I SA/Wr 3058/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna -Anna Stec Sędziowie : NSA - Barbara Adamiak Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska ( sprawozdawca) Protokolant: - Halina Rosłan Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2004r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu cła I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji 1 Sygn.akt3ISA/Wr3058/01 UZASADNIENIE W dniu [...] Dyrektor Urzędu Celnego we W. decyzją sygn. [...] , powołując się na przepisy art.248 Kodeksu celnego oraz §3, §4 ust.l, §5, §6 i §9 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 grudnia 1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia ( Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm. ) - odmówił zwrotu cła na wniosek B. K. za samochód marki Mercedes Sprinter 312D , rok produkcji 1990, nr nadwozia [...], który został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie decyzji tego organu z dnia [...] sygn. [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ celny wskazał, że wnioskodawczyni zwróciła się z wnioskiem o zwrot cła na podstawie art.248 Kodeksu celnego, nie dochowując jednak przy tym trybu postępowania określonego przepisami przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 29 grudnia 1997r., a w szczególności wywóz towaru za granicę dokonany przed złożeniem wniosku o zwrot cła uniemożliwił organowi celnemu dokonanie czynności przewidzianych przepisami prawa tzn. oględzin w celu ustalenia tożsamości towaru. Od powyższej decyzji B. K. wniosła do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazała, że dokumenty, które otrzymała przy nabyciu w dniu [...] przedmiotowego samochodu świadczyły o wszelkich prawidłowościach, jednakże Wydział Komunikacji we W. odmówił wydania stałego dowodu rejestracyjnego, gdyż okazało się , że dokumenty były fałszywe , a cło i podatek nie zapłacone. Uprzednio Wydział Komunikacji w G. W. wydał legalny dowód rejestracyjny na ten pojazd. Relacjonując dalej przebieg kilku wizyt w Urzędzie Celnym we W. strona podniosła między innymi , że poinformowano ją tam o konieczności uiszczenia należności celnych oraz podatku od towarów i usług, jeżeli miałaby zatrzymać samochód. Wobec tego wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Celnego o objęcie pojazdu procedurą celną. Decyzję tę wydano w dniu [...]. Na jej podstawie zapłaciła należne cło, lecz później samochód odebrano na mocy postanowienia Prokuratury Rejonowej w G. W. o zatrzymaniu auta. Prosząc o informację związaną z procedurą odzyskania cła została powiadomiona ustnie przez Zastępcę Dyrektora Urzędu Celnego we W. , pod koniec 2000r. , że w tym celu powinna posiadać dokument SAD wywozowy wobec czego strona podjęła działania mające przyspieszyć przekazanie za granicę samochodu prawowitemu właścicielowi - firmie niemieckiej. Wywóz samochodu nastąpił przy udziale celnika Urzędu Celnego w G.W. Po otrzymaniu dokumentu SAD przedłożyła go w Urzędzie Celnym we W. przy sporządzaniu - zgodnie z pouczeniem Dyrektora tego organu - wniosku o zwrot cła, jak następnie się okazało - na nieodpowiednim formularzu , który musiała później uzupełnić na wezwanie urzędu .Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżąca zarzuciła, iż jest 2 Sygn.akt3ISA/Wr3058/01 niedorzecznością żądanie przez organ celny, by wniosek o zwrot cła został złożony przed wywozem pojazdu, ponieważ Urząd Celny we W. otrzymał postanowienie Prokuratury , a nadto wywóz samochodu nastąpił przy udziale Urzędu Celnego . Rozpatrując przedmiotową sprawę Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził , że zgodnie z art.248 §1 Kodeksu celnego zwrot cła może nastąpić po ustaleniu, ze zarejestrowana kwota cła dotyczy towarów objętych procedurą celną i nie przyjętych przez osobę wprowadzającą, ze względu na to, iż w chwili, o której mowa w art.69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Nie uznaje się przy tym za towary wadliwe towarów uszkodzonych po ich zwolnieniu. Zwrot cła jest dopuszczalny, gdy towary zostały wywiezione poza polski obszar celny (art.248 §2 pkt 2). W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie wskazany przez stronę, jako podstawa zwrotu cła, przywołany wyżej art.248 Kodeksu celnego, nie znajduje zastosowania, gdyż przepis ten wymaga (§1), by towar objęty procedurą celną nie został przyjęty przez osobę wprowadzającą, ze względu na to, iż w chwili o której mowa w art.69 (przyjęcie zgłoszenia) był on wadliwy lub niezgodny z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tego towaru. Tymczasem z akt sprawy wynika, że, po pierwsze: samochód marki Mercedes Sprinter został przez B. K. przyjęty, po drugie zaś: B. K. nie była osobą, która wprowadziła samochód na polski obszar celny. Dokonała bowiem jego zakupu w Polsce. Niezależnie od powyższego, za koniecznością utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. przemawiają również argumenty wskazane w tejże decyzji. Stwierdzić bowiem należy, zdaniem organu odwoławczego, iż sam wywóz towaru uprzednio dopuszczonego do obrotu nie stanowi wystarczającej podstawy do uzyskania zwrotu cła. Niezbędne jest bowiem zachowanie przez stronę (jak i - w konsekwencji - przez organ celny) pewnych, ściśle określonych przepisami prawa, formalności. Taki szczegółowy tryb postępowania i warunki dokonania zwrotu cła zostały szczegółowo ustalone w przywołanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z 19 grudnia 1997r., wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art.252 §1 Kodeksu celnego. Organ II instancji wywodził nadto , iż tryb zwrotu cła przewiduje w szczególności: złożenie wniosku (sporządzonego wg określonego wzoru) w urzędzie celnym, w którym zarejestrowano należności celne (§3 i §4 ust.l), wystąpienie ww. urzędu celnego do organu właściwego ze względu na miejsce, w którym znajduje się towar o przeprowadzenie oględzin tego towaru w celu sprawdzenia prawdziwości danych zawartych we wniosku o zwrot cła i spełnienia wymogów z art.248 Kodeksu celnego (§5), - zwrócenie całości dokumentów z informacją o wyniku oględzin w terminie 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia (§6). Natomiast warunki zwrotu cła przewidują m.in. wydanie decyzji o zwrocie cła pod 3 Sygn.akt3ISA/Wr3058/01 warunkiem wywozu towaru w zakreślonym przez organ terminie, nie dłuższym niż 14 dni od dnia doręczenia decyzji o zwrocie cła (§7 pkt 4 i §8). Zgodnie z §9 rozporządzenia, do dnia wydania decyzji w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych, towar, którego dotyczy wniosek, nie może bez uprzedniej zgody organu celnego zostać przekazany w inne miejsce niż to, które zostało wskazane we wniosku (tym bardziej więc nie może zostać z kraju wywieziony). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nadmieniono przy tym , że przywołane, powszechnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości odstąpienia od określonego wyżej trybu postępowania w sytuacji, w której dany podmiot pragnie ubiegać się o zwrot cła. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest niesporne, że z wnioskiem o zwrot cła B. K. wystąpiła do organu celnego już po wywozie samochodu poza polski obszar celny. Tym samym nie został zachowany przewidziany w takich przypadkach, a wynikający z ww. rozporządzenia Rady Ministrów, tryb postępowania. Z tych powodów organ celny pierwszej instancji zasadnie odmówił zwrotu cła. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając, że przedmiotowy samochód nabyła w dobrej wierze. Gdy podczas czynności rejestracyjnych okazało się , że brakuje opłat z tytułu należności podatkowo-celnych wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Celnego we W. o naliczenie cła .Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Urzędu Celnego we W. dopuścił towar do obrotu na polskim obszarze celnym i dokonał obliczenia kwoty długu celnego , którą skarżąca uiściła. Po opłaceniu okazało się , że towar pochodzi z kradzieży, czego strona skarżąca w chwili nabycia nie była świadoma. Na mocy postanowienia Prokuratury Rejonowej w G. W. zwrócono samochód właścicielowi - firmie niemieckiej w dniu [...], co dokonane zostało za wiedzą i pod nadzorem Urzędu Celnego w Ś. i bez udziału skarżącej. Wobec powyższego oraz w świetle okoliczności, iż zgodnie z art. 169 kodeksu cywilnego skarżąca nie nabyła prawa do samochodu -wystąpiła do organów celnych o zwrot cła. Odmownej decyzji w omawianym przedmiocie skarżąca nie rozumie, gdyż w jej przekonaniu nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a tym samym obowiązku z tytułu cła , import skradzionego samochodu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W., który przejął kompetencje Prezesa Głównego Urzędu Ceł , wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, dodatkowo podnosząc , iż wniosek strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 248 kodeksu celnego był dla organów celnych wiążący i określił przedmiot postępowania . Twierdzenia strony w kontekście art. 169 kodeksu cywilnego pozostają bez związku z powołanym art. 248 . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały 4 Sygn. akt 3 I SA/Wr 3058/01 wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 3 § 1 wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).Stosownie zaś do brzmienia art.l34§ 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną. W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie zasługiwał na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż przytoczone przez stronę skarżącą. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości , że nie zachodziły przesłanki do zastosowania trybu art. 248 kodeksu celnego i w tej mierze należy w pełni podzielić argumentację organów celnych. Jednakże nie sposób pominąć okoliczności , w jakich doszło do sformułowania przez stronę skarżącą żądania bowiem wystąpiła ona do Urzędu Celnego we W. z wnioskiem o zwrot cła - pierwotnie nie wskazując na jakiej podstawie prawnej opiera swe żądanie , wcześniej udając się do tego organu z prośbą o udzielenie stosownych wyjaśnień co do obowiązujących procedur w tym przedmiocie. Godzi się przy tym podkreślić , iż milczenie organów w kwestii twierdzeń strony skarżącej, podniesionych w odwołaniu , o których mowa wyżej , oznacza de facto przyznanie, iż tryb z art. 248 kodeksu celnego został wdrożony wskutek wskazań organu celnego I instancji , nie zaś z wyłącznej inicjatywy i woli strony skarżącej. Jakkolwiek więc żądanie strony wyznacza przedmiot postępowania w sprawie , lecz w omawianym przypadku bezsprzecznie wpływ na przyjęty tryb miały działania organu, który winien był uprzedzić stronę skarżącą o zakresie stosowania norm art.248 kodeksu celnego, tym bardziej , iż stan faktyczny sprawy był wówczas znany ( nawet już przed formalnym wszczęciem postępowania jak wynika z akt sprawy ) i było z góry wiadome , że nie mogą być spełnione wymogi wyznaczone brzmieniem tego przepisu , skutkiem czego sprawa nie będzie pozytywnie załatwiona . W tej sytuacji nie może dziwić, że strona nie rozumie (jak utrzymuje w skardze ) zaskarżonego rozstrzygnięcia skoro stosowała się do udzielonych przez organ wskazówek ( np. w przedmiocie dokumentu SAD dot. wywozu ), a otrzymała decyzję odmowną. W tym miejscu również podnieść wypada , iż w szczególności orzekające organy przeoczyły istniejącą instytucję uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej , na mocy której strona nabyła prawo , przewidzianą w art.265(l) § 1 kodeksu celnego 5 Sygn. akt 3 I SA/Wr 3058/01 możliwą do zastosowania w niniejszej sprawie - w odniesieniu do podjętej w dniu [...] decyzji ostatecznej Urzędu Celnego we W. Nr [...] o objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu oraz określeniu kwoty długu celnego , o czym należało pouczyć stronę skarżącą, gdy zwróciła się do organu o odzyskanie cła , wyjaśniając tę podstawę prawną i ewentualne następstwa jej zastosowania. W myśl przywołanego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo , może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny , który ją wydał , jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Bezsprzecznie zatem stan faktyczny niniejszej sprawy mieści się w hipotezie tej normy prawnej, w przeciwieństwie do normy art. 248 kodeksu celnego. Opisane zachowanie organów celnych stoi zatem w jawnej sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania, wyrażonymi w art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej tj. zasadą zaufania do organów państwa oraz zasadą udzielania na wniosek strony niezbędnych informacji o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem postępowania. W świetle przywołanych reguł ogólnych obowiązki organów muszą być pojmowane szeroko , nie wyłączając etapu wszczęcia postępowania albowiem błędna tudzież nienależycie udzielona informacja w tej fazie może wywołać niekorzystne skutki prawne dla strony , naruszając jej interes prawny, odpowiednie określenie żądania przesądzić może bowiem o sposobie rozstrzygnięcia. W powyższym świetle, stwierdzając naruszenie norm postępowania - art. 121 §§ 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) litera c) oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.