I SA/Wr 28/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 10.972 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że ma 65 lat i od dłuższego czasu ma problemy ze zdrowiem – przebywa na wielotygodniowych zwolnieniach lekarskich, co uniemożliwia mu wykonywanie pracy zawodowej. Pozostaje pod stałą opieką lekarską z powodu choroby serca. W związku z tym firma, którą prowadzi, generuje straty – w 2014 r. strata wyniosła 190.000 zł, w 2015 r. – 60.000 zł. Pomimo stanu zdrowia i niemożności prowadzenia działalności gospodarczej, skarżący musi utrzymać siebie i 19-letniego, uczącego się syna. Od 2008 r. ma ustanowioną rozdzielność majątkową z żoną, z którą nie ma kontaktu i nie wie gdzie przebywa od 2012 r. W 2011 r. złożył wniosek o przydział lokalu mieszkalnego socjalnego. Nie posiada żadnego majątku ruchomego. Na rachunku bankowym związanym z działalnością gospodarczą jest debet w wysokości 5.500 zł, poza tym rachunek jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, nie ma żadnych nieruchomości ani rzeczy ruchomych o wartości powyżej 5.000 zł. Dysponuje jedynie oszczędnościami w kwocie 1.500 zł. Jako jedyny dochód podał zasiłek chorobowy w kwocie 8.309,40 zł rocznie. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: media około 400 zł, koszty leczenia około 300 zł, kredyt hipoteczny około 483 zł. Do wniosku załączono kopie zwolnień lekarskich obejmujących okres od 30 listopada 2015 r. do 24 stycznia 2016 r. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że w 2014 r. przychody skarżącego z działalności gospodarczej wyniosły 80.199,37 zł, a w 2015 r. – 145.876,81 zł (strata – 24.088,04 zł). Do końca marca 2016r. wnioskodawca uzyskał przychody w z działalności na kwotę 19.720,08 zł, ponosząc wydatki o wartości 16.229,19 zł. Zgodnie z danymi deklaracji VAT-7 za styczeń i luty 2016 r., wnioskodawca dokonał dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 2.597 zł i 4.714 zł oraz nabył towary i usługi o wartości 2.321 i 2.350 zł. Pozostałe dokumenty potwierdzają oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że jego syn jest uczniem szkoły średniej, nie pracuje i nie posiada rachunku bankowego. Skarżący nie posiada żadnych środków transportu w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Miesięcznie ponosi wydatki związane z utrzymaniem siebie i syna w kwotach: na odzież około 320 zł, wyżywienie około 940 zł, lekarstwa 480 zł, energia elektryczna 130 zł, środki higieny 50 zł. Raty kredytu w kwocie 431 zł spłaca córka. Wnioskodawca mieszka w domu, który jest własnością jego dzieci i one dokonują opłat za media, za wyjątkiem opłat za prąd. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że wynagrodzenie dla ustanowionego w niniejszej sprawie profesjonalnego pełnomocnika będzie wypłacone po zakończeniu całego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że obecnie skarżący jest stroną w dwóch sprawach w tutejszym Sądzie, o sygn. akt I SA/Wr 28/16 i I SA/Wr 39/16, w których obowiązany do uiszczenia równocześnie wpisów od skarg w łącznej kwocie 19.523 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem referendarza, wnioskodawca w takiej sytuacji się nie znajduje. Po pierwsze, w 2015 r. uzyskał znaczny przychód z działalności prowadzonej jednoosobowo, wynoszący ponad 145.000 zł, co stanowi znaczny jego wzrost w porównaniu z rokiem 2014. Fakt, że jednocześnie odnotowany był niski dochód czy nawet byłby to strata, świadczy tylko o ponoszeniu znacznych kosztów uzyskania przychodów, na wielkość których ma duży wpływ sam przedsiębiorca. Poza tym powyższe wartości, to jest dochód, strata i koszty podatkowe, wykazywane są przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Po drugie, pomimo udokumentowania pozostawania na zwolnieniu lekarskim przez cały grudzień i prawie cały styczeń, wnioskodawca był w stanie uzyskać w styczniu przychód z działalności w kwocie ponad 2.500 zł. Za luty te przychody już wyniosły 4.714,49 zł, a za marzec – 12.408,44 zł. Główne wydatki działalności to raty leasingowe (opłaty na rzecz [...] S.A.) i płace. Przy czym powtórzyć trzeba, że przede wszystkim to wartość przychodu, a nie dochodu lub straty, stanowi punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Potwierdzeniem tego może być zresztą fakt, że wnioskodawca zadeklarował miesięczne wydatki na poziomie około 2.000 zł, gdy z dokumentacji finansowej wynika, że dochód z działalności gospodarczej za pierwszy kwartał 2016 r. wyniósł 3.000 zł. Obroty z działalności gospodarczej w zestawieniu z danymi rachunku bankowego świadczą tylko o tym, że wnioskodawca dysponuje środkami pieniężnymi , w tym oszczędnościami w kwocie 1.500 zł, poza tym rachunkiem, którego wydruki przedłożył. Nie jest jednak wiadome, w jakiej wysokości są to środki (poza ww. oszczędnościami ). Końcowo wypada zauważyć, że zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawca po zakończonym postępowaniu będzie mieć do uregulowania zobowiązanie za usługi profesjonalnego pełnomocnika zastępującego go w niniejszej sprawie. Ta uwaga z kolei utwierdza tylko w przekonaniu o możliwości skarżącego do zgromadzenia środków na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie przynajmniej w części. Zdaniem referendarza bowiem, opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie w całości, przy uwzględnieniu równie wysokiego wpisu w sprawie o sygn. I SA/Wr 39/16, znacznie przewyższa możliwości płatnicze wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.