I SA/Wr 338/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata argumentując, że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów i w związku z prowadzoną sprawą podatkową nie ma żadnego majątku, który mógłby spieniężyć. Ponadto, z uwagi na bezprawne pozbawienie go majątku przez osoby, wobec których prowadzone jest postępowanie karne, wnioskodawca nie posiada już żadnego majątku w postaci akcji, nieruchomości i rzeczy ruchomych. Z powodów finansowych od 2010 r. firma prowadzona przez wnioskodawcę nie przynosi żadnych dochodów. Poza tym wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W związku z tym pozostaje on tylko na utrzymaniu żony, której wynagrodzenie nie wystarcza na podstawowe utrzymanie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie tylko z żoną i oboje nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Żona otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.980 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały opłaty za czynsz i media 1.200 zł, wyżywienie 500 zł, odzież, środki higieny i lekarstwa 200 zł, transport komunikacyjny 80 zł – łącznie 1.980 zł. Do wniosku załączono dokumentację dotyczącą stanu zdrowia żony wnioskodawcy (niedosłuch) z lat 2007-2014. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że żona wnioskodawcy uzyskała przychód ze stosunku pracy w kwocie 22.650 zł. Zatrudniona w A Sp. z o.o. na stanowisku pracownika biurowego od 1 września 2013 r. do 24 maja 2017 r., uzyskiwała dochód brutto w kwocie 2.100 zł (netto 1.530 zł). Na wydruku historii rachunku bankowego należącego do żony wnioskodawcy brak jakichkolwiek transakcji w okresie od marca do maja 2017 r. Wnioskodawca zatrudniony był w tej samej spółce do 30 kwietnia 2015 r. i od 1 maja 2015 r. do daty oświadczenia spółki w tym przedmiocie (10 maja 2017 r.) nie zostało mu wypłacone wynagrodzenie z tytułu posiedzeń zarządu ani dywidendy. Wobec wnioskodawcy prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, sądowe i w administracji, co potwierdzają kopie wezwań, tytułu wykonawczego oraz pisma B Banku do Dyrektora ZUS o zbiegu egzekucji. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka wyłącznie z żoną, która była zatrudniona do 24 maja 2017 r. i do tego czasu utrzymywali się z jej pensji, z tym że ze względu na trudną sytuację majątkową pomagają im dzieci w regulowaniu wydatków, na które wynagrodzenie nie starcza. Nieruchomość w B, której adres jest podany jako adres zamieszkania wnioskodawcy, stanowi własność Fundacji C z/s w B. Małżonkowie mają prawo z niej korzystać z jednoczesnym obowiązkiem ponoszenia za nią kosztów. Nieruchomość jest zajmowana na podstawie ustnych ustaleń, nie została tutaj spisana umowa. Dalej wnioskodawca wskazał, że z powodu złej kondycji finansowej firmy i zadłużenia wobec ZUS, US oraz kontrahentów A Sp. z o.o., nie jest w stanie uzyskiwać żadnych dochodów, gdyż w pierwszej kolejności są przejmowane przez Urząd Skarbowy. Sytuacja wnioskodawcy pogorszyła się również z powodu zwolnienia żony z pozostałymi pracownikami przez firmę A, która ma problemy finansowe i utraciła płynność. Aktualnie może liczyć tylko na pomoc dzieci. Wnioskodawca podał, że do maja br. jego żona posiadała samochód [...], rocznik [...] o wartości 35.000 zł, który został przejęty przez lombard na pokrycie długów firmy A. Obecnie małżonkowie posiadają tylko jeden samochód – [...], rocznik [...], o wartości około 6.000 zł. Wnioskodawca oświadczył nadto, że nie figuruje w Centralnej Ewidencji i informacji Działalności Gospodarczej, nie jest w posiadaniu jakichkolwiek udziałów w spółkach lub innych praw majątkowych. Również jego żona nie posiada żadnych udziałów ani innych praw, jest natomiast prezesem Fundacji B. Nie uzyskuje w związku z tym żadnego wynagrodzenia, gdyż Fundacja nie przynosi zysków. Małżonkowie miesięcznie ponoszą wydatki na podatek od nieruchomości 83,30 zł, energię elektryczną 235 zł, gaz 582 zł, wywóz śmieci 39 zł, telefon 130 zł i wodę również 130 zł, na wyżywienie 500 zł, odzież 120 zł środki higieny 80 zł, transport 80 zł. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 267.330 zł i wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 2.674 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie. Tymczasem, zdaniem referendarza, nie wszystkie dane, które mogłyby mieć wpływ na możliwości płatnicze wnioskodawcy, zostały udostępnione. Mianowicie wprawdzie zostało podane, że żona wnioskodawcy prowadzi fundację B, wnioskodawca jednak pominął okoliczność wynikającą z zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym – to jest, że żona prowadzi również Fundację C, której siedziba znajduję się w tym samym miejscu, co siedziba Fundacji B. Nie jest natomiast wiadome, czy uzyskuje wynagrodzenie w związku z pełnieniem funkcji wiceprezesa i czy Fundacja C, prowadzona wspólnie z A. L. (prezesem zarządu, ur. w 1992 r.), prowadzi działalność gospodarczą. Na marginesie zauważyć wypada, że obie fundacje założone zostały w czerwcu 2014 r. Od 2014 r. też prowadzone są postępowania egzekucyjne wobec skarżącego. Nie są także spójne dane wynikające z dokumentów udostępnionych przez wnioskodawcę zapisami w KRS. Zgodnie z oświadczeniem głównej księgowej A Sp. z o.o., wnioskodawca nie jest zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu tej spółki od 2015 r., natomiast zgodnie z zapisami KRS aktualnego na dzień wydania niniejszego postanowienia, wnioskodawca jest nadal prezesem zarządu, a także jedynym wspólnikiem spółki. Zaznaczyć trzeba, że jakkolwiek ww. fundacje i spółka mają własną osobowość prawną, co oznacza, że są odrębnymi podmiotami z własnym majątkiem, to jednak z zapisów w KRS wynika, że faktycznie w całości należą do rodziny wnioskodawcy. Oznacza to, że stan finansowy tych podmiotów ma wpływ na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Co do spółki A wiadomo jedynie z oświadczeń, że nie uzyskuje dochodu i straciła płynność z powodu licznych zobowiązań. Fundacja B, zgodnie z oświadczeniem, również nie ma dochodów. Podkreślenia wymaga, że informacje te pochodzą jedynie z oświadczeń i nie są poparte żadnymi dokumentami. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji co do C, o której wnioskodawca nie wspomniał. Poza tym wnioskodawca nie przedłożył wydruków historii posiadanych rachunków bankowych. Pismo z A Banku do Dyrektora ZUS potwierdza tylko zbieg egzekucji i ujemne saldo rachunku. Nie wynika z niego, czy faktycznie zostały przejęte z tego konta środki pieniężne. Wnioskodawca poza tym nie udzielił żadnych dodatkowych wyjaśnień co do posiadanych rachunków bankowych,. lokat czy kart kredytowych. Przedłożony został tylko wydruk historii rachunku jego żony, na którym brak jest jakichkolwiek transakcji. Oznacza to, że wynagrodzenie pobierane w związku z zatrudnieniem w spółce A było wypłacane z pominięciem tego rachunku, co również nie zostało wyjaśnione. Wymienione wyżej wątpliwości nie pozwalają zatem ustalić rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy, a tym samym dokonać oceny możliwości partycypowania w ponoszeniu kosztów swego udziału w sprawie choćby w części. Pamiętać bowiem należy, że co do zasady strona zawsze winna ponosić koszty swego udziału w sprawie, co wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Obowiązek ten jest pochodną ogólnej konstytucyjnej zasady, wyrażonej w art. 84 Konstytucji, iż każdy ma obowiązek ponoszenia danin publicznych. Koszty sądowe natomiast stanowią formę takiej daniny. W istocie, jednocześnie konstytucyjnie jest też zapewnione prawo do sądu, w związku z tym procedurze przyznania prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma ustanowionymi konstytucyjnie regułami. W przypadku skarżącego – jak to już wyżej zostało podniesione – brak jest podstaw do dokonania takiej oceny, to jest do jakiego stopnia mógłby partycypować w kosztach swego udziału w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy wniosek należało uznać za nieuzasadniony i w związku z tym postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.