I SA/Wr 312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. O/Z w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie uiścić wpisów sądowych, których łączna wysokość w zainicjowanych przez niego sprawach wynosi 800 zł. Uzasadniał, że w ubiegłym roku (2008) był zatrudniony przez 7 miesięcy w wymiarze ¼ etatu, a jego średnie miesięczne wynagrodzenie wynosiło 250 zł. Był też członkiem zarządu spółki z o.o. A przez pierwsze pół roku 2008 r. i w związku z tym otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł. Od sierpnia 2008 r. nie generuje żadnych przychodów. Od stycznia 2009 r. nie pobierał żadnego wynagrodzenia i mimo starań nie znalazł pracy w wykonywanych ostatnio zawodach. W najbliższym czasie, to jest do końca lipca, zamierza zarejestrować się w Urzędzie Pracy. Poza tym od grudnia 2007 r. jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległa zmianie. Skarżący nie posiada żadnego majątku – nieruchomości, samochodów ani praw majątkowych. Zwrócił uwagę, że w maju 2008 r. urodził mu się syn i obecnie jego żona pozostaje na urlopie wychowawczym. Do dziś jego rodzina egzystuje tylko dzięki pomocy rodziny i bliskich znajomych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą ma rozdzielność majątkową. Żona uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości netto 910,34 zł, z tym że obecnie jest na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Do wniosku załączono: postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 10 stycznia 2008 r. o wpisie skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych oraz zaświadczenie o dokonania tego wpisu. Na wezwanie referendarza sądowego, skarżący przedłożył: informację z ZUS o wpłaconych składkach na fundusz emerytalny wnioskodawcy, jego oraz żony zeznania podatkowe za 2008 r., w tym zeznanie o dochodach ze zbycia papierów wartościowych, pismo do organu podatkowego z wnioskiem o przejęcie wierzytelności z tytułu zbycia udziałów w spółce z o.o., wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego za miesiące styczeń 2009 r. z saldem 3,80 zł i luty 2009 r. z saldem (-)7,20 zł, zaświadczenie wystawione przez Zarząd Dzielnicy [...] W. o niepobieraniu przez żoną skarżącego zasiłku rodzinnego i dodatków w tamtejszym urzędzie, bankowe ostateczne wezwanie z dnia 6 kwietnia 2009 r. do zapłaty kwoty 16.355,27 zł, decyzję o przyznaniu przez MOPS jednorazowej zapomogi w wysokości 1.000 zł z tytułu urodzenia się dziecka, postanowienie referendarza sądowego WSA we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2008 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie opłat sądowych w części przekraczającej 50 zł, wniosek do organu podatkowego o wydanie zaświadczenia o dochodach i przychodach wnioskodawcy. Skarżący nie przedłożył zeznań podatkowych za 2007 rok. Dodatkowo oświadczył, iż mieszka z rodziną u swoich rodziców, którzy ponoszą wszelkie opłaty, z kolei wszystkie koszty związane z opieką nad synem, pokrywają jego teściowie. Skarżący z żoną nie posiadają telefonu a wyżywienie zapewniają rodzice. Poza tym nie mają innych wydatków. Wnioskodawca nie posiada aktywnego konta bankowego – ostatnie, jakim dysponował, zlikwidował wypłacając 350 zł. Nie posiadają z żoną żadnych środków transportu. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, uzupełnionym w dniu 2 września 2009 r., skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie złożonego wniosku i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu oznajmił, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinno-życiowej, która od momentu złożenia wniosku, nie uległa poprawie. Wraz z rodziną egzystuje na progu bariery egzystencji tylko dzięki rodzinie i najbliższym znajomym. Do sprzeciwu skarżący ponownie załączył dokumenty, o których mowa wyżej oraz zeznania podatkowe jego i małżonki za 2007 rok, w tym zeznanie o dochodach ze zbycia papierów wartościowych, informację ZUS w W. o dochodach jego żony uzyskanych od organu rentowego w 2008 r., zaświadczenie z dnia 2 lipca 2008 r. NZOZ [...] o wysokości pobieranego przez skarżącego wynagrodzenia brutto za ostatnie 3 miesiące (300 zł) na podstawie umowy o pracę w wymiarze ¼ etatu, zawiadomienie z dnia 28 maja 2009 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wraz z komorniczym wezwaniem do wskazania przedmiotów i praw mogących służyć do zaspokojenia wierzyciela – Banku [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczenia wymaga, iż jest to jeden z dziewięciu wniosków skarżącego w zainicjowanych przez niego sprawach sądowoadministracyjnych (sygn. akt od I SA/Wr 312/09 do I SA/Wr 319/09 i I SA/Wr 1178/09), w których łączna wysokość wpisów sądowych wynosi 1.906,00 zł Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd stosując przepisy ustawy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, a także mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zgodnie z pkt 2 powołanego przepisu prawo pomocy następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Powołana regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przy ocenie wymienionej wyżej przesłanki punktem odniesienia winien być stan majątkowy wnioskodawcy, lecz nie tylko uzyskiwane wynagrodzenie, ale także stan posiadania. Zestawienie tych wartości z kosztami niezbędnego utrzymania, umożliwia ocenę zasadności złożonego w sprawie wniosku. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że skarżący w wystarczający sposób wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Z ustalonego stanu faktycznego w tym zakresie wynika, że w 2007 r. skarżący uzyskał dochód ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w łącznej wysokości 2.098 zł, a jego żona 13.195,64 zł. W 2008 r. dochód uzyskany z tych samych źródeł wyniósł kolejno 1.321,25 zł i z 6.221,25 zł, dochód żony natomiast – ze stosunku pracy 2.735,70 zł i z innych źródeł – 7.287,75 zł. Ponadto uzyskała ona ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) 56.839,46 zł, z tym że nie uzyskała zapłaty, a wierzytelność, zgodnie z pismem do organu podatkowego, przeniosła na organ podatkowy celem zaliczenia jej na poczet zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 2008 r. Obecnie skarżący i jego żona nie osiągają dochodów, nie dysponują oszczędnościami i wartościowymi ruchomościami, które mógłby przeznaczyć na zapłatę kosztów sądowych. Ponadto, skarżący posiada zadłużenia względem banku i z tytułu zaległości podatkowych, a w stosunku do jego majątku wszczęto sądowe postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem jest kwota zadłużenia na rzecz ww. Banku. W tak ustalonych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżący nie ma zdolności finansowej pozwalającej mu na partycypowanie w kosztach sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając zatem, że M. K. wykazał ustawowe przesłanki do skorzystania z prawa do zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, orzekł jak w sentencji postanowienia.