I SA/Wr 3296/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Anna Wójcik (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2003 r. I. Uchyla zaskarżone postanowienie II. Odstępuje od określenia, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie może zostać wykonane III. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] o numerze [...] adresowaną dla S. R. i J. R. Burmistrz Głogówka ustalił tym podatnikom łączne zobowiązanie podatkowe za rok 2003 w wysokości 86,80 zł, płatne w czterech ratach kwartalnych z oznaczonymi terminami ich płatności. Jako podstawę opodatkowania wskazano grunt użytkowany rolniczo o powierzchni 0.0891 ha oraz budynki mieszkalne i pozostałe. Jako podstawę prawną decyzji powołano przepisy: art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./, przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz. U. Nr 94 poz. 431 z 1993 r., ze zm./- w części dotyczącej podatku rolnego, co do podatku od nieruchomości - przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz. U. nr 9 poz. 31 ze zm./, rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego /Dz. U. Nr 105 poz. 1200/ a ponadto uchwały Rady miejskiej w Głogówku w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości z dnia 9 grudnia 2002 r. Podatnik w dniu 2 października 2003 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, która według jego twierdzeń została mu doręczona na jego wniosek w dniu 23 września 2003 r. We wniosku organu podatkowego I instancji sporządzonym w trybie art. 227 Ordynacji podatkowej wyjaśniono, że odwołanie nie zostało wniesione w terminie, albowiem dzień 23 września 2003 r. wskazany w odwołaniu podatnika jako data otrzymania decyzji wymiarowej w istocie stanowi dzień wydania duplikatu tej decyzji na wniosek strony. Doręczenie decyzji nastąpiło natomiast w dniu 19 marca 2003 r. do rąk osoby o nazwisku "R.", co wynika ze zbiorczego pokwitowania odbioru decyzji szeregu decyzji wymiarowych. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu z powołaniem się na przepis art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania z tym uzasadnieniem, że skoro decyzję doręczono stronie w dniu 19 marca 2003 r., a odwołanie od niej wniesiono w dniu 2 października 2003 r., to uchybienie terminowi jest oczywiste. Postanowienie powyższe stało się przedmiotem skargi wniesionej przez S. R. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, w której zakwestionował on m.in. zarówno fakt odbioru decyzji w tej dacie jak i brak złożenia podpisu przez niego bądź małżonkę na zbiorczym pokwitowaniu odbioru. Podkreślił, że decyzję o wymiarze podatku na 2003 r. otrzymał na skutek swych długotrwałych interwencji dopiero w miesiącu wrześniu 2003 r. Ponadto w skardze sformułowano zarzuty merytoryczne co wysokości wymierzonego podatku ze wskazaniem na brak wyjaśnienia podstaw zaniżonej powierzchni gruntów stanowiących podstawę wymiaru. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1269/ sprawy, w których skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zostały rozpoznane do 31 grudnia 2003 r., podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne. Zakres kontroli zaskarżonych aktów, w tym decyzji /postanowień/ administracyjnych obejmuje badanie ich zgodności z prawem, przy czym stosownie do treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w powyższych granicach Sąd stwierdza, że organ odwoławczy przed podjęciem rozstrzygnięcia nie dokonał nie budzących wątpliwości ustaleń co do prawidłowości doręczenia zaskarżonej odwołaniem decyzji, naruszając w ten sposób przepisy art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zasady doręczeń pism w postępowaniu podatkowym określone zostały w rozdziale 5 działu IV Ordynacji podatkowej. Przepisem o ogólnym charakterze, który dotyczy samej czynności doręczenia każdego pisma, jest norma art. 144. Wynika z niej, że organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby. Regułą jest, że pisma – niezależnie od statusu prawnego adresata – doręcza się stronie, chyba że ustanowiła ona pełnomocnika albo działa przez przedstawiciela. W przypadku, gdy adresatem jest osoba fizyczna, pisma doręcza się w jej mieszkaniu lub miejscu pracy, w siedzibie organu podatkowego a nawet w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Jeśli stroną jest osoba fizyczna – jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie – poza bezpośrednim doręczeniem pisma adresatowi przepisy dopuszczają tzw. doręczenie zastępcze, które następuje przy dopełnieniu rygorów wskazanych w art. 149 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 152 § 1 tej ustawy odbierający pismo potwierdza jego doręczenie własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia. Przedstawiony Sądowi materiał dowodowy zawarty w aktach rozpatrywanej sprawy a dotyczący zaskarżenia decyzji organu I instancji z dnia [...] wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przed rozstrzygnięciem sprawy, które nastąpiło w formie postanowienia stwierdzającego pozostawienie wniesionego w dniu 2 października 2003 r. odwołania bez rozpatrzenia z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia nie wyjaśniło w dostateczny sposób, komu w istocie została doręczona decyzja ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne na 2003 r. Z treści uzasadnienia postanowienia organu II instancji zdaje się wynikać, iż podjął on próbę wyjaśnienia spornej kwestii, jednakże ustaleń w tym zakresie nie można uznać za wystarczające. W aktach sprawy znajduje się pismo sekretarza gminy Głogówek z dnia 17 lutego 2004 r. wskazujące, iż na żądanie organu odwoławczego przesłano mu pokwitowanie odbioru decyzji /znajdujący się w aktach dokument stanowi poświadczoną kserokopię tego pokwitowania, nie zaś – oryginał/. Wynika z niego tylko to, że w dniu 19 marca 2003 r. osoba o nazwisku R. pokwitowała odbiór decyzji nr.. [...] /prawdopodobnie chodzi o numer decyzji [...], jednak z uwagi na uszkodzenie dokumentu w tym fragmencie nie jest to czytelne/. Ze względu na brak imienia przy nazwisku osoby potwierdzającej odbiór nie jest możliwa identyfikacja osoby potwierdzającej odbiór decyzji. Na przedstawionym pokwitowaniu, co stanowi istotny mankament, nie zostało przy tym wskazane, czy pismo zostało doręczone bezpośrednio adresatowi, czy ewentualnie dorosłemu domownikowi o tym samym nazwisku. Skoro w samym odwołaniu skarżący określił datę otrzymania zaskarżonej decyzji na dzień 23 września 2003r., prawidłowość wcześniejszego doręczenia wymagała bardziej precyzyjnych ustaleń. W takim stanie sprawy organ odwoławczy obowiązany był podjąć działania zmierzające do dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez zebranie i rozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego /art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej/. W okolicznościach sprawy, gdy skarżący stanowczo zaprzecza, aby on bądź jego żona potwierdzali w dniu 19 marca 2003 r. odbiór decyzji, koniecznym było przeprowadzenie dalszych dowodów, choćby poprzez przesłuchanie osób, za pośrednictwem których dokonywane było doręczenie i szczegółowe wyjaśnienie sposobu doręczenia /właściwe lub zastępcze/. Na konieczność uzupełnienia w pełnym zakresie materiału dowodowego dotyczącego zachowania terminu do wniesienia odwołania wskazuje się w orzecznictwie NSA – por. wyrok NSA z dnia sygn. akt I SA 431/99 i z dnia 10 listopada 1996 r. sygn. akt S.A./Gd 2571/94, które dotyczą wprawdzie regulacji zawartej w art. 46 k.p.a., jednakże ze względu na dosłowne powtórzenie jego treści przez przepis art. 152 Ordynacji podatkowej zapatrywanie Sądu tam wyrażone zachowuje pełną aktualność. Zatem dopiero po uzupełnieniu postępowania w niezbędnym zakresie będą zachodziły podstawy do uzasadnionej oceny, czy istotnie odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Niezależnie od zarzutów skargi Sąd stwierdza, że wydanie rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy nastąpiło z naruszeniem unormowania określonego w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, przy czym w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy uchybienie to miało w ocenie Sądu istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ II instancji uzupełnił, jak się wydaje, /o czym świadczyć może treść pisma sekretarza gminy Głogówek z dnia 17 lutego 2004 r. stanowiącego odpowiedź na wcześniejsze pismo SKO w Opolu z dnia 12 lutego 2003 r. – powinno być 2004 r., którego to pisma nie załączono jednak do akt sprawy/, postępowanie dowodowe poprzez zażądanie stosownych dokumentów, w tym pokwitowania odbioru spornej decyzji. Wydania i doręczenie postanowienia wyznaczającego podatnikowi 7- dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i zapoznania się z tym materiałem umożliwiłoby stronie wypowiedzenie się co do okoliczności mającej istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, t.j. faktu i daty doręczenia decyzji. Zatem również i z tego powodu zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, a to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c /ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/. Mając na uwadze treść rozstrzygnięcia uchylonego niniejszym wyrokiem, tj. stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, które z natury rzeczy nie podlega wykonaniu, Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę uznał, że zachodzą podstawy do odstąpienia od orzekania, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane /art. 152 wskazanej ustawy/. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania uzasadnia przepis art. 200 tej ustawy.