I SA/Wr 3049/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska- sprawozdawca Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2004r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości położonej we W. przy ul. N. [...] za 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...] 2. orzeka, iż decyzje wymienione w punkcie 1. nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent W. ustalił T. K. podatek od nieruchomości na 2002 r., należny w związku z posiadaniem nieruchomości położonej we W. przy ul. N. [...], na kwotę [...]. Do opodatkowania przyjęto budynki związane z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna o pow. 430 m2 oraz grunty związane z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna oraz nie związane z budownictwem mieszkaniowym o powierzchni 701 m2. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 2 ust. 1 pkt od 1 do 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) Wysokość podatku ustalono na podstawie złożonego przez skarżącego wykazu nieruchomości. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy oraz ostateczne ustalenie faktycznych granic gruntu i zabudowy, będącej przedmiotem opodatkowania, a także o rozliczenie się ze skarżącym z poniesionych na tę nieruchomość nakładów. Ponadto wskazał, iż od marca 2000 r. posiada ograniczony dostęp do nieruchomości i użytkuje nieruchomości o pow. [...], a grunt o pow. [...]. Skarżący zarzucił, że ograniczony dostęp do nieruchomości związany jest z użytkowaniem tej nieruchomości przez s.c. A, której to bezprawnie Gmina wydzierżawiła część nieruchomości. Gmina w ocenie skarżącego przyjęła do opodatkowania niewłaściwą powierzchnię budynków i gruntów. Decyzją z dnia [...] nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. Stwierdzono, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży m in. na osobach fizycznych, które posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych. Z zebranych w sprawie materiałów wynika, że [...] na podstawie aneksu do umowy dzierżawy zawartej [...] pomiędzy Gminą W. a B spółka z o.o. we W. skarżący stał się dzierżawca nieruchomości przy ul. N. [...] we W. Ponieważ zalegał z opłatami czynszu umowa została wypowiedziana przez Gminę, wezwano też dzierżawcę do wydania przedmiotu umowy. Skarżący nieruchomości nie wydał, a zatem stał się jej posiadaczem bez tytułu prawnego. Osoby fizyczne zobowiązane są zgłosić do opodatkowania budynki i grunty poprzez złożenie organowi gminy wykazu nieruchomości. W dniu [...] skarżący złożył wykaz nieruchomości do opodatkowania. Z wykazu tego wynikało, że opodatkowaniu podlegają nieruchomości (budynki) o powierzchni [...] oraz grunty o powierzchni [...]. Tego samego dnia skarżący złożył kolejny wykaz nieruchomości, w którym wykazał mniejszą niż w poprzednim powierzchnię do opodatkowania. Skarżący złożył także oświadczenie, iż wymienione w wykazie nieruchomości użytkuje od lutego 1997 r. Drugi wykaz organ pierwszej instancji przejął do opodatkowania zaskarżoną decyzją. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż decyzja jest prawidłowa bo do opodatkowania przyjęto powierzchnie zgodnie z wykazem przedstawionym przez podatnika. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik zarzucił, że decyzja ustalająca podatek od nieruchomości, położonej przy ul. N. [...] we W. jest nieprawidłowa, gdyż wydano ją w oparciu o błędną deklarację tj. niezgodną ze stanem faktycznym. Skarżący poinformował, że pomiar nieruchomości był dokonany w 1995 r. i będzie on przedmiotem kontroli przeprowadzonej we wrześniu 2002 r. Do akt skarżący dołączył protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 6 września 2002 r. na podstawie art. 281 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W wyniku kontroli (po dokonaniu obmiarów) ustalono, że całkowita powierzchnia budynków wynosi [...] - z wyłączeniem powierzchni klatki schodowej w budynku kotłowni oraz zaliczeniu 50% do powierzchni użytkowej budynku składu opału wynosi [...]. W powierzchni tej zawarta jest powierzchnia użytkowana przez s.c. A, która wynosi [...]. Powierzchnię gruntów ustalono na podstawie aneksu z dnia 19 czerwca 1995 r. do umowy dzierżawy przyjmując, że nieruchomość oddana skarżącemu obejmuje działkę nr [...], AM- [...] obręb Południe o powierzchni [...]. W protokole zobowiązano skarżącego do złożenia w terminie 7 dni prawidłowego wykazu nieruchomości tj z uwzględnieniem ustaleń kontrolujących. Skarżący po złożeniu skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłał jeszcze kilka pism procesowych: Pismo z dnia [...] - dotyczyło spraw skarżącego z lat 1996-2000. W piśmie z dnia [...] skarżący zarzuca, że organ odwoławczy nie przekazał sądowi pełnej dokumentacji w szczególności brak zeznania podatkowego za 2002 r. i korekt za lata od 21 września 1994 r. do 31.12. 2001 r. oraz przed wydaniem decyzji nie okazał zebranego materiału dowodowego. Skarżący zarzuca, że treści uzasadnienia decyzji wynika, iż organ odwoławczy uznaje dane przyjęte do wymiaru za 2002 r. za zgodne z zeznaniem skarżącego, co nie jest prawdą bo do odwołania skarżący dołączył wykaz nieruchomości, który zawierał inne podstawy i stawki niż te wynikające z decyzji Prezydenta W. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie mógł użytkować spornej nieruchomości ze względu na powierzenie zarządu tej nieruchomości s.c. A i wydzierżawienie tej firmie znacznej części nieruchomości. W ostatnim piśmie z dnia [...] skarżący oświadczył, iż powierzchnia zabudowy spornej nieruchomości jest mniejsza od wykazanej w dokumentach Gminy i wynosi: budynki – [...], grunt – [...] (tj. zgodnie z zeznaniem złożonym w 1996 r.) zatem wymiar podatku za 2002 r. jest zawyżony. Do pisma skarżący dołączył szereg dokumentów nie związanych z przedmiotową sprawą oraz umowę dzierżawy nr [...] z dnia 20 sierpnia 1997 r. zawartą między Gminą a wspólnikami s.c. A, dotyczącą części nieruchomości zabudowanej położonej we W. przy ul. N. [...]. Z umowy wynika, że Gmina wydzierżawiła s.c. A budynki o powierzchni [...] oraz grunt o powierzchni [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niezapoznania skarżącego z materiałem dowodowym wskazano, że organ odwoławczy wydał decyzję wyłącznie na podstawie dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji. W zakresie zarzutu ustalenia podatku w oparciu o deklaracje niezgodna ze stanem faktycznym wyjaśniono, ze podatek od nieruchomości został ustalony zgodnie z art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej na podstawie złożonego przez podatnika wykazu nieruchomości. Wskazano ponadto, że przepisy nie przewidują ulg dla posiadaczy, którzy nie korzystają z całej wykazanej powierzchni nieruchomości i bez znaczenia jest przyczyna powodując niemożność korzystania z nieruchomości, jak również nie przewidują ulg związanych z ponoszonymi przez posiadacza nakłady. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z dyspozycja art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w któiych skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając zaskarżoną decyzję w tym zakresie należy stwierdzić, iż narusza ona przepisy procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z obowiązujących przepisów art. 2 ust 1 pkt 4 oraz art.6 ust.6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz.31 ze zm.) wynika, że w związku z posiadaniem bez tytułu prawnego części nieruchomości położonej we W. przy ul. N. [...], na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości, jak również obowiązek złożenia wykazu nieruchomości. Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 7 powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent) właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Jeśli zobowiązanie ustalane jest w drodze decyzji o charakterze konstytutywnym, wydanie decyzji winno poprzedzać postępowanie podatkowe przeprowadzone zgodnie z przepisami działu IV Ordynacji podatkowej. Złożenie w przedmiotowej sprawie przez skarżącego wykazu nieruchomości nie zwalniało organu pierwszej instancji z obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przed wydaniem decyzji. Skarżący złożył bowiem dwa wykazy nieruchomości, podając w nich różne powierzchnie gruntu i budynków podlegających opodatkowaniu. Bez przeprowadzenia postępowania nie można ustalić, który z wykazów jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Zgodnie z przepisem art. 165 §5 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania jeśli sprawa dotyczy ustalania zobowiązań podatkowych, zgodnie z przepisami ustalanych corocznie, ale tylko wówczas gdy stan faktyczny na podstawie, którego ustalono wysokość zobowiązania za poprzedni okres nie uległ zmianie. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Postępowanie należało zatem przeprowadzić, zgodnie z przepisami dziełu IV Ordynacji podatkowej. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe winny zapewnić stronie możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji wydał decyzję nie wszczynając ani nie prowadząc żadnego postępowania mimo, iż z posiadanych przez organ wykazów nieruchomości wynikało, że podatnik przynajmniej w jednym z wykazów przedstawia stan niezgodny z rzeczywistością. W sprawie nie ustalono zatem jaka była faktycznie powierzchnia spornej nieruchomości znajdującej się w posiadaniu podatnika co oznacza, że nie ustalono stanu faktycznego i nie podjęto żadnych czynności, które pozwoliłyby na jego ustalenie. Dopiero po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy przeprowadzono kontrolę mającą na celu zweryfikowanie zgodności stanu rzeczywistego z danymi wynikającymi ze złożonych przez skarżącego deklaracji. Braki w zakresie ustalenia jaka faktycznie powierzchnia gruntów i budynków podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości uniemożliwiają wypowiedzenie się w zakresie prawidłowości ustalenia podatku. Uchybienia proceduralne stwierdzone w przedmiotowej sprawie tj. w szczególności naruszenie przepisów art. 122, art. 123, art. 165 § 2 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozpatrując przedmiotową sprawę należy mieć na uwadze także fakt, iż na podstawie umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...] zawartej między Gminą W. a wspólnikami s.c. A, spółka ta użytkuje część nieruchomości zabudowanej położonej we W. przy ul. N. [...]. Oznacza to, że skarżący bez tytułu prawnego posiada tylko część spornej nieruchomości, pozostałą część w rozmiarach wynikających z umowy dzierżawy współposiadają inne osoby zgodnie z wolą właściciela. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.