I SA/Wr 276/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca, zastępowana przez radcę prawnego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 38.958 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od kilku lat toczy spór z organami podatkowymi, które domagają się zapłaty podatku od towarów i usług za lata 2009, 2010 i 2012. Prowadzone postępowania podatkowe doprowadziły niemalże do zaprzestania działalności gospodarczej, w związku z czym firma nie uzyskuje przychodów, na jakie mogłaby liczyć w normalnych warunkach. Strona posiada zobowiązania z tytułu leasingów i innych umów, z których musi się wywiązać nie posiadając przychodów na poprzednim poziomie. Zatrudnia 23 pracowników (poprzednio 28), co wiąże się z koniecznością wypłacania wynagrodzeń, w tym składek ZUS i zaliczek na podatek dochodowy. W 2015 r. po raz pierwszy, w wyniku działań organów podatkowych i prokuratury, skarżąca poniosła stratę w wysokości 3.169.298,61 zł. Środki pieniężne w kwocie 3.633.130,59 zł są zablokowane przez prokuraturę. Również cały majątek prywatny i firmy został przez prokuraturę zabezpieczony. Ponadto skarżąca poniosła znaczne wydatki na pomoc prawną i opłaty sądowe przed WSA i NSA. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego nie została wypełniona. Skarżąca podała natomiast, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 200 m2 i wartości 800.000 zł, objęty hipoteką oraz oszczędności na rachunkach w kwocie ponad 3.000.000 zł, które zostały zablokowane przez prokuraturę. Zabezpieczone przez prokuraturę zostały też posiadane środki transportu: samochód osobowy marki VW Touran, 3 naczepy cysterny i 2 ciągniki siodłowe Volvo. Źródłem dochodów skarżącej jest tylko działalność gospodarcza, w której odnotowana jest strata. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne wymienione zostały: kredyt na dom 5.300 zł, rachunki za media około 2.000 zł, leasingi firmowe 234.051,17 zł oraz ubezpieczenia majątkowe firmowe około 105.000 zł rocznie. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że mieszka wspólnie z mężem, z którym ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Mąż uzyskuje dochody tylko z tytułu renty powypadkowej w kwocie 1.070 zł. Miesięcznie strona ponosi wydatki w łącznej wysokości 8.600 zł, pokrywane z obrotów z bieżącej działalności gospodarczej. Pełnomocnik zastępujący ją w sprawie jest finansowany na podstawie umowy o stałej obsłudze prawnej. Skarżąca wyjaśniła, że jej firma prowadzi pełną księgowość, a z powodu urlopu księgowej nie jest w stanie przedłożyć rachunku zysków i strat w zakreślonym, 7-dniowym terminie. Przedłożyła natomiast rejestry VAT sprzedaży i zakupów oraz listy płac. Z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2015 r. skarżąca uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 3.658.167,67 zł, ponosząc stratę w kwocie 3.169.298,61 zł. W lutym, marcu i kwietniu 2016 r. jej firma dokonała dostawy towarów i usług o wartości odpowiednio 167.724 zł, 366.983 zł i 272.389 zł oraz nabyła towary i usługi na kwoty netto 345.516 zł, 529.921 zł i 752.138 zł. Przedłożone zostały także rejestry dokumentów zakupu i sprzedaży za luty, marzec i kwiecień 2016 r. oraz wydruki historii dwóch rachunków bankowych za wymienione miesiące, które są wykorzystywane w działalności gospodarczej. W ocenie referendarza sądowego, powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższego strona nie wykazała. Dane wynikające ze złożonych oświadczeń i dokumentów, zdaniem referendarza, wskazują, że strona była w stanie zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi i poniesienie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, na które zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi składają się opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł i wpis od skargi kasacyjnej stanowiący równowartość połowy wpisu od skargi. Wskazać trzeba w pierwszej kolejności, iż wbrew argumentacji wniosku, strona nadal prowadzi działalność gospodarczą na dużą skale. Pochodzące z niej przychody w 2015 r. wyniosły ponad 3.000.000 zł. Miesięcznie obroty skarżącej w bieżącym roku sięgały nawet 300.000 zł. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że strona jednocześnie odnotowuje straty. Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, co oznacza, że przedsiębiorca ma środki na ich opłacenie lub zdolność do zaciągania tak znacznych zobowiązań. W przypadku skarżącej koszty podatkowe w 2015 r. były dwukrotnie wyższe od przychodów i wynosiły ponad 6.000.000 zł. Co do bieżącego roku brak jest dokumentów wykazujących kwoty przychodów i kosztów podatkowych, natomiast z dokumentacji dotyczącej rozliczeń w VAT wynika również, że wartości sprzedaży są niższe od wartości zakupów. Podkreślić jednak przy tym trzeba, że wszystkie te trzy wartości: dochód, strata, koszty podatkowe, są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Potwierdzeniem może być tutaj okoliczność, że strona odnotowując stratę, jedocześnie ma środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na regularną spłatę kredytu w wysokości ponad 5000 zł. Sama skarżąca zresztą oświadczyła, że środki na utrzymanie uzyskuje z bieżącej działalności gospodarczej. Również dane wynikające z wydruków rachunków bankowych świadczą o dysponowaniu środkami pieniężnymi, które strona mogłaby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania. Zauważyć trzeba, że skarżąca operuje znacznymi kwotami – wg historii transakcji na jednym z rachunków za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2016 r suma uznań wyniosła 1.477.120,33 zł, a suma obciążeń 1.476.510,20 zł. Jak wynika z wydruku rachunku, środki na nim zgromadzone są przede wszystkim przeznaczane na pokrycie zobowiązań w działalności gospodarczej. Jednakże pamiętać należy, że koszty sądowe są formą daniny publicznej. Te z kolei – zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji – każdy ma obowiązek ponosić. Dlatego też zobowiązania publicznoprawne muszą być zawsze traktowane priorytetowo wobec zobowiązań o charakterze prywatnym. Odnośnie danych omawianego rachunku, zauważyć również trzeba, że poza zobowiązaniami na rzecz kontrahentów firmy skarżącej, opłacane są z niego należności w znacznych kwotach (od kilku do kilkunastu tysięcy złotych) na rzecz podmiotów trzecich w imieniu A. Sp. z o.o., przy czym brak jednoczesnych wpływów pochodzących od tej spółki na pokrycie tych przelewów. Odnotowane są też wypłaty gotówki przez skarżącą w łącznej wysokości ponad 106.000 zł w marcu i kwietniu 2016 r., a więc już po wniesieniu skargi datowanej na 12 lutego 2016 r. Prawie wszystkie wpływy na ten rachunek, a więc około 1.000.000 zł, pochodzą od spółki z o.o. Exbud Trade tytułem "umowy pożyczki z dnia 13 stycznia 2016 r.", co świadczy o zdolności zaciągania znacznych zobowiązań lub posiadania wierzytelności – co również wpływa na ocenę możliwości płatniczych. Przedstawione dotychczas uwagi, zdaniem referendarza, nie pozostawiają wątpliwości, iż strona była w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie ponad 38.000 zł. Dodać wypada, iż praktycznie brak jest odnotowanych wpływów tytułem płatności od kontrahentów (poza Agat Oil GmbH), natomiast z rejestru sprzedaży wynika, że nie są to kwoty małe (po kilka tysięcy złotych). Trudno zaś dać wiarę, aby płatności dokonywane były gotówkowo przez firmy położone w różnych częściach Polski. W historiach transakcji rachunków brak jest również operacji związanych z dokonywaniem bieżących opłat na utrzymanie domu czy spłatę kredytu, którego rata wynosi ponad 5.000 zł. To ustalenie z kolei budzi wątpliwości, czy strona przedłożyła wydruki historii wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Mając na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.