I SA/Wr 334/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę. postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (pkt I sentencji) i odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 12 września 2016 r. wezwano pełnomocnika z urzędu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ( data nadania 22 września 2016 r.). Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych podając w istocie te same okoliczności, co pierwszym wniosku, tj., że utrzymuje się z żoną i córką z renty w kwocie 291 zł, renty niemieckiej w wysokości około 1700 zł oraz świadczenia wychowawczego na dziecko na dziecko (500 zł) i zasiłku rodzinnego na dziecko w wysokości 118 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką (ur. w 2008 r.), posiada wspólnie z żoną dom o powierzchni 300 m2 i samochód Mercedes ML, rocznik 1999. Dochody z renty i zasiłku na dziecko wynoszą łącznie 2.609 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił media, pożyczkę Provident, szkołę, leki, wodę, podatek, wyżywienie, paliwo, telefony, telewizja – które łącznie wynoszą około 2.754 zł – 3254 zł. Z dodatkowych dokumentów wynika, że miesięczna renta wynosi, 291,73 zł netto, a niemieckie świadczenie rentowe wynosi 468,07 zł euro. Na córkę otrzymuje z żoną świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 118 zł i jednorazowy zasiłek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 100 zł. Ponadto w poprzednim postanowieniu referendarz przyjął dane ustalone przez organ podatkowy (wynikające z odpowiedzi na skargę), mianowicie że żona jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, posiada stronę na portalu społecznościowym z ofertą zdjęć rodzinnych, przy czym oświadczyła, że nie jest to oferta handlowa i nie uzyskuje z tego źródła żadnych dochodów. W postanowieniu tym wskazano z urzędu, że zarówno skarżący, jak i jego żona, są stronami w dwóch sprawach toczących się równocześnie w tutejszym Sądzie (sygn. akt I SA/Wr 334-335/16), w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 1.000 zł. Do sprawy I SA/Wr 335/16 przedłożono wydruki rachunku bankowego należącego do żony skarżącego za okres od 1 kwietnia do 4 lipca 2016 r., na których odnotowane są tylko opłaty pobierane przez bank. Wniosek, nadany dnia 22 września 2016 r., został zakwalifikowany jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sadowego z dnia 11 lipca 2016 r. w zakresie dotyczącym odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem referendarza sądowego z dnia 4 października 2016 r. wezwano pełnomocnika do wskazania okoliczności uzasadniających zmianę powyższego postanowienia. Pismem z dnia 24 października 2016 r. pełnomocnik z urzędu podał, że nowym okolicznościami jest wzrost comiesięcznych wydatków, polegający na konieczności zakupu opału w celu ogrzania domu. Wydatek ten "uwzględniając zużycie konieczne do ogrzania nieruchomości" wynosi 1200 zł miesięcznie. Skarżący wybrał tańsze ogrzewanie przy pomocy pieca opalanego ekogroszkiem. Ponadto uszkodzeniu uległ piec opałowy, a koszt naprawy wynosi 600 zł. Sytuacja ulega stałemu pogorszeniu wskutek stałych kosztów utrzymania, a niskie przychody są uzupełniane środkami finansowymi od znajomych i rodziny. Do pisma tego dołączono fakturę potwierdzającą zakup opału w dniu 24 października 2016 r. na kwotę 2550 zł W myśl art 245 § 2 p.p.s.a.. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016, poz. 718, dalej p.p.s.a..) zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Skoro w poprzednim postanowieniu przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika, a pozostałym zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych odmówiono przyznania tego prawa, to składając obecny wniosek intencją skarżącego było uzyskanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", o których mowa w art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 8 sierpnia 20-14 r. sygn. akt II OZ 746/14, LEX nr 1502259 ). Obecnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu z uwzględnieniem zmiany okoliczności sprawy, o których mowa art. 165 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący powołał w istocie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych te same okoliczności co w pierwszym wniosku, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r. W obecnym wniosku skarżący nie wykazał zatem, że jego sytuacja materialna zmieniła się w istotny sposób w stosunku do wskazanej w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Obecnie dochód rodziny kształtuje się w kwocie około 2609 zł. W poprzednim wniosku dochód ten wyniósł 2900 zł, a wydatki w sezonie letnim, gdy brak jest wydatków na opał, wynosiły około 2400. W poprzednim wniosku wydatki na opał wynosiły w sezonie letnim 50 zł, a w sezonie zimowym 800 zł. W tej sytuacji nadesłana faktura z dnia 24 października 2016 r. dokumentującą poniesienie przez skarżącego wydatku na zakup opału nie pozwala na przyjęcie, iż wydatek ten spowodował znaczne pogorszenie sytuacji wnioskodawcy i tym samym nie stanowi okoliczności uzasadniającej istotną zmianę sytuacji finansowej. Ponadto obecnie wydatek ten miał charakter jednorazowy i został zapłacony gotówką, a sam skarżący w dalszym ciągu deklaruje, że korzysta z pomocy finansowej innych osób, czyli z pożyczek rodziny i znajomych. Fakt pomocy udzielonej przez rodzinę podlegał już ocenie przez referendarza sądowego w poprzednim postanowieniu i nie stanowi okoliczności uzasadniającej zmianę tego postanowienia. Również szacunkowy koszt naprawy pieca opałowego nie stanowi okoliczności uzasadniające pogorszenie sytuacji finansowej, gdyż nie wykazano, aby poniesiono taki wydatek. Ponadto w obecnie rozpoznawanym wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie opłacić wpisu, gdyż musiałby przeznaczyć na ten cel świadczenie wychowawcze na dziecko tzw. 500+, które przeznaczył już na wydatki związane z rozpoczęciem przez dziecko roku szkolnego. Zauważyć należy, że do obecnego wniosku skarżący dołączył decyzję z dnia 14 czerwca 2016 r. przyznającą żonie poza zasiłkiem rodzinnym w kwocie 118 zł miesięcznie także odrębny jednorazowy zasiłek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Zatem żona skarżącego otrzymała pomoc finansową na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego i okoliczności te nie stanowią okoliczności mogących uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym również zwolnienie od kosztów sądowych. Istotne jest także, że w obecnym wniosku skarżący nie wykazał wierzytelności podanych w poprzednim wniosku opisanych jako "syndyk około 800.000 zł i nakaz zapłaty około 1.000000 zł", które zgodnie z tym poprzednim wnioskiem stanowiły jeden ze składników jego majątku. Fakt zajęcia samochodu przez urząd skarbowy również nie uzasadnia przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów przyjąć należy, że podane przez skarżącego okoliczności nie stanowią okoliczności mających wpływ na pogorszenie jego sytuacji finansowej. W sytuacji przyjąć należy, że sytuacja skarżącego nie uległa istotnej zmianie. mogącej uzasadniać przyznanie prawa pomocy również w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl zaś art 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z powyższych względów przyjąć należy, że rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych okazało się zbędne, co uzasadnia umorzenie postępowania wszczętego tym wnioskiem na podstawie art. 249a p.p.s.a. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a. i art 249a p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.