I SA/Wr 306/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 29 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za I, II, III 2002 r. oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące IV-XII 2002 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych oraz ustanowienie radcy prawnego; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego uzasadniając, że nałożone na niego przez organy skarbowe zobowiązania podatkowe wynoszą bez odsetek ponad 3.500.000 zł i 1.400.000 zł. Obecnie pracuje na podstawie umowy o pracę, a znaczną część wynagrodzenia przeznacza na spłatę grzywny nałożonej prawomocnym wyrokiem karnym. Podał, że nie posiada żadnych oszczędności i jakiegokolwiek majątku ruchomego. Wszystkie środki przeznaczył na wynagrodzenie dla adwokatów w prowadzonych postępowaniach karnych. Wskazał, że z uwagi na bardzo skomplikowaną materię, wnosi o ustanowienie radcy prawnego znającego prawo podatkowe, który reprezentując skarżącego, zapewni mu uczciwy proces. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika ponadto, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, mieszka u rodziców i dzięki ich pomocy jest w stanie się utrzymać. Skarżący podał, że dochód brutto, jaki uzyskuje z tytułu umowy o pracę wynosi 1.850 zł. Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył decyzje emerytalne rodziców, wyciągi z posiadanego rachunku bankowego, dokumenty potwierdzające wysokość wynagrodzenia, dowody opłat oraz informację o pobranych zaliczkach przez pracodawcę na podatek dochodowy (PIT-11). W powyższych dokumentów wynika, że emerytury netto rodziców wnioskodawcy wynoszą 1.959,87 zł i 1002,38 zł, na rachunek bankowy wpływało jedynie wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości średnio za miesiące od stycznia do maja około 1.200 zł. W zaświadczeniu o zatrudnieniu wskazano, że wnioskodawca jest zatrudniony od dnia 10 maja 2006 r. a jego wynagrodzenie, które wyniosło kolejno w miesiącu czerwcu, lipcu i sierpniu 2008 r. 981,35 zł, 3.186,02 zł i 2.799,65 zł netto, jest zajęte wyrokami sądowymi, tytułami egzekucyjnymi lub alimentacyjnymi w łącznej wysokości 1.119,86 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący wskazał, że reguluje 1/3 stałych wydatków (z przedłożonych dowodów opłat wynika, że jest to około 260 zł), na własne potrzeby niewiele mu pozostaje. Na środki higieny przeznacza około 100 zł, odzieży nie kupował od trzech lat, w przypadku choroby kupuje najtańsze lekarstwa, co mimo to wiąże się z wydatkiem około 100 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z żadnej formy wsparcia państwowego. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić trzeba, że przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy pod uwagę brana jest nie tylko obecna sytuacja finansowa wnioskodawcy, a więc na dzień złożenia wniosku, ale również jego zdolność poczynienia oszczędności przynajmniej od momentu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także możliwości zarobkowe. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, ze skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrócić bowiem należy uwagę, że jego średni miesięczny zarobek netto za miesiące od stycznia do sierpnia 2008 r., po odliczeniu potrąceń w związku z wyrokami sądowymi tytułami egzekucyjnymi lub alimentacyjnymi, wyniósł około 1.476 zł. Następnie po odliczeniu zadeklarowanych przez wnioskodawcę wydatków na opłaty, środki higieny i lekarstwa (które z pewnością nie stanowią stałego miesięcznego wydatku) pozostawało 1.000 zł. z powyższej kwoty niewątpliwie skarżący mógł poczynić rezerwy na opłacenie chociażby tylko części kosztów związanych ze swym udziałem w niniejszej sprawie. Wskazania bowiem wymaga, że ponoszenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie jest regułą, a zwolnienie z ich ponoszenia może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych. Powyższe wynika nie tylko z regulacji zawartej w art. 199 p.p.s.a., ale również z faktu, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat. M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Nie zostało uznane wyjaśnienie, ze wszystkie posiadane środki skarżący przeznaczył na wynagrodzenie dla adwokatów w sprawach karnych, ponieważ z akt niniejszej sprawy, a mianowicie z odpowiedzi organu podatkowego na skargę wynika, że co do wnioskodawcy zapadł tylko jeden wyrok karny w dniu 16 marca 2007 r., który jest prawomocny. Od daty tego wyroku minął zatem wystarczająco długi okres czasu, który pozwolił skarżącemu na poczynienie oszczędności na poniesienie chociaż części kosztów sądowych, których winien się spodziewać już od momentu wniesienia skargi datowanej na dzień 7 lutego 2008 r. Niemniej jednak, o ile na uiszczenie części wpisu od skargi, to jest w kwocie 1.000 zł, skarżący był stanie, w ocenie Sądu, poczynić rezerwy finansowe, o tyle opłacenie profesjonalnego pełnomocnika mogłoby stanowić nadmierne obciążenie dla jego budżetu domowego. Końcowo należy podkreślić, że przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku uwzględniono obowiązek skarżącego uiszczenia wpisu od skargi również w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 307/08 Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.