I SA/Wr 332/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 6 lutego 2025 r. nr SKO 4121/13/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwano pełnomocnika strony skarżącej, będącego doradcą podatkowym, do usunięcia braków formalnych skargi poprzez m.in. złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone w dniu 23 maja 2025 r. (dowód: k. 18 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony skarżącej, przy piśmie nadanym przez pocztę w dniu 27 maja 2025 r., przedłożył kopię pełnomocnictwa z dnia 7 kwietnia 2024 r. udzielonego mu w imieniu spółki. Na dokumencie tym widnieje odcisk pieczęci o treści "Za zgodność z oryginałem" oraz parafa, a pod nią zapis "dnia 27.05.2025 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W myśl art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z art. 37 § 1 p.p.s.a. wynika ponadto, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Wskazać należy, że stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi zastosowanie ma rygor odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, wezwano pełnomocnika strony skarżącej do złożenia do akt sprawy oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania za stronę skarżącą. Analizując nadesłaną przez pełnomocnika w odpowiedzi na ww. wezwanie kopię pełnomocnictwa, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 2117; dalej: u.d.p.), doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Z art. 41 ust. 4 u.d.p. wynika, że doradca podatkowy ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis doradcy podatkowego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) doradca podatkowy stwierdza to w poświadczeniu. Przywołany przepis ustawy został wprowadzony na mocy art. 5 ustawy z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz. U. Nr 216, poz. 1676 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. Przed omawianą zmianą kwestię tworzenia poświadczeń odpisów dokumentów regulowała w sposób ogólny ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1001 ze zm.). Reguluje ona kwestię notarialnego poświadczania dokumentów oryginalnych w art. 79 i w art. 96 – art. 99. Przypisanie poświadczeniom mocy zbliżonej do oryginału następuje na mocy art. 2 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którym czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego. Jako cel wprowadzenia ww. ustawy z dnia 23 października 2009 r. wskazywano racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych, poprzez szersze umożliwienie uwierzytelniania odpisów dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników stron, reprezentujących zawody zaufania publicznego (zob. Uzasadnienie do senackiego projekty ustawy o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów, druk sejmowy nr 2064 z dnia 19 maja 2009 r., Sejm VI kadencji). Warto przy tym zauważyć, że rozwiązanie przyjęte w art. 41 ust. 4 u.d.p. stanowi w istocie powielenie rozwiązań zawartych w art. 97 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, który przewiduje, że każde poświadczenie powinno zawierać datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności, oznaczenie kancelarii, podpis notariusza i jego pieczęć. Podkreślić należy, że regulacja art. 41 ust. 3 i ust. 4 u.d.p. zawiera analogiczną regulację jak m.in. art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499; dalej: u.r.p.), który stanowi, że radca prawny ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) radca prawny stwierdza to w poświadczeniu. Na gruncie tego przepisu trafnie przyjęto w orzecznictwie, że sposób sporządzania przez radcę prawnego poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem, określony w art. 6 ust. 3 zdanie drugie u.r.p., ma zastosowanie również do uwierzytelniania odpisu pełnomocnictwa (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2011 r., III CZP 70/11, OSNC 2012, nr 6, poz. 73). W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono również między innymi, że wymagania ujęte w art. 6 ust. 3 u.r.p. stanowią elementy stanowiące o istocie poświadczenia, ponieważ umożliwiają ustalenie, kto, kiedy i gdzie stwierdził istnienie dokumentu o treści identycznej z odpisem. Brak któregokolwiek z nich powoduje, że poświadczenie nie ma ustawowo wymaganych cech, nie jest wiec wierzytelne. Również w literaturze prezentowany jest pogląd, że brak tak istotnych elementów zawartych w klauzuli legalizacyjnej (uwierzytelniającej), jak data oraz miejsce jej sporządzenia, stanowi o nieskuteczności dokonanego poświadczenia. Trudno bronić stanowiska, że wystarczającym elementem formalnym klauzuli legalizacyjnej jest jedynie podpis sporządzającego. Wymagania co do treści poświadczenia, podobnie jak na gruncie art. 97 ustawy - Prawo o notariacie, mają charakter gwarancyjny i służą zapewnieniu w możliwie najwyższym stopniu wierzytelności poświadczonego odpisu (zob. P. Rylski, Treść oraz skutki wadliwości klauzuli uwierzytelniającej odpis dokumentu, sporządzonej przez zawodowego pełnomocnika w postępowaniu cywilnym, "Palestra" 2012, nr 5-6, s. 144-145). Wziąwszy powyższe uwagi pod rozwagę, Sąd stwierdził, że umieszczone na złożonej do akt kopii pełnomocnictwa poświadczenie za zgodność z oryginałem nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 41 ust. 4 u.d.p., ponieważ nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów, to jest miejsca sporządzenia oraz podpisu doradcy podatkowego. Brak oznaczenia miejsca sporządzenia poświadczenia wyklucza ustalenie gdzie zostało ono dokonane. Po drugie zaś dokument zawiera jedynie parafę, a nie podpis doradcy podatkowego. Sąd nie kwestionuje uprawnienia doradcy podatkowego do posługiwania się parafą, a nie podpisem, niemniej poświadczenie powinno umożliwiać identyfikację doradcy podatkowego, który go dokonał. Przedłożony dokument tego nie umożliwia. Sąd może domyślać się, że parafa została złożona przez doradcę podatkowego, bowiem jest ona podobna do tej widniejącej na piśmie przewodnim, gdzie jednak towarzyszy jej odcisk pieczęci imiennej doradcy podatkowego, co umożliwia identyfikację autora pisma. Brak jednak możliwości identyfikacji autora omawianego poświadczenia za zgodność z oryginałem wyłącznie w oparciu o treść poświadczenia. Nie do zaakceptowania jest przy tym sytuacja, w której dla określenia prawidłowości poświadczenia konieczne byłoby korzystanie z innych dokumentów, takich jak choćby pismo przewodnie. Sama bowiem treść poświadczenia winna być kompletna i umożliwiać weryfikację wszystkich jego istotnych elementów. Tym samym Sąd stwierdził, że nadesłana kopia pełnomocnictwa nie ma ustawowo wymaganych cech wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa. Brak podpisu doradcy podatkowego oraz miejsca sporządzenia poświadczenia za zgodność z oryginałem stanowi o nieskuteczności dokonanego poświadczenia. Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, że zawierające wszystkie niezbędne elementy wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało prawidłowo doręczone, a brak formalny skargi nie został w terminie uzupełniony. Przedłożone przy piśmie nadanym w dniu 27 maja 2025 r. pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego nie jest bowiem oryginałem lub wierzytelnym odpisem pełnomocnictwa. Rozważenia wymagało przy tym, czy nieuzupełnienie braków formalnych skargi przez pełnomocnika, który złożył skargę (zwłaszcza w zakresie dokumentu pełnomocnictwa) wywołuje skutki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czy też wymaga od Sądu wystosowania kolejnego wezwania, tym razem bezpośrednio do strony postępowania. Sąd przyjął, że skoro art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek odrzucenia skargi ("Sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, to Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę adwokata, radcy prawnego czy doradcy podatkowego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Ponadto podzielić należy pogląd, że dwukrotne wzywanie do uzupełnienia braków formalnych skargi: najpierw pełnomocnika do złożenia stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony (i usunięcia innych braków formalnych skargi), a następnie strony (do osobistego podpisania skargi, a później do usunięcia braków formalnych skargi), prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług zawodowych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych przyczyn nie korzystają (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2023 r., I FZ 303/23 i powołane tam orzecznictwo - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, skarga podlegała odrzuceniu, o czym Sąd postanowił jak w pkt I sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Natomiast w pkt II sentencji Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego do dnia rozpoczęcia rozprawy.