I SA/Wr 323/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 09 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. i T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ulgi w podatku rolnym postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że prowadzone przez nich gospodarstwo rolne od 2006 r. boryka się z poważnymi trudnościami finansowymi, spowodowanymi kolejno gradobiciem, suszą i porośnięciem zboża. Powołali się na okoliczność chorób, które również wystąpiły w 2006 r., to jest zawał serca i dyskopatię. Wskazali, że w 2008 r. ponownie miała miejsce susza, czego konsekwencją były małe ilości zboża i niskie ceny ich skupu. To z kolei miało wpływ na brak środków na spłatę kredytów klęskowych, którą przełożono na 2009 i 2010 r. Dodali, że ze względu na tegoroczna pogodę nie można zebrać z pola ziarna. W związku z tym jedynym źródłem utrzymania jest produkcja roślinna. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, posiadają dom ([...]), nieruchomość rolną ([...]m2) oraz budynek gospodarczy. Jako posiadany przedmiot o wartości powyżej 3.000 euro wskazali ciągnik [...]. Podali, że jedynym dochodem w ich gospodarstwie domowym jest renta rolnicza w kwocie 507,46 zł netto. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego wnioskodawców, nadesłane zostały wyciągi z rachunku bankowego za miesiące czerwiec i lipiec 2009 r., decyzja Pomocy Społecznej z 2006 r. o przyznaniu zasiłku celowego w ramach pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, opinie i protokoły oszacowanych strat w wyniku suszy i następnie nadmiernych opadów w 2006 r., decyzja o odmowie przyznania ulgi w podatku rolnym za 2006 r. oraz decyzja KRUS z marca 2009 r. o wysokości renty rolniczej przyznanej B. D.u w kwocie 675,10 zł. Wyciągi z rachunku bankowego oraz decyzja KRUS potwierdzają wysokość renty rolniczej zdeklarowaną na urzędowym formularzu wniosku. Jako zaciągnięte kredyty wymienili kwotę 25.000 zł na zakup środków do produkcji rolnej oraz 20.210 zł tzw. kredytu klęskowego. Podali, że miesięcznie na utrzymanie rodziny wydatkują 600-800 zł i kwartalnie na podatek rolny 600 zł. Poza wymienionym wyżej ciągnikiem (rocznik 1983) posiadają przyczepę rolniczą, rocznik 1982. Po rozpatrzeniu wniosku, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od w/w postanowienia skarżący wskazali , że nie zgadzają się z tym postanowieniem. Wyjaśnili także, ze w rolnictwie nie można określić dochodu z dnia na dzień. Argumentowali, że od kilku lat mają trudności spowodowane klęskami urodzaju. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym swoim zakresem dwie instytucje procesowe, a mianowicie "instytucje zwolnienia od kosztów" oraz instytucję "ustanowienia fachowego pełnomocnika". Instytucje te są w istocie rodzajem pomocy Państwa dla osób znajdujących się w obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej i finansowej. Przy czym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Podkreślić należy także, że w swojej ocenie związany jest on granicami wytyczonymi przez art. 199 p.p.s.a., tj. zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Sytuacja majątkowa skarżących (niska renta rolnicza skarżącego, klęska urodzaju, a także wysokość kredytu zaciągniętych na zakup środków do produkcji rolnej – tzw. kredytu klęskowego, którego spłatę w wyniku trudnej sytuacji skarżących przełożono na 2009 i 2010 r.), daje podstawy do przyjęcia , że nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania jaki i kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Podsumowując stwierdzić należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), tzn. ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy mieć na uwadze to, czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Zdaniem Sądu ryzyko zaistnienia takiej sytuacji zaistniało wystarczająco uprawdopodobnione przez wnioskodawcę i dlatego na podstawie ww. przepisu należało orzec jak w sentencji.