I SA/Wr 2763/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Ewa Kamieniecka - sprawozdawca Protokolant: Lucyna Barańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2005 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 1999 r. oddala skargę. W dniu [...] wpłynęło do Urzędu Skarbowego w Ś. pełnomocnictwo udzielone w dniu [...]przez M. W. radcy prawnemu W. P. i doradcy podatkowemu M.S. do występowania przed organami podatkowymi wszystkich instancji i Naczelnym Sądem Administracyjnym w zakresie wszystkich spraw związanych z zobowiązaniami podatkowymi w podatku od towarów i usług i zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. i 1999 r. W listopadzie i grudniu 2001 r. Urząd Skarbowy w Ś. przeprowadził kontrole podatkowe w firmie transportowo - spedycyjnej prowadzonej przez M. W. w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem w podatku od towarów i usług za miesiące luty - sierpień 1999 r. Postanowieniem z dnia [...]nr [...] Urząd Skarbowy wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec M. W. w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące luty - sierpień 1999 r. Postanowienie doręczono podatnikowi w dniu [...] Decyzjami z dnia [...]nr [...] Urząd Skarbowy w Ś. określił M. W. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące luty - sierpień 1999 r. Decyzje doręczono podatnikowi w dniu [...]Podatnik nie złożył odwołań od powyższych decyzji. W piśmie z dnia [...]doradca podatkowy M. S. złożył prośbę o udzielenie informacji odnośnie postępowań prowadzonych w stosunku do podatnika w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 1999 i w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999. W piśmie z dnia [...]Urząd Skarbowy poinformował pełnomocnika, że wobec M. W. nie jest obecnie prowadzone postępowanie w zakresie podatku od towarów i usług za 1999 r. W dniu [...]pełnomocnik podatnika złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące luty - sierpień 1999 r. Według pełnomocnika brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do pobierania od podatnika innej wysokości podatku niż wynikająca ze złożonej deklaracji, skoro nie prowadzono postępowania podatkowego w stosunku do podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za 1999 r. Decyzją dnia [...]nr [...]Urząd Skarbowy odmówił M. W. stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące luty - sierpień 1999 r. Po przeanalizowaniu danych wynikających z karty kontowej podatnika, Urząd Skarbowy uznał wniosek podatnika za bezpodstawny, ponieważ różnice w zobowiązaniach oraz nadwyżki podatku należnego nad naliczonym wynikające z decyzji doręczonych podatnikowi zostały uiszczone w prawidłowej wysokości. O zaliczeniach wpłat proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oaz kwoty odsetek za zwłokę Urząd Skarbowy poinformował podatnika w postanowieniach z dnia [...]. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie decyzji ze względu na rażące naruszenie art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ prowadzenie postępowania bez doręczenie pełnomocnikowi postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego i podatkowego powoduje, że wydane decyzje nie znajdują się w obrocie prawnym ze względu na brak skutecznego wszczęcia postępowania. Decyzją z dnia [...]nr [...]Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego, podając w uzasadnieniu, że decyzje Urzędu Skarbowego stały się ostateczne, ponieważ podatnik nie wniósł odwołania. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonują decyzje określające wysokość podatku od towarów i usług, dopóty podatek wynikający z tych decyzji będzie podatkiem należnym do zapłaty. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego tych decyzji spowoduje wystąpienie nadpłaty podatku. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego, zarzucając naruszenie art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący wyjaśnia, że pomimo złożenia w Urzędzie Skarbowym pełnomocnictwa, pełnomocnik nie brał udziału w postępowaniu, nie doręczono mu decyzji określających wysokość podatku od towarów i usług, w związku z czym pełnomocnik nie złożył odwołania od powyższych decyzji. Podatnik sądził, że ustanawiając pełnomocnika zwolniony jest od przestrzegania terminów do złożenia odwołania, ponieważ uczyni to pełnomocnik. Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej decyzje te są z mocy prawa nieważne i zgodnie z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, postępowania podatkowe w powyższych sprawach powinny być wznowione. Organ podatkowy, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia. Skoro decyzji nie doręczono pełnomocnikowi, to kwota nienależnie pobranych podatków stanowi nadpłatę. Decyzje te nie znajdują się w obrocie prawnym, ponieważ postępowanie podatkowe przeprowadzono bez skutecznego wszczęcia postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, wyjaśniając że decyzje Urzędu Skarbowego stały się ostateczne, ponieważ podatnik nie wniósł odwołań. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonują decyzje określające wysokość podatku od towarów i usług, dopóty podatek wynikający z tych decyzji będzie podatkiem należnym do zapłaty. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego tych decyzji spowoduje wystąpienie nadpłaty podatku. Organ odwoławczy zauważył równie, że zarzuty podniesione zarówno w odwołaniu, jak i skardze nie dotyczą postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, ale postępowania w sprawie określenia wysokości podatku od towarów i usług. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują instytucji nieważności decyzji z mocy prawa. Organ podatkowy wyjaśnił również, że w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, organ podatkowy nie może doręczyć postanowienia o jego wszczęciu pełnomocnikowi, gdyż w tej konkretnej sprawie jeszcze go nie ma, skoro pełnomocnik dołącza pełnomocnictwo w toczącym się postępowaniu do pierwszej czynności, w której zamierza wziąć udział. Według organu podatkowego pełnomocnik zobowiązany jest do dołączenia do akt postępowania oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do każdego wszczynanego postępowania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych ( art. 97 § 2 ). Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne ( art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm podatkowo - prawnych. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego ( lit. b ), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skarga podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższego unormowania wynika, że Sąd zawsze związany jest granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę inną w stosunku do tej, która stanowi przedmiot zaskarżenia. Granice sprawy wyznaczają zakres sądowej kontroli administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś przez całokształt aspektów prawnych tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z tych względów w sprawie ze skargi złożonej w kwestii legalności decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku od towarów i usług Sąd nie może oceniać legalności decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług. W rozpatrywanej sprawie istota sporu pomiędzy skarżącym a organem podatkowym sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii istnienia bądź nie istnienia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do sierpnia 1999 r. Jeżeli więc podatnik złożył skargę na decyzje wydane w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nadpłaty wszczętym na wniosek podatnika, przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie może być ocena zgodności z przepisami prawa procesowego przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług. W postępowaniu ze skargi na decyzje w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku ocenie Sądu nie podlega kwestia zasadności pominięcia pełnomocnika w postępowaniu w sprawie określenia wysokości podatku od towarów i usług. Należy stwierdzić, że organ odwoławczy zasadnie zauważył, że zarzuty podniesione zarówno w odwołaniu, jak i skardze nie dotyczą postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, ale postępowania w sprawie określenia wysokości podatku od towarów i usług. Przedmiotowe decyzje w sprawie określenia wysokości podatku od towarów i usług zostały doręczone podatnikowi i stosownie do art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 z późn. zm. ), organ podatkowy jest związany decyzjami, które wydał od chwili ich doręczenia. Oznacza to, że decyzje te weszły do obrotu prawnego, niezależnie od tego czy zostały doręczone z pominięciem pełnomocnika podatnika. W związku z tym, że decyzje te weszły do obrotu prawnego i podatnik uiścił podatek w wysokości wynikającej z tych decyzji, a wysokość zgodności wpłat z decyzjami nie jest przez żadną ze stron kwestionowana, brak jest podstaw prawnych do twierdzenia o wystąpieniu nadpłaty. Ostateczne decyzje w sprawie określenia wysokości podatku od towarów i usług mogą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego w postępowaniach nadzwyczajnych. Pominięcie przez organ podatkowy pełnomocnika jest wadą równoznaczną z niezapewnieniem udziału stronie w postępowaniu. Niezawiniony brak udziału strony lub jej pełnomocnika w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony ( art. 241 § 1 ). Wbrew zarzutom skargi, stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony, stosownie do art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej, a przesłanki stwierdzenia nieważności zostały wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie znajduje uzasadnienia w przepisach Ordynacji podatkowej pogląd skarżącego, jakoby zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej decyzje w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług były nieważne z mocy prawa. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.