I SA/Wr 324/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2009 r. odrzucającego skargę w sprawie ze skargi Z i B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr SKO [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ulgi w podatku rolnym za 2006 r. postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 324/09), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Z. i B. D. na wymienioną w osnowie postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący nie uiścili bowiem na wezwanie, wymaganego wpisu sądowego od skargi. Odpis przedmiotowego postanowienia wraz z pouczeniem o prawie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej, doręczono skarżącym w dniu 28 sierpnia 2009 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy z dnia 27 lipca 2009 r., obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, Sąd, na skutek wniesienia przez skarżących sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2009 r., przyznał skarżącym prawo pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie z dnia 26 października 2009 r.). Wobec tego Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej we W., zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2009 r. wyznaczył dla skarżących pełnomocnika z urzędu w osobie adw. S. W. Następnie, pismem wniesionym w dniu 8 stycznia 2010 r., wyznaczony pełnomocnik wniósł w imieniu skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku, pełnomocnik przedstawiając przebieg postępowania sądowego, podniósł, że w dniu 27 lipca 2009 r. skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w wyniku którego postanowieniem Sądu z dnia 26 października 2009 r. wniosek uwzględniono, zaś pełnomocnik z urzędu został wyznaczony dopiero w dniu 2 grudnia 2009 r. Podkreślił, że sam fakt wyznaczenia nie upoważnia go do działania, bowiem taką możliwość daje dopiero udzielenie pełnomocnictwa przez skarżących i zapoznanie się z aktami sprawy. Tym samym przyczyna uchybienia terminu ustaje z upływem siedmiu dni od momentu, w którym zaistniała realna możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Podał, że możliwość ta zaistniała dopiero po spotkaniu ze skarżącymi oraz po dokonaniu analizy akt sprawy. Dla wzmocnienia swojej argumentacji, pełnomocnik powołał się na postanowienia Sądu Najwyższego o sygn. akt I CZ 62/00 i I CKN 35/96, z których wynika, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. Przyjęcie odmiennego poglądu, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia kasacji ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu, praktycznie uniemożliwia mu dochowanie terminu wskazanego w art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, składa wraz z przedmiotowym wnioskiem skargę kasacyjną na postanowienie Sądu z dnia 10 sierpnia 2009 r. odrzucające skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pismem wniesionym w dniu 15 lutego 2010 r., stanowiącym uzupełnienie na wezwanie Sądu wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik wskazał, że udzielenie pełnomocnictwa przez skarżących nastąpiło w dniu 4 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestię przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej regulują przepisy art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a.", które przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy i gdy uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu oraz gdy wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz z tym wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Zarówno w nauce prawa, jak i orzecznictwie sądowym przyjęte jest, iż wskazane kryterium jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej oraz, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy, dlatego w każdej sprawie należy brać pod uwagę indywidualne okoliczności i przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W świetle powołanych regulacji podkreślenia również wymaga, że merytoryczne rozpoznanie wniosku może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy są spełnione jego warunki formalne. Chodzi tu w szczególności o wymóg złożenia wniosku o przywrócenie terminu w określonym ustawą terminie, tj. w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1) i przewidziany w art. 87 § 4 p.p.s.a. wymóg dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której nie dokonano w terminie. W przedmiotowej sprawie, z punktu widzenia wymienionych warunków, należy uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu, po wydaniu przez Sąd orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Specyfika ta wiąże się bowiem z tym, że przyznanie stronie pomocy prawnej następuje zwykle już po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Biorąc zatem powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że złożony przez pełnomocnika wniosek o przywrócenie terminu spełnia warunki formalne o jakich mowa wyżej. Jakkolwiek ustanowienie pełnomocnika z urzędu po wydaniu takiego orzeczenia nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem, jak słusznie zauważono w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, możliwości podjęcia natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, niezwykle istotne jest ustalenie kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, rzeczywista możliwość sporządzenia przedmiotowego wniosku i skargi kasacyjnej, powstała w dniu udzielenia przez skarżących pełnomocnictwa, tj. w dniu 4 stycznia 2010 r. Zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 8 stycznia 2010 r. oznacza, że siedmiodniowy termin, o jakim mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., został zachowany. Pełnomocnik dopełnił również czynności, której terminowi uchybiono. Przechodząc z kolei do kwestii braku winy - jako przesłanki zasadności przedmiotowego wniosku, zauważyć należy, że polega ona na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Wskazuje się przy tym, o czym już wyżej wspomniano, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W niedochowaniu terminu nie można upatrywać winy skarżących, gdyż pozostawali oni w usprawiedliwionym oczekiwaniu na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożony w dniu 27 lipca 2009 r.), obejmującego również ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że skarżący podjęli w ustawowym terminie (w dniu 4 września 2009 r.) próbę wzruszenia postanowienia Sądu z dnia 10 sierpnia 2009 r. odrzucającego skargę, przez złożenie sporządzonej przez siebie skargi kasacyjnej. Jednak złożony środek odwoławczy podlegał odrzuceniu, bowiem skarżący nie mieli uprawnień do jego sporządzenia. Z kolei wyznaczony pełnomocnik podjął czynności procesowe skutecznie i bez zbędnej zwłoki (wniosek wraz ze skargą kasacyjną został złożony 4 dni po dacie udzielenia pełnomocnictwa), wobec czego nie można upatrywać w jego działaniu winy w niedochowaniu terminu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.