I SA/Wr 336/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2017 r. przy udziale sprawy ze skargi K. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów upomnienia oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2016 r. ([...]) o odmowie wszczęcia postępowania wobec K. A. (Podatnika, Skarżącego) w sprawie umorzenia kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł. Po otrzymaniu upomnienia ([...]) K. A., w dniu 11 stycznia 2016 r., dokonał wpłaty kwoty 54,00 zł tytułem zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015. Wpłata ta została zaliczona, zgodnie z art. 62 § 1a ustawy Ordynacja podatkowa w pierwszej kolejności na koszty upomnienia, w wysokości 11,60 zł. Pozostałą kwotę (42,40 zł) organ zaliczył zgodnie ze wskazaniem Podatnika (zawartym na dowodzie wpłaty) na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za poszczególne okresy 2014 r. i 2015 r. Organ pierwszej instancji nie wydał w tym zakresie postanowienia o zaliczeniu, bowiem kwota wpłaty podlegająca zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych nie przekroczyła pięciokrotności kosztów upomnienia (58,00 zł), a Podatnik dokonując wpłaty nie wnioskował o wydanie w tym zakresie postanowienia o zaliczeniu (art. 62 § 4a pkt 3 Ordynacji podatkowej). Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. (data wpływu do organu podatkowego 11 kwietnia 2016 r.), K. A. wystąpił o przeksięgowanie dokonanej w dniu 11 stycznia 2016 r. wpłaty zgodnie ze wskazówkami zawartymi w piśmie oraz o umorzenie kosztów upomnienia, w związku z niedostatkiem funkcjonowania Centrum Obsługi Podatnika Urzędu Miejskiego W. Powołanym we wstępie postanowieniem organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów upomnienia, w wysokości 11,60 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że na dzień złożenia wniosku o umorzenie kosztów upomnienia (11 kwietnia 2016 r.) zostały one uregulowane zatem nie istniał przedmiot objęty podaniem. W zażaleniu Podatnik wystąpił o umożliwienie uzupełnienia zażalenia po otrzymaniu odpowiedzi na, złożoną w dniu 30 czerwca 2016 r., skargę na działanie Wydziału (pismo z dnia 23 maja 2016 r.). Następnie, pismem z dnia 28 września 2016 r. (data złożenia do Kolegium 30 września 2016 r.) wystąpił do Kolegium o przyjęcie wyjaśnień złożonych osobiście, bowiem wysokość przedmiotu postępowania jest nieznaczna (11,60 zł), natomiast złożenie wyjaśnień w formie pisemnej generuje wysoką uciążliwość i wymaga grzecznościowego korzystania ze sprzętu komputerowego osoby trzeciej. Wskazał również, że zakreślony przez Kolegium siedmiodniowy termin do uzupełnienia zażalenia jest niewystarczający z uwagi na uczestnictwo Żalącego się w postępowaniach sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wywodziło, że zgodnie art. 62 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 poz., 613) jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów. Organ podatkowy dokonał zaliczenia wpłaty z chwilą jej dokonania, tj. z dniem 11 stycznia 2016 r., zatem z tym dniem zobowiązanie z tytułu kosztów upomnienia wygasło. Tym samym na dzień złożenia wniosku o umorzenie kosztów upomnienia - 11 kwietnia 2016 r. - zobowiązanie to nie ciążyło już na Podatniku. Tym samym brak było przedmiotu postępowania, zatem organ pierwszej instancji nie mógł nadać wnioskowi biegu merytorycznego, lecz zakończył sprawę w sposób formalny, przez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów upomnienia, w oparciu o art 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. "Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 poz. 23 dalej K.p.a.). W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zbadanie przez Sąd prawidłowości działania Kolegium, przyjęcie dowodu z przesłuchania Skarżącego oraz umorzenie kosztów upomnienia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący nie zadeklarował dokonanej wpłaty jako kosztów upomnienia. Wskazano również, że w dniu 31 października Skarżący udał się do siedziby Kolegium, gdzie odmówiono mu złożenia osobistych wyjaśnień w sprawie, natomiast udostępniono Skarżącemu akta sprawy do wglądu. W ocenie Skarżącego takie działanie jest niezgodne z prawem. Nadto Skarżący uważa, że w sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia kosztów upomnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r. poz.1066 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1369. Ze zm.– w skrócie u.p.s.a). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) u.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem sporu jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Tytułem wstępu wskazać należy że w myśl art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm., dalej "u.f.p.") właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. W myśl art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Kontrolowane postanowienia wydane zostały na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Art. 61 § 1 stanowi zaś, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z powołanej regulacji wynika, że przesłanki odmowy wszczęcia postępowania można usystematyzować według kryterium podmiotowego i przedmiotowego. Podmiotową przesłanką odmowy wszczęcia postępowania jest brak przymiotu strony po stronie wnoszącego żądanie. Z kolei, podstawą odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych stanowić będzie między innymi nieistnienie przedmiotu wniosku. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem w dacie składania wniosku należność z tytułu kosztów upomnienia już wygasła. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 1Op (który ma w sprawie zastosowanie) zobowiązanie podatkowe ( niepodatkowa należność publiczna) wygasa na skutek zapłaty. Żądanie umorzenia zaległości podatkowej podatnik może zgłosić wtedy, gdy zaległość ta istnieje. Oznacza to, że w dacie złożenia wniosku o umorzenie zaległości zobowiązanie podatkowe musi się już przekształcić w zaległość podatkową wskutek niezapłacenia podatku w terminie (art. 51 § 1 O.p.) i zarazem w dacie tej nie może jeszcze dojść do wygaśnięcia zobowiązania wskutek zaistnienia któregokolwiek ze zdarzeń określonych w art. 59 § 1 O.p. Zasada ta była i jest w sposób nie budzący wątpliwości akceptowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wskazać tu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2000 r. (III SA 2246/99, LEX Nr 47091), w którym stwierdzono, że "w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony jest jednolity pogląd, iż organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odmówić jej umorzenia tylko wówczas, gdy zaległość ta istnieje w chwili złożenia wniosku. Jeżeli zaległość nie istnieje w tym momencie, to organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe". Również jednak w późniejszym orzecznictwie omawiana zasada nie była kwestionowana – przeciwnie, konsekwentnie podkreślano, że jedną z przesłanek, która musi występować w dniu składania wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, jest występowanie tej zaległości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2005 r., FSK 2092/04, ONSAwsa z 2006 r. Nr 2, poz. 56, ostatni akapit na s. 149). Skoro więc w dacie składania wniosku nie istniała należność o umorzenie której Skarżący wnioskował, nie można było w tym zakresie wszcząć postępowania. Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu, iż Skarżący nie deklarował wpłaty na poczet kosztów upomnienia Sąd wskazuje, że deklaracja taka była zbędna. Zgodnie z art. 62 § 1a "jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów." Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie daje – w przeciwieństwie do art. 62 § 2 ani wpłacającemu ani organowi możliwości innego zrachowania wpłaty jak tylko na koszty upomnienia. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o postępowaniu wskazać należy, że złożone przez Skarżącego zażalenie nie wymagało uzupełnienia. Zgodnie bowiem z art. 128 K.p.a. (mającym również zastosowanie do zażaleń) "Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. (...)" Wezwanie z dnia 2 września 2016r stanowiło jedynie swego rodzaju "przypomnienie" o możliwości uzupełnienia lub poszerzenia zarzutów zażalenia. Nieskorzystanie przez Skarżącego z tej możliwości nie miało istotnego wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Natomiast uwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu w postępowaniu sądowym nie było możliwe, gdyż zgodnie z art. 106 § 3 ppsa "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Sąd administracyjny nie może natomiast podejmować żadnych innych czynności dowodowych. Reasumując zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, w związku z czym skargę – na podstawie art. 151 p.p.s.a należało oddalić.