I SA/Wr 282/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł, wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uwagi na zaangażowanie środków finansowych na stałe odnawianie i uzupełnianie oferty handlowej, jak również na opłacenie kosztów związanych z funkcjonowaniem sklepów, wnioskodawca nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami, które umożliwiłyby zapłacenie opłaty sądowej w pełnej wysokości. Zwrócił przy tym uwagę, że już uiścił wpisy w kwotach 1.599 zł i 1.600 zł w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 2507/14 i I SA/Wr 2521/14. Opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie spowodowałoby, zdaniem wnioskodawcy, pogorszenie i tak już nienajlepszej płynności finansowej i w konsekwencji utratę możliwości regulowania dalszych zobowiązań. Na skutek dużej konkurencji na rynku wnioskodawca zmuszony jest obniżyć marżę handlową z 18% do 15% Skarżący podkreślił, że wpis od skargi może opłacić tylko w przypadku sprzedaży posiadanych rzeczy. Natomiast każda taka sprzedaż w trybie pilnym niesie za sobą ryzyko nieotrzymania żądanej kwoty – potencjalni kupcy chcą wymusić jak największe obniżenie ceny. Wnioskodawca zauważył, że sprzedaż samochodu lub sprzętu pozbawiłaby go środków pracy. Z kolei utrata majątku spowoduje wzrost kosztów, co skutkować będzie wzrostem cen sprzedaży, co jest nieuzasadnione z uwagi na dużą konkurencję. Wnioskodawca zwrócił uwagę na szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z żoną, synem, córką i wnukiem, posiada dom o powierzchni użytkowej 98 m2, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Również członkowie rodziny nie posiadają żadnego majątku. Żona nie pracuje. W wyniku wezwania przedłożone zostały dodatkowe oświadczenia oraz dokumenty źródłowe, z których wynika, że w 2014 r. przychody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego wyniosły 170.659,47 zł, wydatki na zakup towarów – 120.477 zł i pozostałe wydatki – 49.203,80 zł. Żona natomiast za 2014 r. zgłosiła do opodatkowania przychody w wysokości 6.000 zł z wynajmu. Według deklaracji VAT-7 za luty i marzec 2015 r., wnioskodawca dokonał sprzedaży towarów i usług o wartości odpowiednio 11.035 zł i 13.392 zł oraz nabył towary i usługi za 9.201 zł i 11.074 zł. W 2015 r. do kwietnia wartość przychodów wyniosła 50.759,39 zł, wartość zakupów towarów – 37.139,50 zł i poniesione zostały koszty – 15.748,10 zł. Przedłożono również wydruki historii rachunków bankowych każdego z małżonków, za luty, marzec i kwiecień 2015 r. oraz oświadczenia wnioskodawcy, że miesięczne wydatki utrzymania jego rodziny wynoszą 1.500 zł, a dochody pochodzą z działalności gospodarczej, renty inwalidzkiej częściowo zajętej przez komornika oraz nieregularnych dochodów żony z wynajmu nieruchomości (obciążonej zajęciem komorniczym), a także, że posiadany środek transportu, VW T5, rocznik 2006, o wartości 18.000 zł jest objęty zajęciem egzekucyjnym. W ocenie referendarza sądowego, powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. W procesie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności wnioskodawca winien rzetelnie wypełnić urzędowy formularz wniosku, składając w nim pełne oświadczenia dotyczące stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego, zgodne ze stanem rzeczywistym, dotyczące zarówno samego wnioskodawcy, jak i osób wspólnie z nim zamieszkujących. Obowiązek ten wynika z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Na tej podstawie rozpoznający wniosek Sąd/ referendarz sądowy ustala, czy i w jakim zakresie należy te dane uzupełnić lub wyjaśnić poprzez wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Tymczasem w niniejszej sprawie wszelkie informacje, które skarżący powinien oświadczyć już na urzędowym formularzu, należało wywnioskować z historii rachunku bankowego należącego do jego żony, a przedłożonego dopiero w wyniku wezwania. Z wydruku rachunku wynika mianowicie, że zasiłek rodzinny pobierany na syna wynosi 106 zł, renta skarżącego – 569,80 zł Skarżący pobiera też świadczenie z PFRON w kwocie 185,56 zł. Również miesięcznie ponoszone wydatki rodziny należało wywieść z wydruku powyższego rachunku. Wynika z niego, że za energię elektryczną opłata wynosi około 100-200 zł miesięcznie, za wywóz śmieci – 49 zł, za telewizję kablową również około 50 zł, opłaty za telefony – około 200-300 zł. Nie sposób natomiast wywieść wysokości wydatków na żywność, środki higieny czy wydatków związanych z utrzymaniem dzieci (syna i wnuka). Z dalszych informacji wynika, że małżonkowie spłacają kilka kredytów gotówkowych, opłacają czynsz osobie prywatnej w wysokości 1.230 zł, żona posiada rachunek wspólny z synem, z którego dokonała w kwietniu przelewu środków na łączną kwotę ponad 10.000 zł. Powyższe dane zatem wyraźnie zaprzeczają oświadczeniu, że miesięczne wydatki rodziny sprowadzają się do kwoty 1.500 zł. Być może część tych wydatków stanowi koszty uzyskania przychodu w działalności gospodarczej, jednak po pierwsze trudno wywieść, które to wydatki, po drugie, wszystkie wydatki ponoszone są z prywatnego konta żony wnioskodawcy, która – jak twierdzi wnioskodawca – nie pracuje. Z kolei na osobistym rachunku skarżącego odnotowane są wyłącznie opłaty związane z prowadzeniem rachunku. Z tak udostępnionych informacji nie sposób wywieść, jakie są faktyczne dochody rodziny i jakie stałe, niezbędne wydatki. Poza tym, wnioskodawca w sposób wybiórczy odniósł się do wezwania o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Nie przedstawił szczegółowego, określnego kwotowo zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, ograniczając się jedynie do oświadczenia o łącznej ich wysokości, nie przedłożył wydruków historii wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i żonę, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Odnosząc się do argumentacji wniosku, która ma przemawiać za zwolnieniem od uiszczenia wpisu od skargi, a wskazująca, że posiadane środki są niezbędne przede wszystkim na prowadzenie działalności gospodarczej, to należy ocenić ją jako chybioną. Zaznaczyć trzeba, ze wpis od skargi nie wiąże się ze stałym miesięcznym obciążeniem – jest to opłata jednorazowa. Poza tym jest to koszt sądowy, a więc jedna z form daniny publicznej. Zobowiązania publiczne natomiast mają zawsze pierwszeństwo przed tymi o charakterze prywatnoprawnym. Skoro zaś wnioskodawca ma możliwość zaciągnięcia kredytów, spłaca je, to jest w stanie pozyskać środki na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, nawet z uwzględnieniem, że podobny obowiązek ciąży na nim w kilku sprawach toczących się w tutejszym Sądzie. Reasumując, przedstawione przez skarżącego dane nie dają podstaw do przyjęcia, że nie jest on w stanie uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego rodziny. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.