I SA/Wr 31/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu na rachunek bankowy wskazany w deklaracji podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r., oraz sierpień i wrzesień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółki, wraz ze skargą, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w toku sporu z organami podatkowymi strona zaprzestała prowadzenia przedsiębiorstwa. Nie dysponuje żadnymi środkami w kasie i na rachunkach bankowych, nie zatrudnia pracowników i nie wypłaca wynagrodzeń ani zwrotu kosztów członkom zarządu. Drobne wpływy kasowe pozwalają jedynie na pokrycie drobnych wydatków biurowych. Spółka sporządza bilans oraz rachunek zysków i strat wyłącznie na koniec roku obrotowego. Jako dowody przedstawionej sytuacji strona wymieniła opinie biegłego rewidenta, informację o rachunku bankowym i umowa spółki. Do wniosku nie załączono ww. dokumentów. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 100.000 zł, wartość środków według bilansu za ostatni rok wynosi 0 zł, a wartość straty – 9.645 zł. Rubryka dotycząca rachunków bankowych nie została wypełniona. Strona dodała, że nie czerpie przychodów ponad kwoty potrącone z racji ubocznych kosztów użytkowania lokalu siedziby. Czynsz nie jest opłacany. Bez odpowiedzi pozostało wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. Dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. I nie chodzi tutaj tylko o uprawdopodobnienie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, lecz ich wykazanie, a więc udowodnienie braku środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. Rola Sądu/referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca spółka jedynie złożyła oświadczenia na urzędowym formularzu wniosku, nie poparła ich jednak jakąkolwiek dokumentacją. Nie można było zatem ich zweryfikować. Poza tym, nie wiadomo, czy prowadzone jest wobec spółki postępowanie egzekucyjne, jaki posiada majątek i jakie możliwości pozyskania środków, np. z funduszu zapasowego, dopłat wspólników czy poprzez zaciągnięcie pożyczki. Pozostawienie bez odpowiedzi skierowanego do strony wezwania pozbawiło możliwości rzetelnego zbadania jej możliwości płatniczych i partycypowania w opłaceniu, jeżeli nie całości, to przynajmniej części kosztów sądowych. Zaznaczyć bowiem trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucją zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami. Brak jakiejkowiek dokumentacji i dodatkowych oświadczeń, których obowiązek złożenia został na spółkę nałożony skierowanym do niej wezwaniem, uniemożliwiło dokonanie oceny zasadności wniosku zgodnie w przytoczonymi wyżej wytycznymi. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.