I SA/Wr 3279/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. skargę o d d a l a. Decyzją z dnia [...], nr [...]samorządowy organ podatkowy I instancji ustalił M. K. podatek od nieruchomości za 2003 rok w wysokości [...]w związku z posiadaniem garażu w nieruchomości stanowiącej własność Gminy W. W odwołaniu od decyzji M. K. wskazała, że za wcześniejsze lata decyzje wymiarowe były uchylane przez organ odwoławczy i że stan prawny nie zmienił się na tyle, ażeby obecnie obciążać ją podatkiem. Podniosła, iż spór dotyczy interpretacji pojęcia "nieruchomość". Istotne jest, że nie chodzi o podatek od budynków i budowli, lecz podatek od nieruchomości, natomiast zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieruchomość uznać można część budynku jedynie wtedy, gdy została wydzielona prawnie i ma urządzoną księgę wieczystą. Odwołująca wskazała również, że płacony czynsz najmu jest "opłatą netto", zaś Gmina nie ponosi żadnych kosztów remontu i utrzymania drogi dojazdowej w należytym stanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że od 1 stycznia 2003 r. zmianie uległy przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) i że w nowym stanie prawnym, podatnikiem podatku od nieruchomości jest również posiadacz zależny części nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego (art. 3 ust. 1 pkt 4). Ponieważ M. K. jako najemca jest posiadaczem zależnym części nieruchomości stanowiącej własność Gminy W., obowiązana była do poniesienia ciężaru podatkowego z tego tytułu. Przytaczane przez Stronę orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyło poprzedniego stanu prawnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc, że podatek od nieruchomości wiąże się wyłącznie z prawem własności do danej nieruchomości, które ma charakter pełny lub ograniczony. Ograniczonym prawem do rzeczy dysponuje posiadacz, co powoduje że najemca nie korzystając z żadnej formy własności, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Analiza art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych prowadzi do wniosku, że zakresem podmiotowym opodatkowania zostali objęci właściciele lub posiadacze, którzy nie Sygn. akt I SA/Wr 3279/03 płacą czynszu, lecz właśnie podatek. Według Skarżącej istotnym mankamentem ustawy podatkowej jest, że nie zawiera wyraźnej definicji terminów "nieruchomość", "właściciel", "wieczysty dzierżawca", czy "posiadacz", co w praktyce prowadzi do niejednolitej wykładni jej przepisów. Strona zwróciła także uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w swojej uchwale z dnia 25 czerwca 2001 r. nie uzależnił opodatkowania od tego, czy jest się posiadaczem, czy posiadaczem zależnym, ale od prawnego wyodrębnienia lokalu i przyznania mu statusu nieruchomości. Poprawna wykładnia przedmiotowych przepisów ma znaczenie również dla właścicieli lokali mieszkalnych, w szczególności w konfrontacji z zapisami ustawy o własności lokali. Między innymi podniosła Strona, że właściciele mieszkań w budynku, w którym piwnice i strychy nie zostały prawnie wyodrębnione, nie powinni płacić podatku od nieruchomości z tego tytułu. Skonkludowała M. K., że bezprawnie została obciążona podatkiem od nieruchomości tytułem najmu pomieszczenia, które – w myśl obowiązujących przepisów – nie jest nieruchomością, a także niesłusznie została uznana za posiadacza nieruchomości, który w rzeczywistości nie jest. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, prezentując dotychczasowe stanowisko. Organ podniósł również, że przesądzające znaczenie dla opodatkowania ma ustawa o podatkach im opłatach lokalnych, nie zaś ustawa o własności lokali, czy ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Ustawy te nie decydują, czy najemca garażu jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Uwagi Skarżącej dotyczące opodatkowania części wspólnych nieruchomości w przypadku wyodrębnienia w nich lokali nie odnoszą się do przedmiotu sprawy, którym jest wymiar podatku za 2003 r. z tytułu najmu garażu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zważył co następuje: Skarga nie była uzasadniona. Przede wszystkim należy wskazać, iż stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach Sygn. akt I SA/Wr 3279/03 lokalnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.) uległa istotnej zmianie dokonanej ustawą z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1683) z mocą obowiązującą – zasadniczo – od 1 stycznia 2003 r. Po nowelizacji, opodatkowaniu podlegają między innymi budynki lub ich części (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy), zaś podatnikami są również posiadacze nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie między innymi wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Zwrócenie uwagi na zmiany dokonane ustawą nowelizującą było podyktowane tą szeroką argumentacją Skarżącej, która powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2001 r. (sygn. FPK 4/00, publ. ONSA nr 4/2001, poz. 164) odnosiła wnioski z niej płynące do okoliczności niniejszej sprawy. W przytoczonym orzeczeniu Sąd stwierdził, iż posiadacz lokalu niewyodrębnionego prawnie, będącego częścią nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Według ówczesnego brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy, podatnikami byli też posiadacze nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynikało z umowy zawartej z właścicielem. Przyjął zatem Naczelny Sąd Administracyjny, że tylko taki podmiot może być podatnikiem podatku (w oparciu o wskazany przepis), który na podstawie tytułu prawnego posiada nieruchomość albo obiekt budowlany niezłączony trwale z gruntem. Z tej przyczyny, jeżeli wykorzystywany przez podmiot lokal nie był wyodrębniony prawnie, czyli że nie był nieruchomością (art. 46 § 1 K.c.), jego posiadanie nie prowadziło do uzyskania statusu podatnika. Tymczasem, jak to już na wstępie zostało wskazane, podatnikiem podatku od nieruchomości, w stanie prawnym obowiązującym w 2003 r., jest także posiadacz nieruchomości lub jej części albo obiektu budowlanego lub jego części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. ustawy podatkowej). Ustanowienie przesłanki objęcia osoby obowiązkiem podatkowym, w Sygn. akt I SA/Wr 3279/03 postaci posiadania części nieruchomości sprawia, że dotyczy ona (przesłanka) także Skarżącej, która na podstawie zawartej z Gminą W. umowy posiada garaż we W. przy ul. Ł. [...]. Jest ona zatem niewątpliwie posiadaczem części gminnej nieruchomości. Nieuzasadnione były także dalsze zarzuty skargi. Trzeba stwierdzić, że zupełnie dowolnie Skarżąca przyjmowała, iż w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pojęcie "posiadacz" odnosi się do właściciela (według dalszego rozróżnienia M. K. mającego prawo pełne bądź ograniczone). Wobec braku ustawowej definicji, miarodajne w tym zakresie jest określenie posiadacza według art. 336 Kodeksu cywilnego, stosownie do którego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Przemawia za takim odwołaniem analiza art. 3 omawianej ustawy podatkowej, który posługuje się pojęciami cywilnoprawnymi dla określenia podatników podatku: właściciel, posiadacz samoistny, użytkownik wieczysty gruntu oraz – posiadacz. Posiadanie jest stanem faktycznego władztwa nad rzeczą, natomiast własność oznacza prawo do rzeczy, którego treść (korzystanie z rzeczy – art. 140 K.c.) obejmuje zasadniczo obok posiadania, także pobieranie pożytków oraz rozporządzanie rzeczą. W konsekwencji stwierdzić należy, że wbrew wywodom skargi, posiadacz rzeczy nie musi być jej właścicielem, skoro może faktycznie rzeczą władać jak zastawnik, użytkownik, czy najemca. Należy jeszcze podkreślić, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. nr 153, poz. 1269). Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W tym zatem zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić tych zarzutów skargi, które odnosiły się do zagadnienia opodatkowania piwnic i strychów w budynkach, w których została wyodrębniona własność lokali, jako też innych perturbacji, opisywanych przez Skarżącą, a dotyczących problemów z obmiarem części wspólnych w takich budynkach. Kwestie te nie były bowiem przedmiotem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia, który w niniejszej sprawie władny był wypowiedzieć się o legalności decyzji zapadłych w stosunku do M. K. w przedmiocie opodatkowania podatkiem od nieruchomości garażu przy ul. Ł. [...] we W. Mając zatem na uwadze przedstawione powyżej wnioski, skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.