I SA/Wr 295/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wraz ze skargą kasacyjną, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że od grudnia 2013 r. jest bezrobotny, na utrzymaniu żony. Od 19 września 2014 r. pomiędzy małżonkami została ustanowiona rozdzielność majątkowa. Finansowo pomagają rodzice żony. Wnioskodawca nie posiada oszczędności i majątku, który mógłby spieniężyć. Z powodu stanu zdrowia nie może wykonywać pracy stojącej. Obecnie jest na trzecim roku studiów inżynierskich, niestacjonarnych, celem podniesienia kwalifikacji zawodowych i znalezienia pracy. Studia opłaca otrzymywanym stypendium socjalnym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką (ur. w 1995 r.), które są współwłaścicielkami mieszkania spółdzielczego. Żona jest obciążona kredytem w kwocie 3.000 zł i linią kredytową w wysokości 1.500 zł. Wnioskodawca ma natomiast blokadę na koncie na kwotę około 45.000 zł oraz wystawione tytuły wykonawcze przez Urząd Skarbowy. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z tytułu umowy o pracę i z działalności gospodarczej w wysokości 2.750 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: rata kredytu zaciągniętego na prowadzenie działalności gospodarczej 1.130 zł, dzierżawa za parking około 3.360 zł, czynsz 450 zł, media około 500 zł. Wymienione zostało też ubezpieczenie zdrowotne 300 zł. Do wniosku załączone zostały dokumenty dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy – kopia karty informacyjnej z pogotowia ratunkowego z 7 lipca 2016 r. (nieczytelna) i wyniku badania radiologicznego stawu skokowego. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na skutek wezwania wynika, że przychód z działalności gospodarczej żony skarżącego (parking strzeżony) w 2016 r. wyniósł 41.145 zł, a w styczniu 2017 r. – 3.180 zł przy wydatkach o wartości 3.366,39 zł, które ponoszone są przede wszystkim tytułem wymienionej w bieżących wydatkach dzierżawy. Żona skarżącego jest nadto zatrudniona na pełny etat w "A" Sp. z o.o., a jej średnie wynagrodzenie netto z ostatnich trzech miesięcy wyniosło 2.782,77 zł. Z zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków wynika, że wynoszą one łącznie około 7.770 zł, w tym m.in. spłata rat kredytowych to ponad 1.200 zł, spłata pełnomocnika zastępującego w postępowaniu podatkowym (faktura na kwotę 3.690 zł – miesięcznie po 200 zł) oraz adwokata (200 zł miesięcznie), a także wymieniona wyżej dzierżawa parkingu. Źródłem pokrycia tych wydatków (z wyjątkiem czesnego za studia i rat kredytowych, w spłacie których pomagają rodzice) jest wynagrodzenie żony skarżącego, jej działalność gospodarcza i pomoc rodziców. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Nie jest w stanie wygenerować wydruków z rachunków bankowych z uwagi na brak na nich jakichkolwiek operacji. Żona skarżącego natomiast oświadczyła, że wpłaty gotówkowe na rachunku bankowym, którego historia została przedłożona, pochodzą z prowadzonej działalności gospodarczej oraz od rodziców. Małżonkowie otrzymują stypendia socjalne, które przeznaczone są na opłaty na studia. Córka otrzymuje pieniądze, jeżeli małżonkowie je mają, w pozostałym zakresie opłaty związane ze studiami i pobytem we Wrocławiu pokrywają teściowie skarżącego. Żona posiada samochód osobowy marki Seat Altea 1,9 TDi, rocznik 2004 r. o wartości około 13.400-16.900 zł Na rachunku bankowym należącym do żony skarżącego odnotowane są operacje związane z działalnością gospodarczą, własnym utrzymaniem oraz wpłaty z tytułu wynagrodzenia za pracę, wpłaty rodziców, W. i E. K. i wpłaty gotówkowe. Łączna kwota wpływów z wynagrodzenia, pomocy rodziców i stypendium wynosiła w listopadzie 2016 r. 7.806 zł, w grudniu 2016 r. 9.468,43 zł i w styczniu 2017 r. 4.116,45 zł. Wnioskodawca przedłożył również wydruki rachunku powiązanego ze spłacanym kredytem. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r., skarżący został zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 1.500 zł. W związku z tym, bez wezwania, opłacił pozostałą część, to jest 1.511 zł. Ponadto skarżący jest również stroną w sprawie I SA/Wr 54/17, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 4.049 zł i złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek na obecnym etapie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że stosownie do treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Zatem aktualnie de facto chodzi o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, który na podstawie powołanej regulacji prawnej wynosić będzie 1.506 zł. Zauważyć też trzeba, że sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna skarżącego od czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r. nie uległa zmianie – nadal jest bez pracy, jest na studiach inżynierskich, a dochody rodziny pochodzą z wynagrodzenia za pracę i z działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę oraz z pomocy udzielanej przez rodziców. W takich samych okolicznościach wnioskodawca, nie wnosząc sprzeciwu i nie będąc wzywany do uiszczenia wpisu ponad kwotę, z której został zwolniony, wpłacił na rachunek Sądu 1.511 zł. Zatem już z tego faktu wywieść należy, że kwota 1.500 zł nie stanowi dla wnioskodawcy bariery finansowej. Ponadto należy zwrócić uwagę na dane wynikające z oświadczeń i przedłożonych dokumentów. Przede wszystkim z wydruków rachunku bankowego należącego do żony wnioskodawcy wynika, że wpływy tylko z jej wynagrodzenia, wpłat dokonywanych przez jej rodziców oraz ze stypendium wynosiły: w listopadzie 2016 r. 7.806 zł, w grudniu 2016 r. 9.468,43 zł i w styczniu bieżącego roku 4.116,45 zł. Tymczasem miesięczne wydatki rodziny wynoszą około 4.400 zł. Przy czy w kwotę tych wydatków nie została wliczona dzierżawa terenu pod parking, gdyż stanowi ona koszt uzyskania przychodu w działalności gospodarczej i jest pokrywana całkowicie z tego przychodu, wynoszącego miesięcznie około 3.200 zł. Zatem, jak wynika z powyższego, wnioskodawca z żoną mieli możliwość poczynienia oszczędności w listopadzie i grudniu 2016 r. w kwocie przynajmniej 7.000 zł. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że ponoszenia kosztów sądowych, w tym również wpisu od skargi kasacyjnej, należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie zaś skarga została wniesiona 19 lutego 2016 r. Nadto znana była skarżącemu ocena jego możliwości płatniczych, wyrażona w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2016 r. Dodać też tylko wypada, że żona wnioskodawcy pracuje w spółce B, w której – jak wynika z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego – wspólnikiem z większością udziałów i prezesem zarządu jest W. K. (jej ojciec), który w listopadzie i grudniu 2016 r. wpłacił na jej rachunek bankowy tytułem "wpłaty" łącznie około 9.000 zł. Wynika stąd, że pomoc rodziców w przypadku skarżącego i jego żony jest znaczna, a przypomnieć trzeba, że możliwości płatnicze osoby fizycznej kształtuje nie tylko jej sytuacja finansowa i majątkowa, ale i rodzinna. Powtórzenia też w wymaga stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2016 r., odnośnie małżeńskiej rozdzielności majątkowej, na którą wnioskodawca konsekwentnie się powołuje. Mianowicie w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia jest, że wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem. Istotne jest, że małżonkowie mieszkają wspólnie, a tym samym partycypują w wydatkach związanych z utrzymaniem jednego gospodarstwa domowego. Inaczej bowiem finansowane jest gospodarstwo jednoosobowe, inaczej kształtują się koszty utrzymania w sytuacji, gdy dwie lub kilka osób mieszka wspólnie, a nadto każda z nich uzyskuje mniejsze lub większe dochody. Poza tym, małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Mając zatem na uwadze powyższe, zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca miał możliwość zgromadzenia środków pieniężnych na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej, który na obecnym etapie postępowania stanowi już jedyny koszt sądowy. Powyższa ocena nie ulega też zmianie przy uwzględnieniu konieczności opłacenia wpisu od skargi w sprawie I SA/Wr 54/17, wynoszącego 4.049 zł. W związku z tym postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.