I SA/Wr 2845/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Zbigniew Łoboda (spr.) Protokolant Edyta Luniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od towarów i usług za okres od stycznia 1997 r. do lipca 1999 r. oraz odsetek za zwłokę - oddala skargę Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Izba Skarbowa we W., Ośrodek Zamiejscowy w J. G., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w J. G. nr [...], z dnia [...], którą odmówiono H. M. umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 1997 r. do lipca 1999 r. w łącznej wysokości [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji podał, iż w dniu [...] podatniczka wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług w zakresie i kwotach wyżej już podanych. Wskazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie zapłacić istniejących zaległości, zaś egzekwowanie ich z majątku prowadzonego przedsiębiorstwa może oznaczać utratę miejsc pracy dla zatrudnionych pracowników. Urząd Skarbowy w J. G., decyzją z dnia [...], odmówił umorzenia zaległości stwierdzając, że podatniczka sama przyczyniła się do ich powstania, nie zachowując należytego nadzoru nad osobą dokonującą rozliczeń podatkowych. Na skutek wniesionego odwołania, Izba Skarbowa uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, albowiem nie ustosunkował się on do przedstawionych przez wnioskodawczynię argumentów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Skarbowy w J. G. powołaną na wstępie decyzją odmówił umorzenia zaległości podatkowych. Organ podatkowy stwierdził bowiem, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Samotne wychowywanie dziecka, a także przywołana przez podatniczkę wizja likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, nie mogą usprawiedliwić umorzenia zaległości, do powstania których zresztą sama się przyczyniła. Odwołania od decyzji złożyli H. M. oraz jej pełnomocnik. Zarzucili, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 67 Ordynacji podatkowej, a także naruszenie jej art. 210 § 4 poprzez niewskazanie podstaw braku ważnego interesu podatnika. Stwierdzono przy tym, że w sprawie nie wzięto pod uwagę trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej podatniczki, a w ten sposób zignorowano zasady Sygn. akt I SA/Wr 2845/01 współżycia społecznego. Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jej ocenie sytuacja materialna podatniczki nie wyklucza uregulowania zaległych zobowiązań, a także brak jest podstaw do przyjęcia, że nieumorzenie zaległości spowoduje likwidację prowadzonej działalności gospodarczej. Nie zgadzając się z decyzją strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że sytuacja rodzinna i majątkowa nie stanowią o ważnym interesie podatnika, a także naruszenie art. 187 tej ustawy, albowiem nie uwzględniono okoliczności braku realnej możliwości wywiązania się przez nią ze zobowiązania. Wadliwie również organ przyjął, że umorzenie zaległości byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, powielając argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą m. in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Zakres kognicji sądu administracyjnego nie obejmuje kryterium słuszności czy celowości podjętego rozstrzygnięcia. Skarga okazała się nieuzasadniona. Sygn. akt I SA/Wr 2845/01 Stosownie do art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej oparta jest na tak zwanym uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Ustawowymi kryteriami, w świetle których powinien dokonać rozpoznania wniosku są: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Powyższe oznacza, że nawet w razie stwierdzenia przez organ występowania w sprawie którejś z przesłanek (bądź obu), nie jest zobligowany do umorzenia zaległości, gdyż dysponując w tym zakresie uznaniem administracyjnym, może podjąć rozstrzygnięcie niekorzystne dla wnioskodawcy. Występując z wnioskiem H. M. powołała się na występowanie w sprawie zarówno ważnego jej interesu jak i interesu publicznego. Organy podatkowe przyjęły jednak, iż sytuacja majątkowa i osobista podatniczki nie wyczerpuje przesłanki ważnego interesu podatnika. Stwierdziły bowiem, że uzyskuje ona przychody z działalności gospodarczej oraz posiada nieruchomości, co powoduje iż jest w stanie regulować istniejące zaległości. Choroba będącego na jej utrzymaniu dziecka również nie mieści się w ramach omawianego tu kryterium umorzenia. W odniesieniu zaś do przesłanki interesu publicznego, w ocenie organów, niekorzystne rozstrzygnięcie nie musi automatycznie oznaczać likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym i to kryterium nie miało w sprawie zastosowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można dopatrzyć się w przeprowadzonym postępowaniu podatkowym oraz podjętych rozstrzygnięciach naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Organy podatkowe w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy oraz dokonały jego oceny zgodnie z procesowymi standardami w tym zakresie. Wyprowadzone przez nie wnioski mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów, do której są uprawnione na podstawie art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Nie można podzielić zarzutu skargi, iż sytuacja majątkowa i rodzinna stanowi zawsze o ważnym interesie podatnika. Pojęcie to, będąc kryterium nieostrym, wymaga dookreślenia jego treści w konkretnej sprawie administracyjnej. Nie chodzi tu o interes w ogóle, ten bowiem - można chyba założyć - występuje zawsze, ale o ważny interes podatnika jako Sygn. akt I SA/Wr 2845/01 przesłankę zrezygnowania przez wierzyciela podatkowego z należnego mu świadczenia. Organy podatkowe, co już zaznaczono, mogły przyjąć na podstawie poczynionych ustaleń, że sytuacja majątkowa skarżącej pozwala na regulowanie zaległości podatkowych. Inną jest sprawą, wykraczającą poza rozstrzygane kwestie, w jakim tempie podatniczka będzie w stanie wywiązywać się z ciążących na niej obowiązków. W tym jednak zakresie przepisy Ordynacji podatkowej stawiają jej do dyspozycji stosowne instytucje, z których może spróbować korzystać. Co się zaś tyczy kolejnego zarzutu, podważającego zasadność wyrażonego w uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej poglądu, że umorzenie zaległości w okolicznościach sprawy byłoby sprzeczne z interesem publicznym, to trzeba zauważyć, że jakkolwiek zwrot ten jest nieudany, to w istocie organ odwoławczy wskazywał (wynika z dalszej treści uzasadnienia) na wyjątkowość instytucji umorzenia w kontekście odstępowania w ten sposób od zasady powszechności opodatkowania i równego traktowania podatników, co samo w sobie jest stwierdzeniem słusznym. Poczynione powyżej uwagi nakazały uznać, że zaskarżona decyzja Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. nie narusza prawa, co uczyniło skargę nieuzasadnioną i spowodowało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.