I SA/Wr 314/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K.. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie uiścić wpisów sądowych, których łączna wysokość w zainicjowanych przez niego sprawach wynosi 800 zł. Uzasadniał, że w ubiegłym roku (2008) był zatrudniony przez 7 miesięcy w wymiarze ¼ etatu, a jego średnie miesięczne wynagrodzenie wynosiło 250 zł. Był też członkiem zarządu spółki z o.o. "A" przez pierwsze pół roku 2008 r. i w związku z tym otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł. Od sierpnia 2008 r. nie generuje żadnych przychodów. Od stycznia 2009 r. nie pobiera żadnego wynagrodzenia i mimo starań nie znalazł pracy w wykonywanych ostatnio zawodach. W najbliższym czasie, to jest do końca lipca, zamierza zarejestrować się w Urzędzie Pracy. Poza tym od grudnia 2007 r. jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległa zmianie. Skarżący nie posiada żadnego majątku – nieruchomości, samochodów ani praw majątkowych. Zwrócił uwagę, że w [...]r. urodził mu się syn i obecnie jego żona pozostaje na urlopie wychowawczym. Do dziś jego rodzina egzystuje tylko dzięki pomocy rodziny i bliskich znajomych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą ma rozdzielność majątkową. Żona uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości netto 910,34 zł, z tym że obecnie jest na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Do wniosku załączono: postanowienie Sądu Rejonowego dla [...]z dnia [...]r. o wpisie skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych oraz zaświadczenie o dokonania tego wpisu. Na wezwanie referendarza sądowego, skarżący przedłożył: informację z ZUS o wpłaconych składkach na fundusz emerytalny wnioskodawcy, jego oraz żony zeznania podatkowe za 2008 r., w tym zeznanie o dochodach ze zbycia papierów wartościowych, pismo do organu podatkowego z wnioskiem o przejęcie wierzytelności z tytułu zbycia udziałów w spółce z o.o., wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego za miesiące styczeń 2009 r. z saldem 3,80 zł i luty 2009 r. z saldem (-)7,20 zł, zaświadczenie wystawione przez Zarząd Dzielnicy [...]o niepobieraniu przez żonę skarżącego zasiłku rodzinnego i dodatków w tamtejszym urzędzie, bankowe ostateczne wezwanie z dnia 6 kwietnia 2009 r. do zapłaty kwoty 16.355,27 zł, decyzję o przyznaniu przez MOPS jednorazowej zapomogi w wysokości 1.000 zł z tytułu urodzenia się dziecka, postanowienie referendarza sądowego WSA we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2008 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie opłat sądowych w części przekraczającej 50 zł, wniosek do organu podatkowego o wydanie zaświadczenia o dochodach i przychodach wnioskodawcy. Skarżący nie przedłożył zeznań podatkowych za 2007 rok. Dodatkowo oświadczył, iż mieszka z rodziną u swoich rodziców, którzy ponoszą wszelkie opłaty, z kolei wszystkie koszty związane z opieką nad synem, pokrywają jego teściowie. Skarżący z żoną nie posiadają telefonu a wyżywienie zapewniają rodzice. Poza tym nie mają innych wydatków. Wnioskodawca nie posiada aktywnego konta bankowego – ostatnie, jakim dysponował, zlikwidował wypłacając 350 zł. Nie posiadają z żoną żadnych środków transportu. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, uzupełnionym w dniu 2 sierpnia 2009 r., skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie złożonego wniosku i przyznanie prawa pomocy w zakresie całościowego zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu oznajmił, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinno-życiowej, która od momentu złożenia wniosku, nie uległa poprawie. Wraz z rodziną egzystuje na progu bariery egzystencji tylko dzięki rodzinie i najbliższym znajomym. Do sprzeciwu skarżący ponownie załączył dokumenty, o których mowa wyżej oraz zeznania podatkowe jego i małżonki za 2007 rok, w tym zeznanie o dochodach ze zbycia papierów wartościowych, informację ZUS w W. o dochodach jego żony uzyskanych od organu rentowego w 2008 r., zaświadczenie z dnia 2 lipca 2008 r. NZOZ [...] o wysokości pobieranego przez skarżącego wynagrodzenia brutto za ostatnie 3 miesiące (300 zł) na podstawie umowy o pracę w wymiarze ¼ etatu, zawiadomienie z dnia 28 maja 2009 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wraz z komorniczym wezwaniem do wskazania przedmiotów i praw mogących służyć do zaspokojenia wierzyciela – Banku [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczenia wymaga, iż jest to jeden z dziewięciu wniosków skarżącego w zainicjowanych przez niego sprawach sądowoadministracyjnych (sygn. akt od I SA/Wr 312/09 do I SA/Wr 319/09 i I SA/Wr 1178/09), w których łączna wysokość wpisów sądowych wynosi 1.906,00 zł Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "upsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd stosując przepisy ustawy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, a także mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 upsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zgodnie z pkt 2 powołanego przepisu prawo pomocy następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że powołana regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 upsa, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Oznacza to, iż to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w ciężkiej sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Przy ocenie wymienionej wyżej przesłanki punktem odniesienia winien być stan majątkowy wnioskodawcy, lecz nie tylko uzyskiwane wynagrodzenie, ale także stan posiadania. Zestawienie tych wartości z kosztami niezbędnego utrzymania, umożliwia ocenę zasadności złożonego w sprawie wniosku. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdza, że skarżący w wystarczający sposób wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Z ustalonego stanu faktycznego w tym zakresie wynika, że w 2007 r. skarżący uzyskał dochód ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w łącznej wysokości 2.098 zł, a jego żona 13.195,64 zł. W 2008 r. dochód uzyskany z tych samych źródeł wyniósł kolejno 1.321,25 zł i z 6.221,25 zł, dochód żony natomiast – ze stosunku pracy 2.735,70 zł i z innych źródeł – 7.287,75 zł. Ponadto uzyskała ona ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) 56.839,46 zł, z tym że nie uzyskała zapłaty, a wierzytelność, zgodnie z pismem do organu podatkowego, przeniosła na organ podatkowy celem zaliczenia jej na poczet zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 2008 r. Obecnie skarżący i jego żona nie osiągają dochodów, nie dysponują oszczędnościami i wartościowymi ruchomościami, które mógłby przeznaczyć na zapłatę kosztów sądowych. Ponadto, skarżący posiada zadłużenia względem banku i z tytułu zaległości podatkowych, a w stosunku do jego majątku wszczęto sądowe postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem jest kwota zadłużenia na rzecz ww. Banku. W tak ustalonych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżący nie ma zdolności finansowej pozwalającej mu na partycypowanie w kosztach sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając zatem, że M. K. wykazał ustawowe przesłanki do skorzystania z prawa do zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 upsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, orzekł jak w sentencji postanowienia