I SA/Wr 286/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 66.313 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części uzasadniając, że pracuje dla A Gmbh z/s w B. w umowę zlecenie. Zarabia około 100 zł. Zajmuje się wyszukiwaniem klientów na różnego rodzaju zagraniczne kursy kształcące. Aktualnie nie zarabia żadnych pieniędzy. Od 23 maja 2013 r. cierpi na ropień śródręcza prawego, na potwierdzenie czego przedłożył zaświadczenie lekarskie. Zwrócił uwagę, że na rachunkach bankowych nie ma środków – są zajęte w postępowaniach egzekucyjnych w administracji i komorniczym. Dysponuje 20 udziałami w spółce z o.o. B z/s we W., których wartość została określona na 5.000 zł. Jednakże spółka obecnie faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie generuje żadnych zysków i prawdopodobnie zostanie zlikwidowana. Jej majątek wystarczy tylko na pokrycie wymagalnych zobowiązań i wkłady wniesione przez skarżącego nie zostaną mu zwrócone. Wnioskodawca wyjaśnił, że gdy jest w Polsce, mieszka u rodziny i znajomych. W zamian za wyżywienie pomaga ojcu w działalności gospodarczej (montaż parkietów), przy czym obecnie ze względu na kontuzję ręki nie jest w stanie pomagać. Żyje dzięki życzliwości rodziny i znajomych, którzy dają pieniądze na bieżące potrzeby. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, gdyż z żoną jest w separacji i nie wie gdzie mieszka. Żona też utrzymuje córkę. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego i majątkowego wnioskodawcy, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), które zostało doręczone na adres Kancelarii pełnomocnika, 21 sierpnia 2013 r., pismem z dnia 28 sierpnia 2013 r. wniesiono o przedłużenie terminu do 9 września 2013 r., przedkładając zwolnienie lekarskie skarżącego w dniach 3-9 września 2013 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie zostały nadesłane żadne dokumenty. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Przytoczona wyżej regulacja stanowi bowiem odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a prawo pomocy [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004). Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. Tymczasem wnioskodawca, wezwany w oparciu o powołany wyżej przepis, nie nadesłał żadnych z wymienionych w wezwaniu z dnia 14 sierpnia 2013 r. dokumentów ani oświadczeń. Dodać trzeba, że powyższe wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem zostało doręczone na adres Kancelarii pełnomocnika skarżącego 21 sierpnia 2013 r., a więc ww. termin upływał 28 sierpnia 2013 r. Natomiast dokument, który miał potwierdzać stan zdrowia wnioskodawcy uniemożliwiający dostarczenie żądanych oświadczeń i dokumentów, został wystawiony na okres od 3 do 9 września 2013 r. Co więcej, ze zwolnienia lekarskiego wynika, że wnioskodawca mógł chodzić, a w niniejszej sprawie działa przez profesjonalnego pełnomocnika. W każdym razie, pomimo przesunięcia daty rozpoznania przedmiotowego wniosku, termin wskazany przez pełnomocnika, w którym wnioskodawca miał się wywiązać z obowiązku ubiegając się o przyznanie prawa pomocy, upłynął bezskutecznie. Z kolei dane wynikające z urzędowego formularza wniosku budzą wątpliwości. Jedyne, co zostało wyjaśnione, to kwestia jednej z nieruchomości, której adres został podany na wniosku jako adres do korespondencji, gdyż dopiero w dalszych pismach pełnomocnika podany został nowy adres jego Kancelarii. Nie można było natomiast zweryfikować rzeczywistych dochodów skarżącego, wartości środków finansowych, jakimi dysponuje, a w dalszej kolejności dokonania oceny jego możliwości płatniczych w partycypowaniu w ponoszeniu kosztów sądowych przynamniej w części, przy uwzględnieniu miesięcznych niezbędnych bieżących wydatków. Z powyższych względów nie można było uznać przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy za zasadny i związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.