. - członka zarządu Spółki z o.o. A za zaległe zobowiązania podatkowe Spółki z o.o. A jako płatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za: październik, listopad i grudzień 2000 r. oraz styczeń i luty 2001 r. w łącznej kwocie [...]. Urząd Skarbowy w J. G. orzekł decyzją z [...]. Decyzję doręczono stronie 23 kwietnia 2002 r. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia powołano art. 107 § 1 i art: 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, iż Pani N. od [...] jest Prezesem Zarządu Spółki z o.o. A oraz jedynym udziałowcem tej Spółki. Zatem w okresie kiedy powstały zaległości Spółki -jako płatnika tj. w latach 2000 -2001 była członkiem zarządu tej Spółki. Podano także, iż egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna bowiem w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Spółka nie posiada żadnych środków pieniężnych na rachunku bankowym, nie prowadzi działalności, nie zatrudnia pracowników, nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomości. Pani N. w ocenie organu podatkowego nie zgłosiła we właściwym czasie wniosku o upadłość Spółki, nie wszczęła postępowania zapobiegającego upadłości, a także nie wykazała, że za niepodjęcie tych czynności we właściwym czasie nie ponosi winy. Z tych względów uznano, że nie Pani N. nie przedstawiła żadnych dowodów
Sygn akt I SA/Wr 2752/02
2
wskazujących na zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 116 Ordynacji podatkowej, które uwalniałyby ją od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki.
W odwołaniu od tej decyzji Pani W. N. zarzuciła, że nie ma podstaw do obciążenia jej za zobowiązania Spółki, gdyż jest osoba chorą i w związku z tym ma trudności z koncentracją, lęk przed wyjściem z domu oraz obawy w kontaktach z ludźmi. Choroba ta datuje się od 29 marca 1999 r., kiedy to uległa wypadkowi przy pracy. Biegli lekarze rozpoznali u niej zaburzenia depresyjno - lękowe o etiologii pourazowej i stwierdzili 20% utratę zdrowia. Ponadto wskazała, że Spółka nie mogła wyegzekwować należności od swoich kontrahentów, którzy likwidowali działalność i dlatego miała trudności w terminowym realizowaniu zobowiązań podatkowych. Spółka w sierpniu 1999 r. zwracała się do Urzędu Skarbowego w J. G. aby zabezpieczył należności Spółki u kontrahentów, którzy zamierzają ogłosić upadłość. W ocenie Pani N. Urząd Skarbowy w J. G., dokonując licytacji maszyn oraz nie zabezpieczając należności Spółki u jej kontrahentów, przyczynił się do likwidacji Spółki. Ponadto strona podała, że z wnioskami o upadłość występowała kilkakrotnie jednak wnioski jej były odrzucane przez Sąd z przyczyn formalnych, a ostatni wniosek oddalono ze względu na brak kwoty [...] na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Strona zarzuciła także, iż przez dwa lata nie pobierała wynagrodzenia i nie posiada żadnego majątku z którego mogłaby spłacić zaległości podatkowe Spółki; utrzymuje się ze świadczeń z opieki społecznej i pomocy rodziny.
Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie znajdując podstaw do jej zmiany lub uchylenia.
Organ odwoławczy w całości podzielił argumentację przedstawioną przez Urząd Skarbowy w J. G. zarówno w zakresie podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności Pani N. za zobowiązania podatkowe Spółki z o.o. A jak i okoliczności wpływających na uwolnienie się członka zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 116 Ordynacji podatkowej - zwalniające Panią N. z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.
W dniu [...] Pani W. N. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podała, że Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. wyrokiem z 29 kwietnia 2002 r. sygn. akt VUJ 546/00 przyznał skarżącej rentę
Sygn akt I SA/Wr 2752/02
3
wypadkową od 1 lutego 2000 r. W związku z tym orzeczeniem Spółka z o.o. A dokonała korekty deklaracji PIT-4 za okres od 1 lutego 2000 r. nie wykazując w deklaracjach wynagrodzenia Pani N. W wyniku tych korekt w ocenie skarżącej zaległości Spółki za okres od 1 lutego 2000 r. zostały zredukowane do zera.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy w J. G. wnosząc o oddalenie skargi w całości podtrzymała swoje stanowisko.
Ponadto stwierdzono, iż argumentacja skarżącej zaprezentowana w skardze nie wpływa na prawidłowość decyzji o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu Spółki z o.o. A. W ocenie organu podatkowego brak także podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji z związku ze złożonymi korektami deklaracji PIT-4. Korekty te mogły, jak wskazano w odpowiedzi na skargę wpłynąć na wysokość zobowiązań Spółki za, które odpowiedzialnością obciążono skarżącą jako członka zarządu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Powyższa skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu 13 sierpnia 2002 r. Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Powyższy przepis uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, ze skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art.l ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz..U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając z tego punktu widzenia przedmiotową decyzję Sąd zważył, że zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczona odpowiedzialnością, w tym za zaległości spółki jako płatnika, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem
Sygn akt ISA/Wr 2752/02
4
członkowie jej zarządu, jeśli egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Odpowiedzialność ta zgodnie z §2 art. 116 Ordynacji podatkowej obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Odpowiedzialność członka zarządu może zostać wyłączona jeśli wykaże on, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku o upadłość oraz brak postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, a także wówczas, gdy wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że Spółka z o.o. A z siedzibą w M. nie wywiązała się z obowiązków płatnika bowiem nie uiściła pobranych i wykazanych w deklaracjach PIT-4 należności z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych określonych decyzjami Urzędu Skarbowego w J. G. W okresie kiedy powstały te zaległości Pani N. pełniła funkcję członka zarządu Spółki. Egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna
W tym stanie rzeczy uznać należy, iż zaistniały przesłanki do przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zaległości Spółki.
Organ odwoławczy prowadząc postępowanie nie uwzględnił jednak wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącą, których zaistnienie skutkuje zwolnieniem się przez członka zarządu spółki z odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki. W szczególności nie podjęto działań zmierzających do ustalenia czy skarżąca ponosi winę za niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki zoo. A.
Z brzmienia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległe zobowiązania spółki ciąży na tym członku. Zatem to ten członek zarządu winien okoliczność tę udowodnić, gdyż z tego faktu zamierza wywieść korzystne dla siebie następstwa. Jednakże takie brzmienie powołanego przepisu nie przekreśla w zupełności stosowania w postępowaniu podatkowym odnoszącym się do kwestii odpowiedzialności podatkowej osób trzecich zasad ogólnych tego postępowania, a tym samym obowiązków organu wynikających z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że w przypadku, gdy twierdzenia strony w danej kwestii nie są poparte według organu stosownymi dowodami, obowiązkiem organu podatkowego jest wezwanie strony do przedłożenia stosownych dowodów, a następnie ustosunkowanie się do przedstawionych dowodów w decyzji. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ odwoławczy nie tylko nie wezwał strony do przedstawienia dowodów twierdzeń zawartych
Sygn akt ISA/Wr 2752/02
5
w odwołaniu, ale całkowicie pominął rozpatrując odwołanie wskazywaną przez skarżącą chorobę jako przesłankę mogącą mieć wpływ na uwolnienie jej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z o.o. A.
Z uwagi na to, że zaskarżoną decyzje wydano z naruszeniem art. 116, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej polegającym na niezebraniu oraz nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) decyzję uchylono w całości.
O braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło