I SA/Wr 299/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: III-XII 2004 r., I-XII 2005 r., I-XII 2006 r. i I-XI 2007 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisów sądowych w kwocie przewyższającej 300 (słownie: trzysta) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata uzasadniając, że jest inwalidą pierwszej grupy w związku z podziecięcym porażeniem mózgowym, tym samym jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Wskazał, że otrzymywana renta w wysokości 723 zł nie wystarcza nawet na normalną egzystencję i zakup niezbędnych leków. Nie może liczyć na pomoc matki będącej aktualnie bezrobotną, ani ojca, który od wielu lat zalega z płatnością alimentów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką i bratem, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskuje z tytułu renty w wysokości 723,17 zł netto, a jego brat na podstawie umowy o pracę – 1.150 zł netto. Na wezwanie Referendarza sądowego do sprecyzowania żądania wniosku, czy skarżący wnosi o ustanowienie adwokata, czy radcy prawnego oraz do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego, nadesłane zostało oświadczenie o posiadanym środku transportu wraz z kopią dowodu rejestracyjnego, zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, wyciągi z posiadanego rachunku bankowego, dokumenty potwierdzające udzielenie pożyczki przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i całkowitą jej spłatę, informacja o rocznym obliczeniu podatku skarżącego przez organ rentowy za 2007 i 2008 r., zeznania podatkowe jego matki i brata za lata 2007 i 2008, oświadczenie matki, I. B., że nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, informacja o jej stanie zadłużenia w banku na dzień 29.09.2008 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia brata skarżącego, a także rachunki i dowody dokonania opłat. Z powyższych dokumentów wynika, że wnioskodawca posiada samochód osobowy marki Hyundai Atos, rocznik 2000, o wartości 8 tys. zł, który został zakupiony za pożyczkę uzyskaną przez PFRON, spłaconą całkowicie w 2006 r. W 2007 r. dochód skarżącego z tytułu renty wyniósł 7.170 zł, a w 2008 r. – 7.558 zł. Jego matka za powyższe lata uzyskała dochód w kwotach: 10.611,10 zł i 5.299,61 zł, brat – 17.830,20 zł i 17.8856,70 zł, w tym również z działalności prowadzonej osobiście. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą łącznie około 2.200 zł, w tym m.in. na telewizję kablową (100 zł), telefon i Internet (90 zł), leki dla skarżącego i jego matki 160 zł oraz witaminy dla brata (50 zł), żywność i środki czystości (1.500 zł). Dodatkowym wydatkiem jest kwota 1.790 zł tytułem opłaty za semestr studiów brata. W zestawieniu wydatków ponoszonych miesięcznie wymienione zostały też obciążenia komornicze bez podania ich wysokości. Jako źródła finansowania wydatków wskazane zostały: wynagrodzenie brata – 1.150 zł, renta – 764 zł, alimenty – 80 zł (łącznie 1.994 zł) oraz oszczędności matki z okresu, gdy pracowała. Stan zadłużenia matki w banku, które powstało na podstawie umowy z 2003 r. zawartej w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, wynosi z odsetkami 51.535,36 zł. Zaległość w czynszu za mieszkanie, które zajmuje rodzina wnioskodawcy, wynosi 2,987,36 zł Zgodnie z art. 245 § 2 i art. art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze przedstawione przez skarżącego dane oraz przytoczoną regulację, stwierdzić należy, że wykazana została możliwość częściowego pokrycia kosztów sądowych. Dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną, zaś Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Zwrócić należy uwagę, że dochody rodziny wnioskodawcy zapewniają pokrycie bieżących wydatków związanych z utrzymaniem własnym i mieszkania, a nadto zapewniają pokrycie wydatków, które dla niezbędnej egzystencji nie są konieczne (telewizja kablowa, witaminy dla brata). Ponadto w ocenie rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie przedstawił wszystkich informacji. Złożył bowiem jedynie informację o obliczonym przez ZUS podatku rocznym. Z przedmiotu sprawy, w której wniosek został złożony oraz z akt podatkowych wynika natomiast, że w 2007 r. uzyskiwał dodatkowe dochody, które nie były zgłoszone do opodatkowania, dokonując sprzedaży towarów przez portal internetowy Allegro. Stąd powstają wątpliwości co do jego rzeczywistych dochodów. Nie są też zrozumiałe oświadczenia dotyczące alimentów, gdyż w uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że ojciec od lat zalega z ich płatnością, następnie wymienił je w kwocie 80 zł jako jedno ze źródeł finansowania miesięcznie ponoszonych wydatków. Co do zadłużenia matki i obciążeń komorniczych, to nie zostało wyjaśnione, czy obciążenia te mają związek z zadłużeniem bankowym, w jakiej wysokości obciążenia są spłacane miesięcznie oraz w jaki sposób matka skarżącego rozlicza się z bankiem z zadłużenia. Skarżący wniósł skargę na decyzję organu podatkowego w lutym 2009 r. Od tego czasu powinien spodziewać się ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, wszczętej powyższą skargą i poczynić stosowne oszczędności celem ich pokrycia choć w części. Opłacenie wpisów sądowych w kwocie 300 zł, którą w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżący był w stanie zaoszczędzić, nie powinno pociągać za sobą uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego rodziny. Co do żądania o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, to zauważyć należy, że skarżący nie sprecyzował, czy wnosi o ustanowienie radcy prawnego czy adwokata. Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy jest natomiast postępowaniem wnioskowym, co oznacza, że Sąd (referendarz sądowy) jest związany żądaniem wnioskodawcy i nie ma możliwości podejmowania w tym zakresie czynności z urzędu (tu: dokonać samodzielnie wyboru profesjonalnego pełnomocnika). W konsekwencji należało w tej części wniosku odmówić przyznania prawa pomocy. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.