I SA/Wr 299/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: IX – XII 2004 r., I – XII 2005 r., I – XII 2006 r. i I – XI 2007 r. wskutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 maja 2009 r. postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Wraz z wniesieniem do tutejszego Sądu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., T. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W motywach swego wniosku skarżący wskazał, że na skutek przebytego [...] jest inwalidą pierwszej grupy, niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Otrzymywana z tego tytułu renta jest niewystarczająca, a pomoc matki jest niemożliwa, z uwagi na to, iż jest ona osobą bezrobotną. Ojciec nie uiszcza należnych alimentów, zalegając z płatnością za okres wielu lat. Sytuacja skarżącego nie pozwala na opłacenie skargi, a tym bardziej na skorzystanie z pomocy prawnej pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką i bratem, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochód z tytułu renty wynosi 723,17 zł netto, a dochód jego brata uzyskiwany na podstawie umowy o pracę - 1.150 zł netto. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego, nadesłane zostało oświadczenie o posiadanym środku transportu, zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, wyciągi z posiadanego rachunku bankowego, dokumenty potwierdzające udzielenie pożyczki przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i całkowitą jej spłatę, informacja o rocznym obliczeniu podatku skarżącego przez organ rentowy za 2007 i 2008 r., zeznania podatkowe jego matki i brata za lata 2007 i 2008, oświadczenie matki, I. B., że nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, informacja o jej stanie zadłużenia w banku na dzień 29.09.2008 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia brata skarżącego, a także rachunki i dowody dokonania opłat. Z powyższych dokumentów wynika, że wnioskodawca posiada samochód osobowy marki [...], rocznik [...], o wartości 8 tys. zł, który został zakupiony za pożyczkę uzyskaną z PFRON, spłaconą całkowicie w 2006 r. W 2007 r. dochód skarżącego z tytułu renty wyniósł 7.169,52 zł, a w 2008 r. - 7.557,82 zł. Jego matka za powyższe lata uzyskała dochód w kwotach: 10.611,10 zł i 5.299,61 zł, brat - 17.830,20 zł i 17.856,70 zł. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą łącznie około 2.200 zł, w tym na telewizję kablową (100 zł), telefon i Internet (90 zł), leki dla skarżącego i jego matki (160 zł) oraz witaminy dla brata (50 zł), żywność i środki czystości (1.500 zł). Dodatkowo brat skarżącego ponosi wydatek 1.790 zł tytułem opłaty za semestr studiów. W zestawieniu wydatków ponoszonych miesięcznie wymienione zostały również obciążenia komornicze, jednak bez podania ich wysokości. Jako źródła finansowania wydatków wskazano: wynagrodzenie brata - 1.150 zł, renta - 764 zł, alimenty - 80 zł (łącznie 1.994 zł) oraz oszczędności matki z okresu, gdy pracowała. Stan zadłużenia matki w banku, które powstało na podstawie umowy z 2003 r. zawartej w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, wynosi wraz z odsetkami 51.535,36 zł. Zaległość w uiszczaniu czynszu za mieszkanie zajmowanego przez rodzinę wnioskodawcy na dzień 31 marca 2009 r. wyniosła 2.987,36 zł. Postanowieniem z dnia 25 maja 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisów sądowych w kwocie przewyższającej 300 złotych. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem wniesionego sprzeciwu, w którym skarżący przytoczył uprzednio wskazywane okoliczności dotyczące jego sytuacji finansowej. Nadto podniósł, że uzyskiwany dochód kształtuje się poniżej minimum socjalnego, a dochody rodziny nie pozwalają na niezbędną codzienną rehabilitację. Skarżący zaznaczył, że środki uzyskane ze sprzedaży towarów, których dotyczy niniejsze postępowanie zostały przeznaczone na uregulowanie opłat i nie istniała możliwość poczynienia żadnych oszczędności. Podał, że ponoszone wydatki na telewizję kablową, telefon i Internet mają charakter konieczny, gdyż jako osoba niepełnosprawna zostałby odcięty od świata. Dodatkowo skarżący wskazał, iż sytuacja jego rodziny uległa pogorszeniu, gdyż w dniu [...] uzyskał informację z ZUS o częściowym zajęciu renty. W tym też dniu urząd skarbowy zajął jego konto bankowe. Wobec tego skarżący nie ma realnej możliwości pokrycia kosztów sądowych i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, o ustanowienie którego wnioskuje, precyzując, iż wniosek dotyczy ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 upsa prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Art. 245 § 1 upsa stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do art. 245 § 2 powołanej ustawy procesowej - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – zgodnie z § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z uregulowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 upsa wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie, częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podstawą takiej oceny zaistniałej sytuacji są takie okoliczności jak niski łączny dochód członków rodziny skarżącego pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, znaczne zaległości w regulowaniu bieżących zobowiązań i wysokie zadłużenie matki skarżącego. Dodatkowo sytuacja skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu z uwagi na zajęcie rachunku bankowego przez urząd skarbowy oraz częściowe zajęcie świadczenia otrzymywanego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a przez to obniżenie kwoty renty wypłacanej skarżącemu do 595 zł. W ocenie Sądu tak ukształtowana sytuacja materialna skarżącego spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, obejmującym – stosownie do treści art. 245 § 2 upsa - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z tych względów i na podstawie 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.