I SA/Wr 300/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące listopad i grudzień 2012 r. oraz styczeń, luty, marzec, maj i czerwiec 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika – doradcę podatkowego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 5.915 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego z uwagi na zabezpieczenie wszystkich środków w postępowaniu egzekucyjnym w związku z zobowiązaniami podatkowymi w podatku akcyzowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego została zakreślona, pozostałych rubryk nie wypełniono. Z dokumentów i oświadczeń złożonych w wyniku wezwania, skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jego żona, z którą zajmuje mieszkanie czynszowe komunalne. Głównym najemcą tej nieruchomości jest teściowa zajmująca odrębną kondygnację budynku i prowadząca odrębne gospodarstwo domowe. Opłaty związane z czynszem i energią elektryczną opłacają wspólnie – po 150 zł czynsz i po 80 zł prąd. Małżonkowie poza tym ponoszą wydatki na gaz w kwocie 40 zł i na żywność 1.200 zł. W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wymienione zostały też raty leasingowe i kredytowe w łącznej wysokości 10.115 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych – wszystkie zostały zablokowane przez organ egzekucyjny. Nie posiada też lokat ani kart kredytowych. Posiada samochód osobowy VW Golf, rocznik 1990, o wartości 2.000 zł, zajęty w postępowaniu egzekucyjnym oraz cysternę o wartości 120.000 zł w leasingu. Z przedłożonych dokumentów finansowych wynika, że w 2014 r. wnioskodawca uzyskał przychód z działalności gospodarczej w kwocie 323.089,64 zł. Za 2015 r. zeznanie nie zostało przedłożone. Do końca marca 2016 r. przychód ten wyniósł 56.513,54 zł z odnotowaną stratą w kwocie 7.522,77 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za styczeń, luty i marzec 2016 r., wnioskodawca dokonał w tych miesiącach dostaw towarów i usług o wartości odpowiednio 16.964 zł 21.464 zł i 18.085 zł. Jednocześnie dokonał zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty odpowiednio 14.975 zł, 16.487 zł i 22.409 zł. Pozostałe przedłożone dokumenty potwierdzają spłaty kredytów, pożyczek, rat leasingowych oraz zaległości w opłatach i zobowiązaniach. W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia na wstępie wymaga, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem referendarza, wnioskodawca w takiej sytuacji się nie znajduje, a poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 5.915 zł, nie spowoduje ograniczenia środków pieniężnych na pokrycie podstawowych potrzeb socjalnych. Takie bowiem wytyczne narzuca powołana wyżej regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zauważyć należy, że wbrew temu, co twierdzi wnioskodawca, jego działalność nadal przynosi niemałe przychody – do końca marca bieżącego roku wyniosły one ponad 56.000 zł, co daje średnio w miesiącu około 18.000 zł. nawet jeżeli odliczyć od tego przychodu koszty rat kredytowych w całości, gdzie odsetki stanowią koszt podatkowy oraz rat leasingowych będących w całości kosztem uzyskania przychodu, to nadal pozostaje wnioskodawcy 9.000 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że wnioskodawca dokonywał zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty kilkunastu tysięcy zł, z czego należy wnosić, że dysponował środkami na te zakupy. Co za tym idzie, mógł poczynić rezerwy na opłacenie kosztów sądowych. Argumentację wnioskodawcy, ze wszystkie jego środki zostały zajęte przez organ egzekucyjny, należy ocenić jako chybioną. Wskazać trzeba, ze zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawca ma zablokowane środki na rachunkach bankowych. Tymczasem nadal odnotowuje znaczne obroty, z czego wywieść należy, że działalność prowadzi z pominięciem rachunków bankowych. Oznacza to też, że dysponuje środkami pieniężnymi, których nie można zająć w postępowaniu egzekucyjnym. Fakt, że uzyskując wysokie przychody, wnioskodawca odnotował jednocześnie stratę, nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Wartości takie jak strata i dochód są wynikiem ponoszenia większych czy mniejszych kosztów uzyskania przychodu, na wysokość których w dużej mierze ma wpływ sam przedsiębiorca. Są poza tym wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też dla oceny tej sytuacji to wartość przychodów jest najbardziej wymierna. Wnioskodawca posiada wprawdzie zaległości w płatnościach czynszu czy niektórych rat kredytowych. Nie jest to jednak wyznacznik dla oceny możliwości płatniczych. Poza tym koszty sądowe jako danina publiczna zawsze winny być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym. Dodać trzeba końcowo, że kosztów swego udziału w sprawie przed sądem administracyjnym należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi i od tej daty czynić stosowne rezerwy na ich pokrycie. Zwłaszcza, że ponoszenie kosztów sądowych wiąże się z dokonywaniem jednorazowych wpłat – nie jest to stałe miesięczne obciążenie. Najwyższym kosztem sądowym zaś jest zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis od skargi. Skarga w niniejszej spawie została wniesiona 23 lutego 2016 r. Mając na uwadze powyższe, zdaniem referendarza, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojego i jego żony. W związku z tym, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.