I SA/Wr 28/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przewyższającej 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 5.486 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że ma 66 lat i od dłuższego czasu ma problemy ze zdrowiem – przebywa na wielotygodniowych zwolnieniach lekarskich, co uniemożliwia mu wykonywanie pracy zawodowej. Pozostaje pod stałą opieką lekarską z powodu choroby serca. W związku z tym firma, którą prowadził, generowała straty – w 2014 r. Z dniem 31 sierpnia 2016 r. wnioskodawca firmę zlikwidował, gdyż strata w 2015 r. sięgnęła 60.000 zł. Przeszedł na emeryturę, która wynosi 1.291 zł. W piśmie z dnia 16 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego dodał, że wnioskodawca opiekuje się 20-letnim, uczącym się synem. Od 2008 r. wnioskodawca ma ustanowioną rozdzielność majątkową z żoną, z którą nie ma kontaktu i nie wie gdzie przebywa od 2012 r. W 2011 r. złożył wniosek o przydział lokalu mieszkalnego socjalnego. Nie posiada żadnego majątku ruchomego. Na rachunku bankowym związanym z działalnością gospodarczą jest debet w wysokości 5.500 zł, poza tym rachunek jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskodawca wyjaśnił, że profesjonalny pełnomocnik, który zastępuje go w niniejszej sprawie, zgodził się na rozliczenie po zakończeniu wszelkich postępowań. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca zakreślił wszystkie rubryki dotyczące stanu rodzinnego i majątku, podając jedynie kwotę oszczędności 1,80 zł. Jego jedynym dochodem jest emerytura w podanej wyżej wysokości, a zobowiązania i stałe wydatki obejmują: media 300 zł, koszty leczenia 250 zł, wyżywienie około 600 zł, środki higieny 80 zł. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie o wysokości emerytury, zaświadczenie o dokonaniu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych z dniem 22 listopada 2016 r., potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreśleniu działalności gospodarczej, kopie zwolnień lekarskich oraz zeznanie podatkowe za rok 2015. Z zeznania wynika, że w 2015 r. przychody skarżącego z działalności gospodarczej wyniosły 145.876,81 zł (strata – 24.088,04 zł). Nie przedłożono wydruków rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy 2016 r. oraz oświadczenia co do posiadanych środków transportu. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 maja 2016 r. skarżący został zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 2.000 zł, która po doręczeniu odpisu powyższego orzeczenia pełnomocnikowi została wpłacona na rachunek Sądu. Na etapie rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r., że mieszkał z synem (ur. w 1997 r.), który był uczniem szkoły średniej, nie pracował i nie posiadał rachunku bankowego. Skarżący nie posiadał żadnych środków transportu w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Miesięcznie ponosił wydatki związane z utrzymaniem siebie i syna w kwotach: na odzież około 320 zł, wyżywienie około 940 zł, lekarstwa 480 zł, energia elektryczna 130 zł, środki higieny 50 zł. Raty kredytu w kwocie 431 zł spłacała jego córka. Wnioskodawca mieszka w domu, który jest własnością jego dzieci i one dokonują opłat za media, za wyjątkiem opłat za prąd. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie w takiej samej części, co wniosek uprzednio rozpoznany. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że przytoczona regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji wskazane we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy mieć przy tym na uwadze brzmienie art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z treścią pierwszego z nich wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące – co należy podkreślić – dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Z przytoczonej regulacji wynika zatem, że wnioskodawca obowiązany jest przedstawić swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną w sposób jak najbardziej obszerny, tak aby rozpoznający wniosek był w stanie odtworzyć i ocenić jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Tymczasem, zdaniem referendarza, wnioskodawca przedstawił swoją sytuację materialną, a także rodzinną, która ma tutaj znaczny wpływ na możliwości płatnicze, w sposób wybiórczy. W istocie, wnioskodawca zakończył działalność gospodarczą z końcem sierpnia 2016 r. i obecnie uzyskuje emeryturę w wysokości 1.291 zł netto. Jednakże trudno dać wiarę, że głównym powodem likwidacji działalności były odnotowywane straty. Powtórzyć tutaj wypada uwagi podniesione w postanowieniu z dnia 16 maja 2016 r., to jest że w 2015 r. skarżący uzyskał wysoki przychód z działalności prowadzonej jednoosobowo, wynoszący ponad 145.000 zł, co stanowiło znaczny jego wzrost w porównaniu z rokiem 2014 (w którym przychód wynosił 88.509,07 zł). Z kolei z początkiem 2016 r. w pierwszym kwartale jego przychody wyniosły łącznie 19.622,93 zł. Fakt, że jednocześnie odnotowany był niski dochód czy nawet strata, świadczy tylko o ponoszeniu znacznych kosztów uzyskania przychodów, na wielkość których ma duży wpływ sam przedsiębiorca. Poza tym powyższe wartości – to jest dochód, strata i koszty podatkowe – wykazywane są przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Istotne jest to, że wobec wnioskodawcy prowadzone było postępowanie egzekucyjne, a w listopadzie 2016 r. dokonany został wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Wskazać też trzeba, że głównym profilem działalności wnioskodawcy – jak wynika z odpowiedzi na skargę organu podatkowego – była produkcja i sprzedaż biżuterii. Firma wprawdzie została zlikwidowana 31 sierpnia 2016 r., jednakże zgodnie z zapisami Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, aktywność gospodarczą niemal w tym samym zakresie (przede wszystkim w dziedzinie produkcji wyrobów jubilerskich i podobnych), rozpoczął syn wnioskodawcy z dniem 1 kwietnia 2016 r., a jednym z miejsc jej prowadzenia jest adres zamieszkania skarżącego. Ponadto sam skarżący jest wpisany jako pełnomocnik przedsiębiorcy. Powołać tutaj też wypada treść oświadczenia z dnia 22 kwietnia 2016 r., złożonego w związku z ubieganiem się o prawo pomocy, w którym skarżący podał, że jego 19-letni syn nie pracuje i uczęszcza do szkoły średniej. Wobec tego z powyższych informacji wywieść należy, że działalność wnioskodawcy w rzeczywistości jest kontynuowana, tyle że pod inną firmą, zapisaną na jego syna. Tym bardziej, że zgodnie z informacjami udzielonymi przez pełnomocnika, syn nadal się uczy i pozostaje pod opieką wnioskodawcy. Dotychczasowe uwagi wskazują zatem, że udostępnione informacje dotyczące stanu finansowego i rodzinnego wnioskodawcy nie są wyczerpujące i tym samym nie odzwierciedlają jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zauważyć również należy, iż zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawca po zakończonym postępowaniu będzie mieć do uregulowania zobowiązanie za usługi profesjonalnego pełnomocnika zastępującego go w niniejszej sprawie. Ta okoliczność z kolei utwierdza tylko w przekonaniu o możliwości skarżącego do zgromadzenia środków na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie przynajmniej w części. Końcowo zauważyć wypada, że w przedmiotowym wniosku przedstawiona została niemalże tożsama argumentacja, co we wniosku rozpoznanym na etapie wpisu od skargi, z tą różnicą, że obecnie wnioskodawca nie prowadzi już działalności gospodarczej pod swoim nazwiskiem. Faktycznie zatem jego sytuacja nie uległa znacznej zmianie. W związku z tym jako wyznacznik możliwości w partycypowaniu w uiszczeniu wpisu od skargi kasacyjnej referendarz przyjął wartość, którą skarżący uiścił tytułem wpisu od skargi w wyniku zwolnienia go od obowiązku opłacenia tego kosztu w kwocie przewyższającej 2.000 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.