I SA/Wr 334/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 28 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że utrzymuje się z rodziną z renty oraz zasiłku na dziecko (500 zł). Częściowo pomaga mu córka mieszkająca w Niemczech. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką (ur. w 2008 r.), posiada wspólnie z żoną dom o powierzchni 300 m2 i samochód Mercedes ML, rocznik 1999, do remontu. W rubryce dotyczącej wierzytelności wymienił syndyka – około 800.000 zł i nakazy zapłaty – około 1.000.000 zł. Dochody z renty i zasiłku na dziecko wynoszą łącznie 2.500 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił media, pożyczkę Provident, szkołę, leki, wodę, podatek, wyżywienie – które łącznie wynoszą około 2.500 zł. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że wnioskodawca uzyskuje świadczenie z ZUS, z tytułu którego łączny przychód w 2015 r. wyniósł 23.933 zł, za czerwiec 2016 r. była to kwota 291,73 zł netto. Uzyskuje również niemieckie świadczenie rentowe w kwocie 468,07 zł euro. Na córkę otrzymuje z żoną zasiłek wychowawczy w kwocie 500 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 100 zł. Miesięczne opłaty obejmują: prąd około 300 zł, wodę około 100 zł, wywóz śmieci 37 zł, podatek od nieruchomości 40 zł, telewizję 54 zł, telefony i internet 150 zł, opał 50 zł (latem) lub 800 zł (zimą), leki 150-200 zł, Provident 150 zł, paliwo 300 zł, wyżywienie 1.000-1.500 zł, szkoła 50 zł – łącznie około 2.381-3.831 zł. Na wezwanie nie zostały przedłożone oświadczenia i dokumenty dotyczące stanu finansowego żony skarżącego. Do rozpoznania w związku z tym referendarz przyjął dane ustalone przez organ podatkowy (wynikające z odpowiedzi na skargę), mianowicie że żona jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, posiada stronę na portalu społecznościowym z ofertą zdjęć rodzinnych, przy czym oświadczyła, że nie jest to oferta handlowa i nie uzyskuje z tego źródła żadnych dochodów. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że zarówno skarżący, jak i jego żona, D.P. są stronami w dwóch sprawach toczących się równocześnie w tutejszym Sądzie (sygn. akt I SA/Wr 334-335/16), w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 1.000 zł. Do sprawy I SA/Wr 335/16 przedłożono wydruki rachunku bankowego należącego do żony skarżącego za okres od 1 kwietnia do 4 lipca 2016 r., na których odnotowane są tylko opłaty pobierane przez bank. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest tylko częściowo zasadny. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast – gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem referendarza, sytuacja wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, aby nie mógł on poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu tożsamego obowiązku jego żony w sprawie I SA/Wr 335/16. Opierając się na złożonych oświadczeniach zauważyć należy, że dochody rodziny wynoszą około 2.900 zł (przy założeniu kursu euro na poziomie około 4,30 zł), zaś wydatki w sezonie letnim, gdy brak jest wydatków na opał, to około 2.400 zł. Zatem małżonkowie mieli w ostatnich miesiącach możliwość poczynienia oszczędności na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie przynajmniej w części. Zaznaczyć bowiem trzeba, że zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższym kosztem sądowym jest wpis od skargi. Na pozostałe koszty składają się natomiast: opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie oddalona przez Sąd) oraz wpis od skargi kasacyjnej stanowiący równowartość połowy wpisu od skargi (gdy skarżący zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Ponoszenia kosztów sądowych natomiast należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona 7 marca 2016 r. Należy również zwrócić uwagę, że w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy istotny jest nie tylko stan finansowy i majątkowy wnioskodawcy, ale także jego sytuacja rodzinna. Jak sam wskazał wnioskodawca, pomocy udziela mu jego córka mieszkająca w Niemczech, co utwierdza tylko w przekonaniu, że jest on w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu takiego samego obowiązku jego żony w sprawie I SA/Wr 335/16. Poza możliwościami płatniczymi wnioskodawcy pozostaje jednak opłacenie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Pozyskanie pieniędzy na ten cel mogłoby wiązać się już z koniecznością ograniczenia wydatków na utrzymanie własne i rodziny. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, iż przedmiotowy wniosek jest uzasadniony w części dotyczącej ustanowienia adwokata i w związku z tym na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.